Thời Tiết Sáng Đông Trưa Hè: Mối Đe Dọa Thầm Lặng Cho Sức Khỏe
Sự thay đổi nhiệt độ nóng - lạnh đột ngột trong ngày đang trở thành một thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là tại các tỉnh miền Bắc. Hiện tượng thời tiết "sáng đông, trưa hè" buộc cơ thể phải liên tục điều chỉnh để thích nghi, vô hình trung tạo ra áp lực khổng lồ lên hệ tim mạch và hệ hô hấp.
"Cú Sốc" Nhiệt Và Nguy Cơ Đột Quỵ
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên gia từ Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nhấn mạnh rằng biên độ nhiệt dao động mạnh trong thời gian ngắn có thể tạo ra những "cú sốc" nhiệt nguy hiểm. Khi trời lạnh, cơ thể kích hoạt cơ chế giữ nhiệt; đến lúc nắng lên, hệ thống điều hòa lại phải chuyển sang thải nhiệt. Việc thay đổi trạng thái liên tục này khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt phải làm việc quá tải, nhất là ở người cao tuổi.
Thời tiết thất thường tác động trực tiếp và mạnh mẽ lên hệ mạch máu. Buổi sáng sớm, khi nhiệt độ xuống thấp, các mạch máu dưới da co lại để dồn máu nuôi tim, não và các cơ quan nội tạng, dẫn đến tình trạng huyết áp tăng cao. Hiện tượng "sáng rét buốt trưa nắng gắt" đang đẩy nguy cơ đột quỵ tăng cao một cách đáng báo động ở khu vực miền Bắc.
Cơ Chế Gây Tổn Thương Mạch Máu
Thời điểm sáng sớm càng trở nên nhạy cảm hơn do sau một đêm ngủ dài, máu thường có xu hướng cô đặc và dòng chảy chậm lại. Sự co mạch kết hợp với độ nhớt của máu tăng cao làm tăng áp lực lên thành mạch, dễ dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như:
- Vỡ mạch máu não
- Hình thành cục máu đông gây tắc mạch
Nguy cơ này chưa dừng lại khi nhiệt độ tăng nhanh vào buổi trưa. Lúc này, mạch máu ngoại vi giãn ra để tỏa nhiệt, khiến huyết áp dao động mạnh hoặc tụt áp thoáng qua, gây ra các triệu chứng hoa mắt, chóng mặt. Đến chiều tối, khi trời lại trở lạnh, mạch máu tiếp tục co lại.
Bác sĩ Hoàng cảnh báo: "Quá trình co - giãn lặp đi lặp lại trong ngày tạo áp lực cực lớn lên thành mạch, có thể làm bong tróc các mảng xơ vữa hoặc nứt vỡ túi phình động mạch, đặc biệt nguy hiểm ở người cao tuổi và người có tiền sử bệnh tim mạch."
Hệ Hô Hấp Cũng Bị Ảnh Hưởng Nghiêm Trọng
Hệ hô hấp cũng chịu ảnh hưởng rõ rệt trong những ngày thời tiết "sáng đông, trưa hè". Không khí lạnh và khô vào buổi sáng làm niêm mạc đường thở mất nước, suy giảm hoạt động của hệ thống lông chuyển – đây là hàng rào bảo vệ tự nhiên của phổi. Virus và vi khuẩn vì thế dễ dàng bám dính và gây viêm nhiễm.
Với các bệnh nhân mắc hen phế quản hoặc phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ và độ ẩm chính là tác nhân thường gặp kích phát các cơn khó thở cấp tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Nhóm Nguy Cơ Cao Và Biện Pháp Phòng Ngừa
Các chuyên gia y tế nhận định nhóm nguy cơ cao cần đặc biệt thận trọng bao gồm:
- Người cao tuổi
- Trẻ nhỏ
- Người mắc bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường, suy tim
- Người lao động ngoài trời
Để giảm thiểu tác động bất lợi của thời tiết thất thường, người dân nên áp dụng các biện pháp phòng ngừa sau:
- Mặc nhiều lớp áo mỏng để dễ dàng điều chỉnh theo nhiệt độ, tránh giữ trang phục quá dày khi trời đã nắng ấm.
- Người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài trước 6–7 giờ sáng trong những ngày rét đậm.
- Sau khi thức dậy, nên dành vài phút vận động nhẹ trên giường để "đánh thức" hệ tuần hoàn, sau đó mới mặc áo ấm, đi tất và ra khỏi phòng.
- Chế độ ăn uống nên ưu tiên các món nóng, dễ tiêu hóa như cháo, súp; uống đủ nước và bổ sung các gia vị có tính ấm như gừng, tỏi, quế để hỗ trợ giữ nhiệt và ổn định tuần hoàn.
Việc nâng cao nhận thức và chủ động phòng ngừa là biện pháp hữu hiệu nhất để bảo vệ sức khỏe trước những biến động khó lường của thời tiết hiện nay.
