Sốt xuất huyết tại Thành phố Hồ Chí Minh đang có những diễn biến phức tạp, không còn là căn bệnh chỉ xuất hiện theo mùa hay chỉ ảnh hưởng đến trẻ nhỏ. Theo báo cáo, từ đầu năm đến hết tháng 5/2026, thành phố ghi nhận 17.718 ca mắc, tăng hơn 64,6% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, tất cả 168 xã, phường và đặc khu đều đã có ca bệnh. Điều này đặt ra áp lực lớn cho hệ thống y tế và cảnh báo sức khỏe cho mọi gia đình.
Sự thay đổi trong dịch tễ học
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày thành phố đều ghi nhận ca mắc mới. Hiện nay, hơn 50% số ca bệnh xảy ra ở người lớn, đặc biệt là nhóm tuổi từ 11 đến 15 và từ 16 đến 30 tuổi có tỷ lệ mắc cao. Bà Nga nhấn mạnh: "Điều đó cho thấy nguy cơ hiện hữu đối với nhiều nhóm dân cư chứ không chỉ riêng trẻ em". Thực tế này cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong dịch tễ học của bệnh, khi người trưởng thành đang trở thành nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng ngày càng rõ nét.
Nhóm nguy cơ cao và nhận thức sai lầm
Người cao tuổi, phụ nữ mang thai và những người có bệnh nền như tim mạch, thừa cân, béo phì là các nhóm cần được theo dõi sát do nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn. Tình hình dịch bệnh càng trở nên phức tạp hơn khi mật độ dân cư đông đúc, tốc độ đô thị hóa nhanh, những đợt nắng nóng xen kẽ mưa bất thường và nhận thức chưa đầy đủ về bệnh. Nhiều người vẫn cho rằng muỗi truyền sốt xuất huyết chỉ sinh sản ở ao tù, nước bẩn. Tuy nhiên, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, muỗi vằn có xu hướng sống gần con người và thường đẻ trứng trong các vật chứa nước sạch ngay trong nhà như bình hoa, đĩa lót chậu cây, khay nước phía sau tủ lạnh hay những vật dụng chứa nước nhỏ ít được chú ý. Điều này đồng nghĩa với việc nguy cơ lây bệnh có thể xuất hiện ngay trong không gian sinh hoạt hằng ngày của mỗi gia đình.
Những sai lầm trong điều trị
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết, nhiều trường hợp bệnh trở nặng xuất phát từ ba sai lầm phổ biến: xem sốt xuất huyết là bệnh nhẹ, tự điều trị hoặc truyền dịch tại nhà và không nhận biết được các dấu hiệu cảnh báo. Ông nhấn mạnh: "Một trong những quan niệm nguy hiểm nhất là cho rằng hết sốt đồng nghĩa với khỏi bệnh nhưng thực tế, giai đoạn sốt từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy lại có thể là thời điểm nguy hiểm nhất của bệnh". Đây là thời điểm người bệnh dễ xuất hiện sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa tạng nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.
Giải pháp 'lá chắn kép' từ ngành y tế
Trước nguy cơ đó, ngành y tế thành phố đang thúc đẩy mô hình phòng bệnh theo hai hướng "lá chắn kép". Một mặt là kiểm soát muỗi và lăng quăng ngay tại nơi sinh sống. Mặt khác là tăng cường miễn dịch bằng tiêm chủng đối với những đối tượng đủ điều kiện theo hướng dẫn chuyên môn. Hưởng ứng "Ngày ASEAN phòng, chống sốt xuất huyết" lần thứ 16, phường Phú Thạnh đã phát động chiến dịch với chủ đề: "Tìm kiếm và loại bỏ ngay nơi sinh sản của muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết". Sự kiện quy tụ lực lượng từ khu phố, trường học, cộng tác viên sức khỏe cộng đồng đến đoàn viên thanh niên. Toàn địa bàn được rà soát điểm nguy cơ gây dịch và ứng dụng công nghệ thông tin qua nền tảng "Y tế trực tuyến" nhằm hỗ trợ giám sát và phản ánh nguy cơ dịch bệnh.
Kêu gọi hành động từ mỗi gia đình
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Phú Thạnh Nguyễn Minh Trung kêu gọi mỗi hộ dân dành từ 10 đến 15 phút mỗi tuần để kiểm tra vệ sinh môi trường sống, loại bỏ vật chứa nước không cần thiết và xử lý các điểm phát sinh lăng quăng. "Không có bọ gậy, không có sốt xuất huyết" là nguyên tắc cốt lõi trong phòng bệnh sốt xuất huyết. Khi mùa mưa bắt đầu, ngành y tế lại bước vào cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhưng để công tác phòng, chống dịch thành công lại phụ thuộc nhiều vào sự lựa chọn của mỗi gia đình: tinh thần chủ động hay là chủ quan. Bởi nhiều khi chỉ vài phút dọn dẹp mỗi tuần có thể ngăn chặn một đợt dịch và sự chủ động hôm nay chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe cho từng người dân và cả cộng đồng.
