Cảnh báo: Những thói quen ngày Tết vô tình kích hoạt đột quỵ
Những thói quen tưởng chừng vô hại trong dịp Tết Nguyên đán, như tự ý ngưng thuốc để "lấy hên" hay lạm dụng rượu bia, có thể vô tình tạo ra một "cơn bão hoàn hảo" kích hoạt đột quỵ ngay trong thời khắc sum vầy gia đình. Theo BS.CK2 Bùi Châu Tuệ từ Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy, khoa cấp cứu thường ghi nhận sự gia tăng đáng kể các bệnh nhân đột quỵ mỗi dịp Tết đến xuân về. Tình trạng này phần lớn xuất phát từ những thay đổi đột ngột trong thói quen ăn uống và sinh hoạt của người dân.
Nguyên nhân từ bữa ăn và lối sống
Cụ thể, mâm cỗ ngày Tết với nhiều món ăn chứa hàm lượng muối và mỡ động vật cao, chẳng hạn như bánh chưng, dưa hành, thịt kho, dễ dàng làm tăng huyết áp và gây ảnh hưởng xấu đến hệ thống mạch máu. Thêm vào đó, việc tiêu thụ nhiều rượu bia, kết hợp với tình trạng cơ thể thiếu nước, làm tăng độ nhớt của máu, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành các cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não.
Đặc biệt, tâm lý e ngại dùng thuốc vào đầu năm mới khiến nhiều bệnh nhân tự ý ngưng sử dụng các loại thuốc quan trọng như thuốc huyết áp hoặc thuốc tiểu đường. Việc tháo bỏ "lớp bảo vệ" này một cách đột ngột khiến các chỉ số sức khỏe mất kiểm soát, dẫn đến những tai biến nghiêm trọng và khó lường.
Nhận biết dấu hiệu và phản ứng kịp thời
Trong không khí vui xuân, ranh giới giữa biểu hiện say rượu và các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ đôi khi rất khó phân biệt. Bác sĩ Tuệ khuyến cáo người dân cần ghi nhớ quy tắc "BE FAST" để có phản ứng kịp thời và chính xác. Bệnh nhân cần được đưa ngay lập tức đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ nếu đột ngột xuất hiện một trong các triệu chứng sau:
- Mất thăng bằng, loạng choạng khi đứng hay đi lại.
- Thị lực giảm sút, mắt mờ hoặc nhìn một hóa hai.
- Khuôn mặt mất cân đối, cười méo miệng.
- Tay chân tê yếu, không thể giơ cao hoặc đánh rơi đồ vật.
- Giọng nói bất ngờ bị đớ, nói ngọng hoặc không diễn đạt được ý muốn.
Bác sĩ nhấn mạnh: "Người nhà không nên mang tâm lý kiêng kỵ đi bệnh viện ngày Tết, bởi thời gian vàng để cấp cứu đột quỵ hiệu quả nhất chỉ nằm trong khoảng 4,5 giờ đầu tiên kể từ khi xuất hiện triệu chứng."
Phòng ngừa cho mọi lứa tuổi
Hiện nay, nguy cơ đột quỵ không chỉ giới hạn ở nhóm người cao tuổi. Đối với người trẻ, việc kiểm soát huyết áp, mỡ máu, hạn chế thức khuya và tuyệt đối không hút thuốc lá là những biện pháp phòng ngừa thiết yếu. Những người làm công việc văn phòng cần chú ý vận động nhẹ nhàng sau mỗi giờ làm việc để tránh hình thành cục máu đông do ngồi quá lâu. Ngoài ra, việc tầm soát định kỳ để phát hiện sớm các bất thường như dị dạng mạch máu não bẩm sinh cũng được các bác sĩ khuyến khích thực hiện.
Đối với nhóm người trung niên và cao tuổi, nguyên tắc phòng tránh quan trọng nhất là quản lý chặt chẽ các bệnh lý nền, đồng thời duy trì thói quen uống thuốc đúng loại, đúng liều và đúng giờ. Cơ thể người lớn tuổi cũng cần được giữ ấm cẩn thận, tránh ra gió lạnh hay thay đổi tư thế đột ngột vào sáng sớm. Nếu xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua với các triệu chứng yếu liệt tự phục hồi sau vài phút, người bệnh vẫn cần nhập viện kiểm tra ngay lập tức, vì đây thường là dấu hiệu cảnh báo một cơn đột quỵ thực sự sắp xảy ra.
Sơ cứu đúng cách tại nhà
Trong quá trình sơ cứu tại nhà, cần tránh những sai lầm có thể gây nguy hiểm thêm cho bệnh nhân. Tuyệt đối không cạo gió hay chích máu đầu ngón tay, vì các phương pháp này không có tác dụng y khoa, đồng thời làm mất đi thời gian vàng quý báu cho việc cấp cứu. Không tự ý cho bệnh nhân uống nước chanh, thuốc hạ huyết áp hay các loại thuốc truyền miệng khác khi người bệnh đang trong trạng thái lơ mơ, bởi việc này dễ gây sặc đường thở, dẫn đến viêm phổi hoặc thậm chí tử vong nhanh chóng. Tư thế an toàn nhất trong lúc chờ đội cấp cứu đến là để bệnh nhân nằm đầu bằng hoặc kê cao nhẹ, nghiêng người sang một bên nhằm giúp đờm dãi thoát ra ngoài, tránh nguy cơ tắc nghẽn đường thở.
