Suy thận giai đoạn cuối ở tuổi 30: Gánh nặng chi phí và cuộc sống bên máy lọc
Gắn bó với máy chạy thận nhiều lần mỗi tuần, không ít bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối ở độ tuổi 30 phải đánh đổi sức khỏe, thời gian và cả sinh kế để duy trì sự sống. Phía sau đó là những áp lực tài chính và tinh thần ít khi được nhìn thấy, khiến cuộc sống của họ trở nên chật vật.
Cuộc sống gắn liền với máy lọc thận
Tại phòng lọc máu của Bệnh viện Lê Văn Thịnh, anh Dương Văn Lâm (33 tuổi, quê Gia Lai - Bình Định cũ) đều đặn có mặt từ sáng sớm vào các buổi thứ Ba, Năm, Bảy. Sau nhiều năm làm việc quá sức, người đàn ông này đối mặt với bản án suy thận giai đoạn cuối. Mọi chuẩn bị cho hành trình chạy thận suốt đời đã hoàn tất sau ca phẫu thuật tạo cầu nối ở tay, nhưng hy vọng về một cuộc đời mới nhờ nguồn thận của bố đã sớm vụt tắt vì không tương thích.
Làm lao động tự do và bảo vệ ca tối để phù hợp lịch điều trị, anh Lâm thu nhập khoảng 8-9 triệu đồng mỗi tháng. Nhờ bảo hiểm y tế, tiền chạy thận còn 3-4 triệu đồng, nhưng tổng chi tiêu sinh hoạt và viện phí vẫn khoảng 4-5 triệu đồng. Với anh, áp lực lớn nhất không chỉ là bệnh tật mà là nỗi lo tiền bạc đeo bám từng tháng.
Sau khi trừ tiền trọ, ăn uống và thuốc men, khoản còn lại không đáng bao nhiêu. Làm việc ca đêm để xoay xở chi phí, anh Lâm hiểu chỉ cần sức khỏe giảm sút hoặc mất việc, việc duy trì điều trị sẽ lập tức bị đe dọa.
Những câu chuyện đau lòng từ bệnh viện
Trên giường bệnh gần đó, chị Lê Kim Phương nằm lặng im, cơ thể gầy đi sau hơn 10 năm chạy thận. Những sợi dây lọc máu nối từ cánh tay chị vào máy đã trở nên quen thuộc như một phần cơ thể. Ba lần mỗi tuần, chị Phương rời Nhơn Trạch từ sáng sớm để kịp ca điều trị tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh. Sau mỗi lần lọc máu, sức lực gần như cạn kiệt, chị chỉ có thể nằm yên khi về nhà.
Không thể đi làm, mọi chi phí phụ thuộc vào chồng và các con, riêng 3-4 triệu đồng tiền chạy thận mỗi tháng cũng đủ khiến gia đình chật vật xoay xở. Với những người gắn cả đời với máy lọc thận, chi phí là gánh nặng không thể tránh khỏi.
Ý kiến chuyên gia về chính sách miễn viện phí
Trao đổi với báo chí, bác sĩ chuyên khoa II Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP.HCM), cho rằng nếu phải lựa chọn nhóm bệnh cần ưu tiên miễn viện phí sớm, bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối là đối tượng rất rõ ràng. Bởi đây là nhóm “điều trị suốt đời, chi phí liên tục và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống còn”.
Theo bác sĩ Khanh, bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối buộc phải chạy thận nhân tạo để duy trì sự sống. Trung bình, mỗi người phải chạy thận 3 buổi/tuần, tương đương 12 lần mỗi tháng. Một khi đã bắt đầu chạy thận, người bệnh gần như phải theo điều trị suốt đời, trừ trường hợp may mắn được ghép thận.
“Chạy thận không giống nhiều bệnh khác. Đây không phải điều trị vài đợt rồi kết thúc, mà là điều trị kéo dài đến hết đời. Cuộc sống của người bệnh gần như gắn chặt với máy chạy thận”, bác sĩ Khanh nhấn mạnh.
Chi phí chạy thận: Gánh nặng tài chính khổng lồ
Theo Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, bảo hiểm y tế hiện chi trả chi phí chạy thận theo mức hưởng, người bệnh vẫn phải đồng chi trả một phần. Ngoài ra, thực tế bệnh nhân còn phải tự lo nhiều khoản khác như đi lại, ăn ở, thuốc hỗ trợ và vật tư tiêu hao.
