Ung thư dạ dày đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa tại Việt Nam, trong khi nhiều người vẫn chủ quan với các thói quen ăn uống, sinh hoạt hàng ngày. Những yếu tố này âm thầm làm tăng nguy cơ mắc bệnh, theo cảnh báo từ các chuyên gia y tế.
Ăn uống thiếu lành mạnh tích lũy nguy cơ
Một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu là chế độ ăn uống không khoa học. Việc thường xuyên sử dụng thực phẩm hun khói, nướng cháy, đồ muối chua hoặc lên men lâu ngày có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày. Những thực phẩm này chứa nhiều chất có khả năng gây biến đổi tế bào nếu tích lũy trong thời gian dài.
Theo PGS.TS Võ Duy Long, Phó khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, đây là những thói quen phổ biến trong văn hóa ẩm thực châu Á. Nếu kéo dài, chúng có thể thúc đẩy quá trình chuyển sản, loạn sản và tiến triển thành ung thư.
Nhiễm vi khuẩn HP nhưng chủ quan không điều trị
Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Tuy nhiên, không ít người sau khi phát hiện nhiễm HP lại chủ quan hoặc điều trị không đúng cách. Bác sĩ Long cho biết HP không trực tiếp gây ung thư ngay lập tức, nhưng nếu tồn tại lâu dài trong dạ dày, vi khuẩn này có thể gây viêm mạn tính, dẫn đến biến đổi niêm mạc và tăng nguy cơ ung thư.
"Không phải ai nhiễm HP cũng bị ung thư, nhưng nếu không điều trị, nguy cơ sẽ tăng theo thời gian. Điều quan trọng là phải dùng thuốc đúng phác đồ và theo dõi lại sau điều trị," bác sĩ Long nhấn mạnh.
Bỏ qua các dấu hiệu 'giống bệnh nhẹ'
Một trong những lý do khiến ung thư dạ dày khó phát hiện sớm là triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm với bệnh lành tính như viêm dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa. Các biểu hiện thường gặp gồm đau bụng âm ỉ, đầy hơi, khó tiêu, buồn nôn. Nhiều người tự mua thuốc uống mà không đi khám. Khi cơn đau kéo dài, không đáp ứng điều trị hoặc xuất hiện về đêm, bệnh có thể đã tiến triển nặng.
"Chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng rất khó phân biệt. Muốn chẩn đoán chính xác, bắt buộc phải nội soi và sinh thiết," bác sĩ Long nói.
Không tầm soát khi chưa có triệu chứng
Một thực tế đáng báo động là nhiều bệnh nhân ung thư dạ dày không có triệu chứng trước đó. Họ chỉ phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Theo thống kê tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, tỷ lệ bệnh nhân trẻ dưới 40 tuổi mắc ung thư dạ dày chiếm gần 20%. Thậm chí có những trường hợp chỉ mới 20–30 tuổi.
"Có những người hoàn toàn khỏe mạnh, không có dấu hiệu gì, nhưng khi nội soi lại phát hiện ung thư, thậm chí ở giai đoạn muộn. Đây là lý do vì sao tầm soát rất quan trọng," bác sĩ Long cho hay.
Chủ quan với yếu tố nguy cơ cá nhân
Những người có yếu tố nguy cơ như gia đình có người mắc ung thư dạ dày, viêm dạ dày mạn tính, dị sản, loạn sản niêm mạc và polyp dạ dày, cần được theo dõi chặt chẽ. Tuy nhiên, nhiều người lại không ý thức được điều này hoặc không duy trì kiểm tra định kỳ. Theo khuyến cáo, người có nguy cơ cao nên nội soi định kỳ 6 tháng đến 1-2 năm. Người không có nguy cơ cũng nên tầm soát sau 40 tuổi.
Tin tích cực là nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư dạ dày có thể điều trị hiệu quả với tỷ lệ sống sau 5 năm trên 90%, thậm chí hơn 95%. Hiện nay, với sự hỗ trợ của nội soi phóng đại, nhuộm màu và trí tuệ nhân tạo, bác sĩ có thể phát hiện những tổn thương rất nhỏ, từ đó can thiệp sớm.
"Chỉ cần nội soi dạ dày đúng thời điểm, chúng ta hoàn toàn có thể phát hiện bệnh sớm và điều trị hiệu quả," bác sĩ Long nhấn mạnh.
Ung thư dạ dày không xuất hiện đột ngột mà thường là kết quả của một quá trình tích lũy lâu dài từ những thói quen tưởng chừng vô hại. Việc thay đổi lối sống, điều trị triệt để các yếu tố nguy cơ và chủ động tầm soát định kỳ là chìa khóa để phòng ngừa và phát hiện bệnh sớm.
