Sinh Mổ Và Những Tác Động Đến Hệ Miễn Dịch Của Trẻ Sơ Sinh
Sinh mổ, một thủ thuật y khoa phổ biến để đưa em bé ra ngoài qua vết cắt ở bụng và tử cung, dù là chủ động hay cấp cứu, đều có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ miễn dịch của trẻ. Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ sinh mổ thường có hệ miễn dịch yếu và chậm hoàn thiện hơn so với trẻ sinh thường, nguyên nhân chính đến từ sự thiếu hụt kháng thể nền tảng ngay từ lúc mới sinh và sự mất cân bằng trong hệ vi sinh đường ruột do thiếu lợi khuẩn từ mẹ.
Nguyên Nhân Khiến Hệ Miễn Dịch Của Trẻ Sinh Mổ Bị Suy Yếu
Khi sinh mổ, trẻ không được tiếp xúc với hệ vi sinh phong phú ở đường sinh của mẹ, dẫn đến thiếu hụt các vi khuẩn có lợi cần thiết để "huấn luyện" hệ miễn dịch. Thay vào đó, trẻ sớm tiếp xúc với vi khuẩn trong môi trường bệnh viện, có thể khác biệt so với vi khuẩn từ mẹ, làm thay đổi sự phát triển ban đầu của hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, việc mẹ phải dùng kháng sinh dự phòng trước khi mổ có thể tiêu diệt lợi khuẩn của mẹ, gián tiếp ảnh hưởng đến bé qua nhau thai, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột và suy yếu miễn dịch.
Theo các nghiên cứu khoa học, khoảng 70% tế bào miễn dịch của cơ thể tập trung tại đường ruột. Sự mất cân bằng vi sinh dẫn đến hàng rào bảo vệ đường ruột của trẻ sinh mổ thường yếu hơn, đồng thời hệ miễn dịch cũng bị suy giảm. Ngoài ra, môi trường sinh mổ khiến trẻ thiếu hụt kháng thể nền tảng; nồng độ kháng thể IgG trong máu cuống rốn có thể thấp hơn tới 45% so với trẻ sinh thường.
Hậu Quả Và Nguy Cơ Sức Khỏe Đối Với Trẻ Sinh Mổ
So với sinh thường, việc sinh mổ khiến trẻ bú mẹ muộn hơn do mẹ bị đau vết mổ, chậm tiết sữa, ảnh hưởng của thuốc tê và thường phải cách ly mẹ khoảng 4-5 giờ sau sinh. Sự chậm trễ trong tiếp xúc da kề da và cho con bú làm chậm quá trình truyền kháng thể từ mẹ sang con, khiến trẻ thiếu hụt kháng thể quan trọng. Sữa non, được tiết ra trong vòng 2-3 ngày đầu sau sinh, chứa hàm lượng lớn kháng thể (IgA, IgG, IgM), protein và vitamin, được ví như "vaccine tự nhiên" giúp tăng cường miễn dịch, bảo vệ đường ruột và cung cấp dinh dưỡng hoàn hảo.
Do kẹp rốn sớm, trẻ sinh mổ có thể có dự trữ sắt thấp hơn, ảnh hưởng đến việc huy động tế bào miễn dịch. Môi trường sinh mổ còn khiến trẻ chậm kích hoạt miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh, dẫn đến hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả. Trẻ sinh mổ có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh hô hấp như viêm amidan, viêm phế quản, hen suyễn; tiêu hóa như tiêu chảy; và dị ứng như chàm sữa. Tình trạng mắc bệnh "vặt" này có thể kéo dài đến khi trẻ 5 tuổi.
Giải Pháp Khắc Phục Những Hạn Chế Của Sinh Mổ
Tại bệnh viện, mẹ có thể cho bé tiếp xúc da kề da sớm ngay sau khi hồi tỉnh để truyền vi khuẩn có lợi và điều hòa thân nhiệt. Đồng thời, cho bé bú càng sớm càng tốt để bù đắp kháng thể. Trong quá trình nuôi trẻ, mẹ nên cho con bú sữa mẹ hoàn toàn và càng lâu càng tốt để cung cấp kháng thể và lợi khuẩn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu đời, vì sữa mẹ chứa kháng thể tự nhiên giúp bảo vệ sức khỏe.
Theo Bệnh viện Từ Dũ, sữa mẹ là dịch thể sống có độ phức hợp sinh học cao, chứa nhiều thành phần hỗ trợ tăng cường miễn dịch như immunoglobulin, lysozyme, lactoferin. Nghiên cứu của Fabiana Superti công bố trên tạp chí Nutrient tháng 8/2020 chứng minh lactoferrin, một protein đa chức năng trong sữa non và sữa mẹ, là hệ thống phòng thủ đầu tiên chống lại tác nhân bên ngoài. Sữa mẹ cũng cung cấp HMO (Human Milk Oligosaccharides) hoạt động như prebiotic nuôi dưỡng lợi khuẩn, tăng cường đề kháng và bảo vệ hệ tiêu hóa.
Sau 6 tháng, khi trẻ bắt đầu ăn dặm, mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung lợi khuẩn, vitamin, khoáng chất và kháng thể qua dinh dưỡng bổ sung. Các chuyên gia dinh dưỡng cũng cho rằng sau 2 tuổi, trẻ có thể kết hợp sữa công thức để bổ sung dưỡng chất, giúp bắt kịp đà tăng trưởng.
