Bộ Y tế chính thức ban hành Quyết định 1983/QĐ-BYT, áp dụng từ ngày 01/7/2026, đưa đột quỵ vào nhóm bệnh được ưu tiên sàng lọc sớm tại tuyến cộng đồng, bên cạnh tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen, một số ung thư phổ biến và bệnh thận mạn tính.
Bước ngoặt trong kiểm soát đột quỵ
Theo hướng dẫn mới, người dân khi đến trạm y tế hoặc cơ sở khám chữa bệnh sẽ được thực hiện các bước sàng lọc bao gồm: tự điền phiếu đánh giá nguy cơ, đo huyết áp, cân nặng, vòng eo, BMI, đo điện tim (ECG) để phát hiện rung nhĩ – nguyên nhân thầm lặng gây nhiều ca đột quỵ, xét nghiệm đường huyết và protein niệu. Kết quả được liên thông vào hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi lâu dài.
Đây là bước tiến quan trọng, thay vì chờ bệnh nhân có triệu chứng mới cấp cứu, việc chủ động tìm kiếm và ngăn chặn nguy cơ từ sớm sẽ giảm tỷ lệ tử vong và di chứng nặng nề do đột quỵ.
Nhận diện đột quỵ theo quy tắc F.A.S.T
Bộ Y tế khuyến cáo người dân ghi nhớ quy tắc F.A.S.T để nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ:
- F (Face): Méo miệng, lệch một bên mặt. Yêu cầu người bệnh mỉm cười hoặc nhe răng để kiểm tra.
- A (Arm): Yếu/liệt tay chân một bên. Yêu cầu giơ hai tay lên giữ 10 giây, nếu một bên rơi xuống là dấu hiệu nguy hiểm.
- S (Speech): Nói khó, nói đớ, không hiểu lời. Yêu cầu lặp lại một câu đơn giản.
- T (Time): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào, gọi cấp cứu 115 ngay lập tức hoặc đưa đến bệnh viện có chuyên khoa thần kinh. Mỗi phút trôi qua, gần 2 triệu tế bào não chết đi.
Phòng ngừa đột quỵ hiệu quả
Bên cạnh tầm soát sớm, các chuyên gia khuyến cáo phòng tránh đột quỵ cần kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý nền, duy trì cân nặng hợp lý và lối sống lành mạnh.
Kiểm soát huyết áp và đường huyết: Huyết áp cao là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ. Duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg, kiểm tra đường huyết thường xuyên nếu mắc tiểu đường.
Dinh dưỡng lành mạnh: Ăn nhiều rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu kali và omega-3. Hạn chế muối dưới 5g/ngày, thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ngọt.
Vận động đều đặn: Dành ít nhất 150 phút mỗi tuần cho các bài tập cường độ vừa phải như đi bộ nhanh, bơi lội hay đạp xe.
Từ bỏ thói quen xấu: Không hút thuốc lá, tránh khói thuốc thụ động, hạn chế rượu bia (không quá 2 đơn vị cồn/ngày với nam, 1 đơn vị với nữ).
