Thói quen ngày Tết có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Lệ Thủy từ Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, khả năng sinh sản chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như tuổi tác, sức khỏe tổng quát và môi trường sống. Trong đó, thói quen và lối sống hàng ngày đóng vai trò then chốt. Đặc biệt, dịp Tết Nguyên đán với những thay đổi trong nhịp sinh hoạt, chế độ ăn uống và thời gian nghỉ ngơi có thể tác động đáng kể đến sự cân bằng nội tiết, chất lượng trứng và tinh trùng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thụ thai của các cặp đôi.
Thức khuya và thiếu ngủ: Kẻ thù của hệ nội tiết
Việc ngủ muộn và thiếu giấc trong những ngày Tết có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Thói quen này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ nội tiết, làm tăng hormone cortisol và ức chế hoạt động của trục hạ đồi - tuyến yên - sinh dục. Ở nữ giới, rối loạn nội tiết do thiếu ngủ có thể dẫn đến chu kỳ kinh nguyệt không đều, ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng và giảm đáp ứng buồng trứng khi can thiệp hỗ trợ sinh sản. Ở nam giới, tình trạng thiếu ngủ kéo dài tác động tiêu cực đến ham muốn tình dục, giảm nồng độ testosterone, dẫn đến suy giảm số lượng, chất lượng và khả năng di động của tinh trùng. Hơn nữa, thiếu ngủ còn làm gia tăng căng thẳng và tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa như béo phì và tiểu đường, gây bất lợi cho sức khỏe sinh sản tổng thể.
Ăn uống không lành mạnh: Nguy cơ từ thực phẩm ngày Tết
Những món ăn truyền thống trong dịp Tết như bánh chưng, bánh tét, thịt đông, bánh kẹo ngọt, mứt và nước ngọt thường chứa nhiều chất béo bão hòa, đường và tinh bột tinh chế. Tiêu thụ quá nhiều những thực phẩm này trong thời gian ngắn dễ dẫn đến tăng cân, rối loạn chuyển hóa và đề kháng insulin. Ở nữ giới, tình trạng này có thể làm tăng mức estrogen, tăng nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa, ảnh hưởng đến hoạt động của buồng trứng và gây rối loạn phóng noãn, đặc biệt ở những người mắc hội chứng buồng trứng đa nang. Ở nam giới, béo phì và rối loạn chuyển hóa làm giảm testosterone, tác động tiêu cực đến quá trình sinh tinh. Chế độ ăn nhiều dầu mỡ, đặc biệt là chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn, còn làm gia tăng tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động nội tiết, chất lượng trứng và tinh trùng.
Uống nhiều rượu bia và cà phê: Tác hại kép
Nữ giới uống nhiều rượu bia có thể làm thay đổi nồng độ các hormone sinh sản quan trọng như estrogen, testosterone, hormone kích thích nang trứng (FSH) và hormone tạo hoàng thể (LH), trong khi progesterone giảm. Sự mất cân bằng này gây gián đoạn chu kỳ kinh nguyệt, ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, giảm dự trữ buồng trứng và khả năng phôi làm tổ trong tử cung. Ở nam giới, rượu bia làm giảm chất lượng tinh trùng, tăng tỷ lệ dị dạng và có thể gây tổn thương ADN tinh trùng. Sử dụng rượu kéo dài còn làm giảm tiết gonadotropin, teo tinh hoàn, giảm sản xuất testosterone và tinh trùng, đồng thời tăng nguy cơ rối loạn cương dương và xuất tinh sớm. Uống nhiều cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực để chống buồn ngủ trong những ngày Tết cũng không có lợi cho khả năng sinh sản. Nghiên cứu cho thấy sử dụng trên 300 mg caffeine một ngày có thể ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, làm giảm khả năng thụ thai. Ngoài ra, caffeine có thể làm giảm hoạt động co bóp của các ống dẫn trứng, cản trở sự di chuyển của tinh trùng, trứng và phôi, giảm cơ hội thụ tinh và làm tổ.
Ít vận động và hút thuốc lá: Những thói quen nguy hiểm
Nhiều người dành phần lớn thời gian nghỉ Tết để nghỉ ngơi thụ động như xem tivi, sử dụng điện thoại, ngồi tiếp khách, trong khi lượng thức ăn nạp vào lại tăng lên đáng kể. Việc ăn uống liên tục nhưng ít vận động khiến cơ thể dễ tăng cân, tuần hoàn máu kém hiệu quả và rối loạn cân bằng nội tiết. Thói quen này còn làm tăng nhiệt độ vùng bìu, ảnh hưởng quá trình sản xuất tinh trùng của nam giới. Ở nữ giới, thiếu vận động làm giảm độ nhạy insulin, có thể ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng và quá trình rụng trứng. Lối sống ít vận động kéo dài trong dịp Tết cũng làm gia tăng nguy cơ béo phì và các bệnh lý chuyển hóa như tiểu đường, tăng huyết áp. Hút thuốc lá cũng là một yếu tố nguy hiểm; nicotine và các chất độc trong khói thuốc làm tổn thương tế bào sinh sản, giảm dự trữ buồng trứng, tăng nguy cơ sảy thai sớm ở phụ nữ. Tiếp xúc với khói thuốc cũng làm giảm nồng độ testosterone, tác động đến chức năng tinh hoàn, gia tăng stress oxy hóa khiến tinh trùng giảm khả năng vận động, dễ dị dạng và phân mảnh ADN.
Lời khuyên từ chuyên gia để tăng cơ hội thụ thai
Theo bác sĩ Thủy, để tăng khả năng có thai trong dịp Tết, các cặp đôi nên duy trì lối sống điều độ, hạn chế rượu bia, không hút thuốc, ăn uống cân đối và giữ tinh thần thoải mái. Ngủ đủ 7-8 giờ mỗi ngày giúp ổn định nội tiết, cải thiện chất lượng trứng và tinh trùng. Vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga góp phần tăng lưu thông máu, cân bằng hormone và nâng cao thể trạng, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thụ thai. Bác sĩ Thủy nhấn mạnh rằng việc tuân thủ những thói quen lành mạnh không chỉ trong dịp Tết mà còn suốt cả năm sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe sinh sản.
