Hành trình từ cô gái yêu khoa học đến nữ bác sĩ tiên phong
Virginia Apgar sinh ngày 7 tháng 6 năm 1909 tại bang New Jersey, Hoa Kỳ. Lớn lên trong một gia đình yêu thích khoa học và âm nhạc, bà sớm bộc lộ trí thông minh và tính độc lập. Theo học ngành y tại Đại học Columbia vào đầu thế kỷ 20, khi phụ nữ còn gặp nhiều rào cản trong lĩnh vực này, bà đã chứng tỏ bản lĩnh phi thường. Ban đầu, Virginia Apgar muốn trở thành bác sĩ phẫu thuật, nhưng cơ hội cho nữ giới lúc đó rất hạn chế. Theo lời khuyên của bác sĩ Allen Whipple, một phẫu thuật gia nổi tiếng, bà chuyển sang chuyên ngành gây mê – một lĩnh vực còn non trẻ. Quyết định này đã thay đổi hoàn toàn cục diện y học sản khoa toàn cầu.
Người phụ nữ đầu tiên đưa ngành gây mê thành chuyên khoa quan trọng
Trong những năm 1930–1940, gây mê chưa được coi là một chuyên ngành y học độc lập và thường bị đánh giá thấp. Virginia Apgar là một trong những phụ nữ tiên phong chuyên nghiệp hóa lĩnh vực này tại Mỹ. Năm 1938, bà trở thành nữ giáo sư đầu tiên của Đại học Columbia trong ngành gây mê. Đồng nghiệp đánh giá cao bà không chỉ vì chuyên môn mà còn bởi sự quyết đoán, nhanh nhạy và khả năng xử lý tình huống trong phòng mổ. Tuy nhiên, tên tuổi bà đi vào lịch sử nhờ một phát minh trong phòng sinh.
Sự ra đời của thang điểm Apgar – Phát minh cứu sống hàng triệu trẻ sơ sinh
Trước thập niên 1950, việc đánh giá sức khỏe trẻ sơ sinh sau sinh chủ yếu dựa vào quan sát cảm tính, không có tiêu chuẩn thống nhất. Năm 1952, trong một cuộc thảo luận với sinh viên y khoa, Virginia Apgar đã nhanh chóng nghĩ ra một hệ thống chấm điểm đơn giản dựa trên 5 tiêu chí:
- Nhịp tim (Pulse)
- Hô hấp (Respiration)
- Phản xạ (Grimace reflex)
- Trương lực cơ (Activity)
- Màu da (Appearance)
Mỗi tiêu chí được chấm từ 0–2 điểm, tổng tối đa 10 điểm. Bài đánh giá được thực hiện ở phút thứ nhất và phút thứ năm sau sinh để xác định xem em bé có cần hỗ trợ y tế khẩn cấp hay không. Sau này, người ta nhận ra tên “APGAR” cũng có thể là từ viết tắt ghi nhớ: Appearance, Pulse, Grimace, Activity, Respiration. Dù thực tế hệ thống được đặt theo họ của bà, cách ghi nhớ này đã giúp thang điểm Apgar phổ biến rộng rãi trong giới y khoa.
Vì sao thang điểm Apgar được xem là bước ngoặt của y học sơ sinh?
Điều làm nên sự vĩ đại của thang điểm Apgar là sự đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả. Chỉ trong chưa đầy một phút, bác sĩ có thể nhanh chóng đánh giá tình trạng trẻ sơ sinh và quyết định có cần hồi sức cấp cứu hay không. Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ và Trường Cao đẳng Sản phụ khoa Hoa Kỳ, hệ thống này đã góp phần giảm đáng kể tỷ lệ tử vong sơ sinh và nâng cao tiêu chuẩn chăm sóc trẻ mới sinh trên toàn cầu. Cho đến nay, thang điểm Apgar vẫn là một trong những phương pháp đánh giá sơ sinh cơ bản nhất tại hầu hết các bệnh viện trên thế giới. Điều đáng nói là Virginia Apgar không tạo ra phát minh này trong phòng thí nghiệm hiện đại, mà từ chính kinh nghiệm nhiều năm quan sát những em bé vừa chào đời và sự trăn trở làm sao để cứu được nhiều trẻ hơn.
Không chỉ là bác sĩ, mà còn là người thay đổi nhận thức về chăm sóc trẻ sơ sinh
Sau thành công của thang điểm Apgar, Virginia Apgar tiếp tục hoạt động mạnh mẽ trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Bà tham gia nhiều chương trình nghiên cứu về dị tật bẩm sinh và giáo dục y tế cộng đồng tại Mỹ. Theo Tổ chức March of Dimes, bà là một trong những tiếng nói quan trọng thúc đẩy nâng cao chất lượng chăm sóc thai kỳ và sơ sinh trong thế kỷ 20. Bà cũng nổi tiếng với cá tính mạnh mẽ, thông minh và hài hước. Trong thời đại phụ nữ còn gặp nhiều rào cản trong ngành y, Virginia Apgar đã chứng minh rằng phụ nữ hoàn toàn có thể trở thành những nhà tiên phong của khoa học.
Di sản còn mãi trong mọi phòng sinh trên thế giới
Virginia Apgar qua đời năm 1974 ở tuổi 65, nhưng tên bà vẫn được nhắc đến mỗi ngày tại các bệnh viện sản khoa. Hàng triệu em bé được chấm “điểm Apgar” ngay sau khi cất tiếng khóc đầu tiên, và có thể cha mẹ các em không hề biết rằng phía sau hệ thống ấy là công sức của một nữ bác sĩ người Mỹ sống từ đầu thế kỷ trước. Có những người thay đổi thế giới bằng những điều rất lớn lao. Virginia Apgar thì khác. Bà thay đổi thế giới chỉ bằng vài phút đầu tiên của một đứa trẻ sau khi chào đời.
