Chuyển mạnh sang phòng bệnh: Sàng lọc ung thư phổi trở thành ưu tiên quốc gia
Nhân dịp Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4), Báo Sức khỏe và Đời sống thuộc Bộ Y tế đã tổ chức Tọa đàm trực tuyến với chủ đề “Sàng lọc ung thư phổi - Từ câu chuyện người bệnh đến nhu cầu chính sách quốc gia”. Sự kiện có sự tham gia của Tiến sĩ Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) và Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Hùng Kiên, Phó Giám đốc Bệnh viện K.
Thực trạng đáng báo động: Phát hiện muộn là điểm nghẽn chính
Các chuyên gia cho biết, ung thư phổi hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư tại Việt Nam, với khoảng 25.000 ca mắc mới mỗi năm và số ca tử vong luôn ở mức rất cao. Đáng chú ý, hơn 70% bệnh nhân được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, gây áp lực lớn về chi phí và hiệu quả điều trị. Phát hiện muộn được xem là “điểm nghẽn” lớn nhất trong kiểm soát ung thư phổi hiện nay.
Phó Giáo sư Đỗ Hùng Kiên chia sẻ từ thực tế tại Bệnh viện K, phần lớn bệnh nhân đến khám khi đã xuất hiện triệu chứng rõ rệt như ho kéo dài, đau ngực, khó thở hoặc sụt cân. “Đây thường là dấu hiệu của bệnh ở giai đoạn tiến triển, làm giảm đáng kể khả năng điều trị triệt căn”, ông nhấn mạnh.
Lợi ích của phát hiện sớm và thách thức hiện tại
Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư phổi có thể điều trị bằng phẫu thuật với tiên lượng khả quan, tỷ lệ sống cao (trên 80 đến 90% ở giai đoạn rất sớm), giảm chi phí và giúp bệnh nhân nhanh chóng trở lại cuộc sống bình thường. Ngược lại, ở giai đoạn muộn, việc điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống và giảm triệu chứng, với chi phí cao và nhiều tác dụng phụ.
Tiến sĩ Lê Thái Hà phân tích nguyên nhân sâu xa của tình trạng này là do người dân chưa có thói quen tầm soát định kỳ, đồng thời các chương trình sàng lọc chưa được triển khai rộng rãi và hệ thống. “Việc thiếu các chương trình sàng lọc quy mô lớn khiến nhiều trường hợp bệnh bỏ lỡ 'thời điểm vàng' trong điều trị”, ông nói.
Giải pháp: Xây dựng chương trình sàng lọc quốc gia và ứng dụng công nghệ
Trên tinh thần chuyển mạnh tư duy từ “chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh” như đã nêu trong Nghị quyết số 72-NQ/TW và chủ đề Ngày Sức khỏe toàn dân 2026, các chuyên gia đề xuất:
- Tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt đối với nhóm nguy cơ cao.
- Triển khai đồng bộ chương trình sàng lọc ở quy mô quốc gia, với cơ chế hỗ trợ phù hợp.
- Ứng dụng công nghệ như chụp CT liều thấp và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện sớm.
Phó Giáo sư Đỗ Hùng Kiên cho biết, các phương pháp như chụp CT liều thấp có thể giúp phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn sớm, khi chưa có triệu chứng. Nhóm đối tượng nguy cơ cao cần ưu tiên tầm soát bao gồm: người trên 50 tuổi, người hút thuốc lá lâu năm, người tiếp xúc với môi trường ô nhiễm hoặc có bệnh phổi mạn tính.
Hướng tới mục tiêu bền vững: Giảm gánh nặng bệnh tật
Trong bối cảnh ngành y tế đang nỗ lực thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị, việc thúc đẩy phát hiện sớm ung thư phổi không chỉ nâng cao hiệu quả điều trị mà còn góp phần giảm gánh nặng bệnh tật, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững. Các chuyên gia kêu gọi hành động khẩn cấp để biến sàng lọc ung thư phổi thành một phần của chính sách y tế quốc gia.
