Cảnh báo: Sai lầm 'mặc đồng phục cho sữa' gây hại sức khỏe mẹ và bé
Theo Tiến sĩ Hoàng Thị Đức Ngàn từ Viện Dinh dưỡng, thói quen sử dụng chung một loại sữa cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau - được ví như "mặc đồng phục cho sữa" - đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe. Mặc dù các sản phẩm sữa dạng bột hoặc nước hiện nay được thiết kế với công thức dinh dưỡng riêng biệt cho từng nhóm đối tượng, nhiều gia đình vẫn vô tình áp dụng cách dùng "một loại cho tất cả".
Nguy cơ với trẻ em khi chọn sai sữa
Trẻ em, đặc biệt trong 1.000 ngày đầu đời (từ khi hình thành trong bào thai đến 2 tuổi), cần nguồn dinh dưỡng tối ưu để phát triển toàn diện về thể chất và trí não. Tuy nhiên, hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện, với men lactase thấp khiến trẻ dễ bất dung nạp lactose. Đồng thời, gan và thận của trẻ chưa đủ khả năng xử lý lượng đạm, natri hoặc các chất chuyển hóa dư thừa.
Hậu quả có thể xảy ra bao gồm:
- Rối loạn điện giải hoặc tổn thương thận
- Thiếu hụt vi chất quan trọng như sắt, kẽm, vitamin A dẫn đến thiếu máu, còi xương, chậm phát triển trí tuệ
- Nguy cơ thừa cân, béo phì nếu sữa chứa quá nhiều năng lượng và protein
Lưu ý quan trọng cho phụ nữ mang thai
Trong thai kỳ, nhu cầu dinh dưỡng của người mẹ thay đổi đáng kể theo từng giai đoạn, đòi hỏi sự lựa chọn sữa và chế độ ăn phù hợp.
Ba tháng đầu thai kỳ: Đây là giai đoạn hình thành các cơ quan quan trọng của thai nhi. Thai phụ cần bổ sung đầy đủ acid folic (400-600 mcg/ngày) để phòng dị tật ống thần kinh, cùng với sắt (khoảng 30 mg/ngày), iod (220 mcg/ngày) và vitamin nhóm B. Tình trạng ốm nghén có thể khiến nhiều phụ nữ thiếu hụt dinh dưỡng, và nếu phụ thuộc vào sữa không đủ sắt và acid folic, nguy cơ thiếu máu và dị tật thai nhi có thể gia tăng.
Ba tháng giữa thai kỳ: Giai đoạn thai nhi phát triển mạnh về mô và xương. Nhu cầu protein tăng lên, cùng với canxi (1.000-1.200 mg/ngày), vitamin D (600–800 IU/ngày) và DHA (200–300 mg/ngày). Sữa không đáp ứng đủ vi chất hoặc chứa nhiều đường, chất béo bão hòa có thể khiến thai phụ tăng cân quá mức, làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ.
Ba tháng cuối thai kỳ: Thai nhi tăng trưởng nhanh nhất. Nhu cầu năng lượng, protein và sắt tiếp tục ở mức cao. Các vi chất như magie, kẽm, vitamin C, E và beta-caroten đóng vai trò hỗ trợ miễn dịch, giảm nguy cơ sinh non và tiền sản giật. Sử dụng sữa không phù hợp trong giai đoạn này có thể làm tăng nguy cơ tiền sản giật, sinh non hoặc trẻ sinh nhẹ cân.
Khuyến cáo từ chuyên gia dinh dưỡng
Tiến sĩ Hoàng Thị Đức Ngàn nhấn mạnh: "Việc sử dụng sữa công thức cần được cá thể hóa theo từng nhóm đối tượng, độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Không nên áp dụng một công thức chung cho tất cả."
Trong bối cảnh tại Việt Nam, thiếu máu thiếu sắt ở phụ nữ mang thai vẫn còn phổ biến, trong khi tình trạng thừa cân và đái tháo đường thai kỳ có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở khu vực đô thị, việc lựa chọn đúng loại sữa càng trở nên quan trọng.
Chuyên gia cũng khuyến cáo sữa chỉ nên đóng vai trò bổ sung, không thay thế hoàn toàn bữa ăn. Một chế độ dinh dưỡng cân bằng, đa dạng thực phẩm, kết hợp với việc lựa chọn sản phẩm phù hợp mới là chìa khóa đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và trẻ.
