Hai sự việc gây tranh cãi về thái độ của sinh viên y khoa
Những phát ngôn tưởng chừng chỉ là lời đùa trên mạng xã hội đang trở thành tâm điểm tranh luận khi người nói là sinh viên ngành y. Hai vụ việc gần đây gồm phát ngôn về việc dọa "tiêm thuốc độc" trong livestream tại bệnh viện và nội dung liên quan đến việc "lấy ven trật 3 lần" với người bệnh đã đặt ra yêu cầu về thái độ, nhận thức và trách nhiệm nghề nghiệp ngay từ quá trình đào tạo.
Bác sĩ Bạch Mai: Người bệnh không phải là nội dung để kể chuyện
Bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho rằng sinh viên y khoa có thể gặp áp lực trong thực tập. Hầu hết từng trải qua cảm giác buồn, tủi thân hoặc ấm ức khi bị người bệnh nghi ngờ năng lực, từ chối thực hành, thậm chí có lời nói thiếu thiện cảm. Lúc này, các em có quyền chia sẻ với thầy cô hoặc bạn bè, nhưng môi trường bệnh viện đòi hỏi sự chuyên nghiệp và giới hạn rõ ràng trong việc sử dụng mạng xã hội.
"Một đoạn video có thể chỉ được quay với mục đích trêu đùa. Nhưng khi nó gắn với hình ảnh người bệnh, giường bệnh, thủ thuật chuyên môn hay những lời nói mang tính 'trả đũa' thì đó không còn là trò vui nữa", bác sĩ Tuấn nói. Ông nhấn mạnh người bệnh đến bệnh viện trong trạng thái đau đớn, lo lắng hoặc bất an, nên phản ứng gay gắt đôi khi xuất phát từ tâm lý căng thẳng.
"Nhân viên y tế không bắt buộc phải chấp nhận mọi sự xúc phạm, nhưng cũng tuyệt đối không thể dùng quyền được tiếp cận cơ thể người bệnh để đáp trả", ông khẳng định.
Kỹ thuật y tế không phải công cụ trả đũa
Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn, các kỹ thuật như lấy ven, tiêm truyền chỉ được thực hiện vì lợi ích điều trị. "Dù chỉ là lời nói đùa, việc nói sẽ 'xếp người bệnh vào góc rồi lấy ven thật nhiều lần' cũng đủ khiến xã hội đặt câu hỏi liệu người bệnh có còn an toàn khi giao cơ thể mình cho nhân viên y tế hay không", ông nhấn mạnh.
Bác sĩ Tuấn cảnh báo việc ghi hình và đăng tải hình ảnh trong bệnh viện tiềm ẩn rủi ro về quyền riêng tư. Che tên người bệnh chưa chắc bảo vệ được danh tính vì khuôn mặt, giọng nói, phòng bệnh, thời điểm điều trị đều có thể trở thành dấu vết nhận diện. "Người bệnh không phải là nội dung để kể chuyện, gây cười hay thu hút lượt xem", ông nói.
Lời khuyên cho sinh viên khi gặp tình huống căng thẳng
Khi gặp người bệnh có thái độ không phù hợp, sinh viên nên bình tĩnh dừng thực hiện công việc nếu cảm xúc vượt ngoài tầm kiểm soát, đồng thời nhờ bác sĩ hướng dẫn hoặc điều dưỡng hỗ trợ. Nếu người bệnh từ chối cho sinh viên thực hiện thủ thuật, quyết định đó cần được tôn trọng và báo cáo người phụ trách. Trường hợp bị xúc phạm nghiêm trọng, sinh viên có quyền bảo vệ mình qua quy trình của bệnh viện thay vì đưa câu chuyện lên mạng xã hội.
"Đừng đăng tải lên mạng khi đang tức giận. Hãy tự hỏi, nếu người nằm trên giường bệnh là cha mẹ mình thì mình có chấp nhận xem đoạn video đó hay không", bác sĩ Tuấn chia sẻ.
Chiếc áo blouse là biểu tượng thiêng liêng, không phải sân khấu
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho rằng việc sinh viên y livestream, phát ngôn thiếu chuẩn mực là hành vi đáng buồn. Ông nhấn mạnh bệnh viện là nơi cứu người, không phải sân khấu để biểu diễn. Mỗi hành vi, lời nói của người học ngành y trong môi trường lâm sàng đều có thể ảnh hưởng đến hình ảnh cơ sở y tế và niềm tin của người bệnh.
Theo bác sĩ Hoàng, chiếc áo blouse trắng hay bộ đồ phẫu thuật màu xanh không chỉ là trang phục bảo hộ. Thông tư 45/2015/TT-BYT quy định trang phục y tế nhằm bảo đảm an toàn, lịch sự, kín đáo và tính chuyên nghiệp. "Chiếc áo blouse là biểu tượng thiêng liêng của sự tinh khiết và lòng trắc ẩn. Khi khoác lên mình bộ trang phục đó, các em không còn đại diện cho cá nhân mà đang đại diện cho cơ sở y tế và cả ngành y", ông nói.
Những phát ngôn như "tiêm thuốc độc" hay "cố tình đâm kim trật" không chỉ gây phẫn nộ mà còn làm tổn hại nghiêm trọng niềm tin của người bệnh đối với đội ngũ y tế. Ông nhắn nhủ sinh viên hãy tự hỏi trước khi quay video hay đăng tải nội dung lên mạng rằng điều đó có mang lại lợi ích cho người bệnh, có làm hoen ố sự tôn nghiêm của chiếc áo blouse hay không.
Theo bác sĩ Hoàng, trong môi trường lâm sàng, cái tôi phải nhường chỗ cho sự thấu cảm, lòng khiêm tốn và y đức, bởi trước lằn ranh sinh tử của người bệnh, chỉ năng lực chuyên môn và một trái tim nhân ái mới có thể cứu người.
