Thức giấc giữa đêm: Thói quen xem giờ có thể gây hại nghiêm trọng cho giấc ngủ
Trong cuộc sống hiện đại đầy căng thẳng, việc thức giấc giữa đêm mà không rõ nguyên nhân đã trở thành một hiện tượng phổ biến. Gần đây, chủ đề "Đừng xem giờ khi thức giấc giữa đêm" đã thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng. Nhiều người chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, cho biết nếu họ kiểm tra giờ khi tỉnh giấc, não bộ sẽ tự động đặt báo thức, dẫn đến việc thức dậy vào cùng một thời điểm lặp đi lặp lại trong nhiều ngày liên tiếp.
Ảnh hưởng của ánh sáng và căng thẳng đến nhịp sinh học
Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng thói quen xem giờ khi thức dậy giữa đêm không chỉ khiến bạn tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại hoặc đồng hồ kỹ thuật số, vốn ức chế melatonin - hormone gây buồn ngủ, mà còn gây ra căng thẳng tinh thần đáng kể. Cụ thể, việc này có thể đẩy bạn vào vòng xoáy lo lắng về "tính toán thời gian ngủ còn lại", từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giấc ngủ về lâu dài.
Theo dữ liệu từ các chuyên gia về giấc ngủ, ánh sáng từ thiết bị điện tử trực tiếp làm gián đoạn đồng hồ sinh học của cơ thể, vốn điều chỉnh chu kỳ thức - ngủ. Vì bóng tối và ánh sáng là những yếu tố then chốt mà cơ thể sử dụng để chuyển đổi giữa các trạng thái, ngay cả một cái nhìn thoáng qua cũng có thể báo hiệu cho não bộ giảm tiết các chất gây buồn ngủ, khiến việc ngủ lại trở nên khó khăn hơn nhiều.
Hơn nữa, khi não bộ tiếp nhận thông tin về thời gian, nó sẽ tạo ra cảm giác áp lực và cảnh giác, dẫn đến sự gia tăng đột biến của cortisol - hormone gây căng thẳng. Điều này khiến não bộ phải làm việc quá sức và không thể đi vào trạng thái nghỉ ngơi như bình thường, làm trầm trọng thêm tình trạng mất ngủ.
Cơ chế hình thành thói quen thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi đêm
Tiến sĩ Nerina Ramlakhan, một nhà sinh lý học người Anh, giải thích rằng thức giấc giữa đêm thực chất là một hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, đối với những người nhạy cảm, việc kiểm tra giờ giấc sẽ kích hoạt cơ chế tính toán của não bộ, khiến họ lo lắng về lượng giấc ngủ còn lại. Sự hướng dẫn tinh thần tiêu cực này kích hoạt việc giải phóng cortisol sớm, điều thường xảy ra khoảng 2-3 giờ trước khi thức dậy.
Điều này làm gián đoạn nhịp sinh học, hay còn gọi là đồng hồ sinh học, khiến cơ thể hình thành thói quen sai lệch và dẫn đến việc bạn thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày sau đó. Quá trình này có thể trở thành một vòng luẩn quẩn, khó phá vỡ nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời.
3 việc không nên làm khi thức giấc giữa đêm
Nếu chẳng may thức giấc giữa đêm, các chuyên gia khuyên bạn nên tuân thủ "3 điều không nên làm" này để duy trì giấc ngủ liền mạch nhất có thể:
- Đừng rời khỏi giường: Cố gắng giữ nguyên tư thế thoải mái, tránh di chuyển nhiều.
- Tránh đi bộ nhiều: Vận động thể chất có thể kích thích tuần hoàn máu và sự tỉnh táo, làm gián đoạn giấc ngủ.
- Đừng cầm điện thoại: Tránh tiếp xúc với ánh sáng xanh và thông tin kích thích não bộ, vốn có thể khiến bạn khó ngủ lại.
Cách đúng đắn là nằm yên trên giường, tập thư giãn toàn bộ cơ bắp trên cơ thể và hít thở sâu mà không cần ép mình phải "ngủ ngay lập tức". Áp lực như vậy chỉ làm tăng thêm căng thẳng và khiến giấc ngủ càng khó đến hơn.
Thay vào đó, hãy thử hình dung những hình ảnh thư giãn hoặc để cho suy nghĩ của bạn lang thang tự do để làm dịu não bộ và tự nhiên dẫn đến buồn ngủ. Nếu bạn thấy mình thức dậy quá muộn, hãy thay đổi thái độ từ lo lắng sang tích cực. Ví dụ, nếu bạn thấy mình còn ba tiếng nữa mới thức dậy, hãy tự nhủ: "Tuyệt! Mình vẫn còn nhiều thời gian để ngủ", thay vì nghĩ: "Chỉ còn ba tiếng nữa thôi".
Tuy nhiên, nếu việc thường xuyên thức giấc giữa đêm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày của bạn, bạn nên cải thiện thói quen ngủ và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế để được điều trị thích hợp, đảm bảo sức khỏe lâu dài.
