Vi khuẩn Salmonella - 'Thủ phạm khét tiếng' gây nhiều vụ ngộ độc lớn tại TP.HCM
Một bữa ăn tưởng chừng bình thường có thể trở thành điểm khởi đầu của một đợt ngộ độc tập thể khi vi khuẩn Salmonella xuất hiện. Sự việc mới đây tại trường Tiểu học Bình Quới Tây, TP.HCM, một lần nữa cảnh báo về mối nguy hiểm từ loại vi khuẩn này trong chuỗi cung ứng thực phẩm đô thị.
Vụ ngộ độc tập thể tại trường tiểu học
Sau bữa trưa gồm cơm, gà kho gừng, canh bắp cải nấu thịt, dưa leo xào và mận, nhiều học sinh tại trường Tiểu học Bình Quới Tây bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau bụng và được đưa đến phòng y tế. Số ca có biểu hiện bất thường sau đó tăng nhanh, đến ngày 13/4 ghi nhận gần 200 học sinh nghi ngộ độc thực phẩm.
Kết quả xét nghiệm sau đó xác định 17 mẫu phân dương tính với vi khuẩn Salmonella tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) đã định danh chính xác tác nhân là Salmonella enteritidis bằng kỹ thuật PCR.
Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tác nhân này gây ra các vụ ngộ độc tập thể quy mô lớn tại TP.HCM. Trước đó, Salmonella từng được xác định là "thủ phạm" trong loạt vụ ngộ độc bánh mì. Diễn biến tại trường Bình Quới Tây cho thấy sự hiện diện phổ biến và mức độ khó lường của loại vi khuẩn này.
Tác nhân của hàng loạt ca ngộ độc trên thế giới
Vào mùa thu năm 1994, cơ quan y tế bang Minnesota ghi nhận hàng loạt ca nhiễm vi khuẩn Salmonella enteritidis. Qua điều tra, nguồn lây được xác định đến từ kem sản xuất hàng loạt, vốn bị nhiễm khuẩn trong quá trình chế biến. Ước tính khoảng 224.000 người tại 41 bang bị ảnh hưởng, với gần 600 ca được báo cáo chính thức cho Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ.
Năm 1985, một vụ bùng phát nhiễm khuẩn Salmonella liên quan đến sữa đã gây chấn động tại Mỹ, xuất phát từ hệ thống trang trại sữa Hillfarm. Cơ quan y tế bang Illinois ghi nhận tới 5.295 trường hợp nhiễm khuẩn tại nhiều bang, bao gồm 9 ca tử vong. Cuộc điều tra cho thấy vi khuẩn Salmonella xuất hiện trong một lô sữa sản xuất cuối tháng 3, dẫn đến việc nhà máy buộc phải đóng cửa.
Năm 2011, một vụ bùng phát nhiễm khuẩn Salmonella liên quan đến thịt gà xay đã làm dấy lên lo ngại trên toàn nước Mỹ. Tâm điểm là Cargill Meat Solutions, với sản phẩm thịt gà tây nhiễm khuẩn. Đến tháng 11 cùng năm, khi CDC tuyên bố kiểm soát được dịch, đã có 136 người tại 34 bang mắc bệnh sau khi tiêu thụ thịt gà tây nhiễm khuẩn.
Hàng triệu ca ngộ độc mỗi năm
Salmonella là một chi vi khuẩn hình que gram âm, thuộc họ Enterobacteriaceae, phân bố rộng rãi trong tự nhiên. Trong số các serotype, Salmonella enterica serotype Enteritidis và Salmonella enterica serotype Typhimurium được xem là hai tác nhân quan trọng nhất, thường lây truyền từ động vật sang người.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới ghi nhận gần 94 triệu ca nhiễm Salmonella, khiến hơn 155.000 người không qua khỏi. Đáng chú ý, trẻ em dưới 5 tuổi chiếm tới khoảng 40% tổng số ca mắc, cho thấy mức độ ảnh hưởng không nhỏ của loại vi khuẩn này đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu.
Điểm đáng lo ngại của Salmonella nằm ở khả năng thích nghi môi trường rất cao. Vi khuẩn có thể phát triển trong dải nhiệt độ rộng, từ khoảng 5°C đến hơn 46°C, thậm chí tồn tại trong nhiều tháng ở điều kiện đông lạnh. Ở người, nhiễm khuẩn Salmonella chủ yếu xảy ra khi ăn phải thực phẩm có nguồn gốc động vật bị nhiễm khuẩn như trứng, thịt, gia cầm và sữa.
5 nguyên tắc an toàn phòng ngừa
Bệnh nhiễm khuẩn Salmonella do vi khuẩn Salmonella gây ra. Các biểu hiện thường xuất hiện sau 6-72 giờ kể từ khi ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn, phổ biến nhất trong khoảng 12-36 giờ, và kéo dài từ 2 đến 7 ngày. Trong đa số trường hợp, bệnh diễn tiến tương đối nhẹ và người bệnh có thể tự hồi phục.
Tuy nhiên, theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), ở những trường hợp nặng hơn, người bệnh có thể gặp các biểu hiện nghiêm trọng như sốt cao, đau nhức toàn thân, đau đầu, mệt mỏi, phát ban, thậm chí có máu trong nước tiểu hoặc phân. Những nhóm có nguy cơ cao khi nhiễm Salmonella thường bao gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Để phòng ngừa nguy cơ nhiễm Salmonella, WHO khuyến cáo tuân thủ “5 chìa khóa an toàn thực phẩm”:
- Giữ vệ sinh sạch sẽ
- Tách riêng thực phẩm sống và chín
- Nấu chín kỹ
- Bảo quản thực phẩm ở nhiệt độ an toàn
- Sử dụng nguồn nước cùng nguyên liệu sạch
Việc tăng cường giám sát an toàn thực phẩm và nâng cao nhận thức cộng đồng là cần thiết để ngăn chặn các vụ ngộ độc trong tương lai.