Trong đó, quả lọc chạy thận hiện được bảo hiểm chi trả cho 6 lần sử dụng, song bộ dây lọc phải tái sử dụng nhiều lần. Việc sử dụng lại bộ dây lọc nhiều lần không phải là điều lý tưởng cho sức khỏe người bệnh.
“Chỉ tính riêng chi phí chạy thận, sau khi trừ phần bảo hiểm y tế chi trả, trung bình mỗi bệnh nhân vẫn phải tự bỏ ra hơn 2 triệu đồng mỗi tháng cho 12 lần chạy. Con số này chưa bao gồm tiền đi lại, ăn uống và các chi phí khác”, bác sĩ Khanh cho biết.
Thách thức trong việc tuân thủ điều trị
Do khó khăn tài chính, việc tuân thủ lịch chạy thận đều đặn vẫn là thách thức với nhiều bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Theo tổng kết, trong các bệnh lý mạn tính, chạy thận nhân tạo là một trong những hình thức điều trị có chi phí cao nhất do tần suất điều trị dày đặc và kéo dài suốt đời.
“Có những bệnh mạn tính chỉ cần tái khám 1-2 tháng một lần, về nhà uống thuốc duy trì. Riêng bệnh nhân chạy thận phải đến bệnh viện ba lần mỗi tuần, tuần nào cũng vậy, năm này qua năm khác”, bác sĩ Khanh phân tích.
Nhu cầu đầu tư và nguy cơ quá tải
Từ thực tế đó, theo bác sĩ Khanh, việc miễn viện phí cho bệnh nhân chạy thận là một chính sách mang tính nhân văn rõ nét. Tuy nhiên, để chính sách này đi vào thực tế, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực. Hiện nay, nhiều bệnh viện công lập đang hoạt động theo cơ chế tự chủ tài chính, chủ yếu chỉ đảm bảo chi thường xuyên.
Trong khi đó, việc đầu tư máy móc, trang thiết bị và hệ thống chạy thận đòi hỏi nguồn ngân sách lớn từ Nhà nước. “Một khi viện phí được miễn, bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn sẽ có xu hướng tập trung nhiều hơn vào các bệnh viện công. Nếu không kịp thời đầu tư thêm về máy móc và nhân lực, nguy cơ quá tải là điều khó tránh khỏi”, bác sĩ Khanh nhấn mạnh.
Tình hình tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh
Bệnh viện Lê Văn Thịnh hiện có 42 máy chạy thận nhân tạo chu kỳ, đang điều trị định kỳ cho gần 300 bệnh nhân, chưa kể các trường hợp cấp cứu. Ngoài ra, đơn vị còn hỗ trợ vận hành 10 máy chạy thận tại Cần Giờ, đồng thời quản lý thêm hơn 300 bệnh nhân suy thận mạn.
Trước áp lực số lượng người bệnh ngày càng tăng, trung bình mỗi máy chạy thận tại bệnh viện hiện phải hoạt động 4 ca/ngày, thậm chí có thời điểm lên tới 5 ca, kéo dài đến đêm khuya. Trong khi đó, theo khuyến cáo chuyên môn, mỗi máy chạy thận chỉ nên vận hành 2-3 ca/ngày.
“Việc phải chạy 4-5 ca mỗi ngày tạo áp lực rất lớn cho cả hệ thống máy móc lẫn đội ngũ y tế. Nếu tình trạng này kéo dài, sẽ không tốt cho cả con người và thiết bị”, bác sĩ Khanh nói.
Kết luận từ góc độ chuyên môn
Số bệnh nhân chạy thận tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh tăng 12–15% mỗi năm. Theo bác sĩ Khanh, nhiều người đang ở giai đoạn 3-4, nếu không điều trị tích cực, họ sẽ nhanh chóng chuyển sang giai đoạn cuối và phải chạy thận suốt đời.
Từ góc độ chuyên môn và quản lý, bác sĩ Trần Văn Khanh cho rằng sớm miễn viện phí cho bệnh nhân chạy thận là cần thiết, giúp giảm gánh nặng tài chính, nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế biến chứng, tử vong. Đây là vấn đề cấp thiết cần được xã hội quan tâm và hỗ trợ kịp thời.
