Thực phẩm chức năng giả danh Oresol: Mối nguy hiểm tiềm ẩn cho sức khỏe trẻ nhỏ
Trên thị trường hiện nay, những chai dung dịch nhiều màu sắc với hương vị cam, chanh hay dâu đang được nhiều nhà thuốc giới thiệu như "Oresol" giúp bù nước và điện giải cho trẻ nhỏ. Không ít phụ huynh khi con bị sốt, tiêu chảy hoặc mất nước đã được tư vấn mua các sản phẩm dạng chai này về để uống thay nước. Tuy nhiên, thực tế đáng báo động là nhiều sản phẩm này chỉ là thực phẩm chức năng, không phải thuốc điều trị, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Nhà thuốc tư vấn sai lệch: Từ nhầm lẫn đến nguy hiểm
Trong một bản tin phát sóng trên VTV1 vào ngày 14/3, phóng viên trong vai phụ huynh đã đến một nhà thuốc để hỏi mua Oresol cho trẻ đang ốm. Nhân viên bán thuốc ngay lập tức giới thiệu sản phẩm dạng chai và khẳng định có thể sử dụng cho cả trẻ em lẫn người lớn. Khi được hỏi nếu trẻ bị tiêu chảy thì có dùng được không, nhân viên trả lời: "Dùng được, đi ngoài đều dùng được". Thậm chí, người bán còn tư vấn rằng loại dung dịch này có thể uống theo nhu cầu, khi khát thì uống và có thể dùng thay nước hoàn toàn.
Thực tế, Oresol là thuốc bù nước và điện giải thường được bác sĩ kê đơn trong điều trị tiêu chảy. Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay, nhiều sản phẩm dạng nước đóng chai được gọi chung là Oresol dù thực chất chỉ là thực phẩm chức năng. Điều này khiến nhiều phụ huynh nhầm lẫn và mua về sử dụng để điều trị tiêu chảy, sốt cao hoặc mất nước cho con, dẫn đến những hệ lụy khôn lường.
Hậu quả nghiêm trọng: Trẻ trở nặng và tử vong do sử dụng sai sản phẩm
Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng nhiều sản phẩm dạng chai đang sử dụng công thức cũ với hàm lượng đường và muối cao hơn tiêu chuẩn. Đây chính là công thức mà gần 20 năm trước, Tổ chức Y tế Thế giới và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc đã khuyến cáo không nên dùng trong điều trị tiêu chảy mất nước. PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng chia sẻ: "Đã có một trường hợp trẻ tử vong do sử dụng sai sản phẩm. Khi các bác sĩ kê đơn Oresol gói, nhưng phụ huynh lại được tư vấn mua Oresol thực phẩm chức năng. Em bé bị suy thận do mất nước rất nhiều và đã tử vong".
Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiều em bé đang điều trị bệnh tiêu chảy. Người nhà cho biết, trước đó họ đã ra hiệu thuốc mua Oresol, nhưng được người bán tư vấn mua những chai thực phẩm chức năng pha sẵn. Tuy nhiên, bệnh không khỏi mà còn trở nặng hơn, buộc trẻ phải nhập viện. ThS.BS Nguyễn Thị Ngọc Hồng giải thích: "Những dung dịch pha sẵn có màu sắc, vị ngọt hoặc chứa chất tạo hương thường được bổ sung phụ gia và đường. Những thành phần này có thể khiến tình trạng mất nước của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn".
Sự khác biệt cốt lõi giữa thuốc Oresol và thực phẩm chức năng
Thuốc Oresol chuẩn thường có vị mặn, chát và khó uống, trong khi các loại thực phẩm chức năng dạng chai lại có vị ngọt, được pha thêm phẩm màu và hương liệu như cam, dâu, chanh để tạo cảm giác dễ uống cho trẻ. Chính việc pha thêm các thành phần này khiến dung dịch không còn đáp ứng được áp suất thẩm thấu cần thiết, làm giảm hiệu quả bù nước và điện giải. PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hà nhấn mạnh: "Oresol, dù ở dạng gói hay dung dịch, đều phải được đăng ký và quản lý như một loại thuốc, không thể là thực phẩm chức năng".
Ngoài ra, thuốc Oresol chỉ được sử dụng trong vòng 24 giờ sau khi pha để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị, trong khi các sản phẩm thực phẩm chức năng dạng chai có thể để được trong nhiều ngày. Sự khác biệt này rất lớn nhưng ít người tiêu dùng nhận ra.
Nguyên nhân sâu xa: Lợi nhuận và sự nhầm lẫn trong quản lý
Theo ghi nhận, trên thị trường hiện nay, một chai thực phẩm chức năng được giới thiệu có công dụng giống Oresol thường có giá từ 10.000 đến 20.000 đồng, trong khi một gói thuốc Oresol đúng chuẩn chỉ có giá vài nghìn đồng. Không chỉ chênh lệch về giá, cơ chế hoa hồng cũng được cho là nguyên nhân khiến nhiều nhân viên nhà thuốc ưu tiên tư vấn thực phẩm chức năng thay vì thuốc.
Đáng lo ngại hơn, ngay cả một số nhân viên nhà thuốc cũng chưa phân biệt rõ Oresol là thuốc hay thực phẩm chức năng. Trong một cuộc trao đổi, khi phóng viên hỏi mua thuốc cho trẻ khoảng 3 tuổi, nhân viên nhà thuốc trả lời: "Oresol nó không bao giờ có thuốc cả, nó là thực phẩm bổ sung". Sự nhầm lẫn này còn được thể hiện qua việc một số doanh nghiệp được cấp phép sản xuất cả thuốc Oresol và thực phẩm chức năng, nhưng lại ưu tiên sản xuất thực phẩm chức năng vì dễ tiêu thụ hơn và ít chịu sự kiểm soát chặt chẽ.
Giải pháp cấp thiết: Thiết lập ranh giới rõ ràng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Các chuyên gia cho rằng đã đến lúc cần thiết lập ranh giới rõ ràng hơn giữa thuốc điều trị và thực phẩm chức năng. PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng nhận định: "Chúng ta làm cái kiểu Oresol nhưng lại đăng ký thực phẩm thì rất dễ cho người tiêu dùng nhầm, thậm chí cả dược sĩ đứng bán hàng cũng rất dễ nhầm". Luật sư Lê Văn Thiệp cũng chỉ ra: "Thuốc chữa bệnh đã bị biến thành thực phẩm để giúp doanh nghiệp dễ đăng ký hơn và tránh được các quy định ngặt nghèo của pháp luật về dược phẩm".
Bộ Y tế đã nhiều lần yêu cầu các doanh nghiệp điều chỉnh nhãn mác và tên gọi sản phẩm thực phẩm chức năng nhằm hạn chế nguy cơ nhầm lẫn với thuốc Oresol. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn tiếp diễn và đã ghi nhận những tai biến ở trẻ em. Việc tăng cường giám sát, nâng cao nhận thức cho cả nhân viên nhà thuốc và phụ huynh là vô cùng cấp thiết để bảo vệ sức khỏe của trẻ nhỏ.
