Sỏi thận: Vấn đề sức khỏe phổ biến ảnh hưởng hơn 10% người trưởng thành tại Anh
Theo một bài viết trên BBC, sỏi thận là tình trạng y tế nghiêm trọng, ảnh hưởng tới hơn 10% người trưởng thành tại Vương quốc Anh. Tình trạng này không chỉ gây ra những cơn đau dữ dội mà còn có nguy cơ dẫn đến nhiễm trùng hoặc suy giảm chức năng thận nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Nguyên nhân hình thành sỏi thận rất đa dạng, từ yếu tố di truyền cho đến tác dụng phụ của một số loại thuốc. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra rằng chế độ ăn uống hàng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hoặc ngăn ngừa sự phát triển của sỏi thận.
Làm sao để nhận biết sỏi thận?
Bác sĩ Ivo Dukic, bác sĩ phẫu thuật tiết niệu tại Bệnh viện Đại học Birmingham (Anh), chia sẻ: "Phần lớn những người bị sỏi thận không hề biết mình có sỏi. Những viên sỏi nhỏ có thể nằm yên trong thận mà không gây ra bất kỳ dấu hiệu bất thường nào."
Thông thường, các bác sĩ phát hiện những "viên sỏi thầm lặng" này một cách tình cờ khi bệnh nhân thực hiện siêu âm hoặc chụp CT vì các lý do khác. Tuy nhiên, theo thời gian, một số viên sỏi có thể phát triển lớn hơn hoặc di chuyển, gây ra các triệu chứng điển hình như:
- Đau nhói ở vùng hông, có thể lan ra phía trước vùng bụng.
- Có máu trong nước tiểu.
- Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát.
- Muốn đi tiểu thường xuyên hơn và có cảm giác vội vàng.
Việc điều trị y tế chỉ trở nên cần thiết khi sỏi phát triển lớn, gây đau đớn, dẫn đến nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc làm tắc nghẽn đường thoát nước của thận, đe dọa gây tổn thương thận vĩnh viễn.
Yếu tố nguy cơ lớn nhất: Không uống đủ nước
Bác sĩ Dukic nhấn mạnh: "Yếu tố nguy cơ lớn nhất gây sỏi thận là không uống đủ nước. Nói đơn giản, bạn uống càng ít nước mỗi ngày thì nguy cơ bị sỏi thận càng cao."
Đối với những người dễ bị sỏi thận, bác sĩ khuyến nghị nên đảm bảo uống từ 2 đến 2,5 lít nước mỗi ngày, chưa tính đến lượng nước có trong các loại đồ uống và thực phẩm khác. Việc duy trì đủ nước giúp pha loãng nước tiểu, giảm nồng độ các khoáng chất có thể kết tinh thành sỏi.
3 nhóm thực phẩm dễ gây sỏi thận cần đặc biệt lưu ý
Bác sĩ Dukic cho biết: "Các chuyên gia và nghiên cứu vẫn còn tranh luận về loại thực phẩm nào dễ tạo ra các loại sỏi khác nhau, và hiện vẫn có rất ít thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn về chế độ ăn và sỏi thận." Tuy nhiên, một số loại thực phẩm được biết là có thể thay đổi thành phần nước tiểu, làm tăng nồng độ các khoáng chất tạo sỏi hoặc làm giảm các chất giúp ngăn sỏi hình thành.
Dưới đây là 3 nhóm thực phẩm mà người có nguy cơ sỏi thận nên hạn chế:
- Thực phẩm giàu oxalat: Loại sỏi thận phổ biến nhất là sỏi canxi oxalat. Với những người dễ bị loại sỏi này, việc giảm lượng thực phẩm chứa nhiều oxalat – một hợp chất tự nhiên có trong thực vật – là rất quan trọng. Các thực phẩm giàu oxalat bao gồm:
- Rau bina (spinach).
- Lá đại hoàng (rhubarb).
- Hạnh nhân và một số loại hạt khác.
- Một số loại khoai tây.
- Một số loại đậu.
- Thực phẩm nhiều muối: Chế độ ăn nhiều muối – trên 6g mỗi ngày – là một yếu tố nguy cơ lớn. Muối chứa nhiều natri, và khi cơ thể có quá nhiều natri, thận sẽ bài tiết nhiều canxi hơn vào nước tiểu. "Nồng độ canxi cao trong nước tiểu làm tăng đáng kể nguy cơ hình thành sỏi chứa canxi," bác sĩ Dukic giải thích. Do đó, cần chú ý đến thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhanh, chẳng hạn như súp đóng hộp và các loại thịt muối, thịt xông khói, vốn thường chứa rất nhiều natri.
- Quá nhiều protein từ động vật: Ăn quá nhiều protein động vật có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi và sỏi axit uric. Protein động vật làm tăng lượng canxi và axit uric trong nước tiểu, đồng thời giảm citrate – một chất giúp ngăn ngừa sự hình thành sỏi. Điều này áp dụng cho tất cả các loại protein động vật, bao gồm thịt đỏ, thịt gia cầm, trứng và cá. Bác sĩ Dukic khuyên rằng những người dễ bị sỏi thận nên giới hạn lượng protein động vật ở mức khoảng 40–50 g mỗi ngày.
Nhìn chung, việc duy trì một chế độ ăn uống cân bằng, uống đủ nước và hạn chế các thực phẩm có nguy cơ cao là chìa khóa quan trọng để phòng ngừa sỏi thận, đặc biệt đối với những người có yếu tố di truyền hoặc tiền sử bệnh.
