Cảnh báo từ chuyên gia về tình trạng tự điều trị nấm da sai cách
Gần đây, Bệnh viện Da liễu Trung ương đã tiếp nhận một trường hợp bệnh nhân nữ 50 tuổi với tình trạng da đáng báo động. Bệnh nhân này xuất hiện nhiều dát đỏ bong vảy lan rộng toàn thân, kèm theo cảm giác ngứa dữ dội. Tình trạng này đã diễn biến trong suốt hai năm qua, khởi phát từ các tổn thương hình đa cung với bề mặt bong vảy mỏng.
Trong thời gian đó, bệnh nhân đã đi khám nhiều nơi nhưng không tuân thủ phác đồ điều trị chính thống. Thay vào đó, cô tự ý sử dụng nhiều loại thuốc bôi mua qua mạng hoặc tại các hiệu thuốc mà không có đơn của bác sĩ. Ngoài ra, bệnh nhân còn áp dụng các phương pháp dân gian như tắm lá và uống thuốc nam, thuốc bắc hàng ngày. Hậu quả là tổn thương da không những không thuyên giảm mà còn lan rộng ra toàn bộ cơ thể.
Chẩn đoán và điều trị chuyên khoa
Qua thăm khám kỹ lưỡng, các bác sĩ phát hiện tổn thương cơ bản của bệnh nhân là các dát đỏ hình đa cung với ranh giới rõ ràng so với vùng da lành. Trung tâm tổn thương đã lành lại, nhưng bề mặt vẫn bong vảy mỏng và lan tỏa khắp đầu, mặt, tay chân và thân mình. Xét nghiệm soi tươi tìm nấm ở vùng tay chân và thân mình đã xác định sự hiện diện của hình ảnh nấm sợi.
Dựa trên kết quả này, bệnh nhân được chẩn đoán mắc nấm da toàn thân. Các bác sĩ đã chỉ định phác đồ điều trị kết hợp thuốc uống itraconazole và thuốc bôi kháng nấm tại chỗ. Chỉ sau ba ngày điều trị, tình trạng của bệnh nhân đã cải thiện đáng kể: tổn thương da thâm lại, giảm đỏ và không còn hiện tượng bong vảy. Bệnh nhân hiện đang tiếp tục điều trị theo phác đồ tại bệnh viện.
Nguyên nhân và hậu quả của việc tự điều trị sai cách
Thạc sĩ, bác sĩ Dương Phúc Hiếu, thuộc Khoa Điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết bệnh da do nấm sợi (dermatophytes) là tình trạng nhiễm nấm nông ngoài da, bao gồm các dạng như nấm thân, nấm mặt, nấm bẹn, nấm bàn tay và nấm bàn chân. Việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm soi tươi tìm nấm.
Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi, thuốc uống đơn thuần hoặc kết hợp cả hai. Bệnh thường đáp ứng điều trị khá tốt sau một đến hai tuần nếu được can thiệp đúng cách. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc không đúng phương pháp có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn và kéo dài thời gian điều trị.
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Thanh Thùy, Trưởng khoa Điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em, cảnh báo rằng hiện nay, cùng với sự phát triển của các sàn thương mại điện tử, người dân rất dễ dàng tiếp cận với nhiều loại thuốc bôi được quảng cáo với những lời lẽ hấp dẫn như “Khỏi nấm sau 3 ngày”, “Dứt điểm chàm, tổ đỉa chỉ sau một lần bôi”, hoặc “Kem gia truyền 3 đời”.
Chính vì thế, Bệnh viện Da liễu Trung ương thường xuyên tiếp nhận nhiều bệnh nhân đến khám trong tình trạng da trợt loét, sẩn đỏ và ngứa nhiều không thể kiểm soát. Nhiều người bệnh chia sẻ rằng ban đầu khi sử dụng các loại kem này, da hết ngứa rất nhanh và mẩn đỏ biến mất, khiến họ lầm tưởng đã khỏi bệnh.
Nhưng thực tế, các loại thuốc chứa corticoid chỉ có tác dụng ức chế miễn dịch tại chỗ, khiến nấm không bị tiêu diệt mà còn “nuôi” nấm phát triển âm thầm. Khi bôi liên tục các loại thuốc không rõ nguồn gốc và không theo chỉ định lên vùng da bị nấm, người bệnh sẽ phải đối mặt với các biến chứng nặng nề.
- Nhiễm nấm sau bôi steroid (Tinea Incognito): Nấm mất đi hình dạng điển hình, lan ra toàn thân và ăn sâu vào nang lông, khiến việc điều trị sau này trở nên cực kỳ khó khăn.
- Biến chứng teo da và rạn da: Da trở nên mỏng dính như tờ giấy, lộ rõ các mạch máu và xuất hiện các vết rạn không thể phục hồi.
- Bội nhiễm vi khuẩn: Hệ miễn dịch của da bị suy yếu, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây mủ, viêm loét, thậm chí dẫn đến nhiễm trùng máu.
- Lệ thuộc thuốc: Nếu ngưng bôi thuốc, nấm da sẽ bùng phát dữ dội kèm theo cảm giác ngứa ngáy khó chịu.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Theo các chuyên gia, nếu phát hiện đã lỡ dùng sai thuốc, người bệnh cần phải dừng bôi thuốc ngay lập tức và chấp nhận một vài ngày khó chịu để cắt đứt sự lệ thuộc. Bạn nên chụp ảnh lại nhãn thuốc (nếu có) để giúp bác sĩ xác định hoạt chất đã sử dụng, từ đó có hướng xử lý chính xác.
Đối với những trường hợp nấm da nặng do dùng sai thuốc, cần một phác đồ điều trị phối hợp giữa thuốc uống kháng nấm và các loại kem phục hồi da chuyên sâu. Việc thăm khám chuyên khoa là bắt buộc để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.
Thiên Lam
