Bác sĩ cảnh báo: Sai lầm phổ biến khi dùng thuốc tim mạch làm tăng nguy cơ đột quỵ
Theo ThS.BS Đường Thị Thảo từ Khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, nhiều bệnh nhân mắc các bệnh lý như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim hiện nay chưa tuân thủ đúng phác đồ điều trị nội khoa. Tình trạng này không chỉ làm giảm hiệu quả kiểm soát bệnh mà còn gia tăng đáng kể nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nguy hiểm.
Quên hoặc bỏ liều thuốc: Hậu quả khôn lường
Một trong những sai lầm thường gặp nhất ở người bệnh tim mạch là quên uống thuốc, uống không đúng giờ hoặc tự ý giảm liều vì nghĩ rằng bệnh đã ổn định. Việc không duy trì nồng độ thuốc ổn định trong máu có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát huyết áp, nhịp tim và chức năng tim mạch, khiến các chỉ số dao động thất thường. Hậu quả là người bệnh có thể tăng huyết áp trở lại mà không có triệu chứng rõ ràng. Đối với bệnh nhân mạch vành hoặc suy tim, sự gián đoạn điều trị có thể dẫn đến tình trạng thiếu máu cơ tim, ứ dịch và khó thở nặng, đồng thời làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch nghiêm trọng như đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Uống thuốc sai thời điểm hoặc sai cách
Uống thuốc không đúng giờ hoặc không theo chỉ dẫn của bác sĩ không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn tăng nguy cơ xuất hiện các tác dụng phụ không mong muốn. Một số loại thuốc quan trọng như thuốc kiểm soát nhịp tim, thuốc chống đông và thuốc huyết áp cần duy trì nồng độ ổn định trong máu để phát huy tác dụng tối ưu.
Mỗi loại thuốc cũng có cách dùng khác nhau, ví dụ nhiều loại cần uống lúc đói, trong khi một số khác nên sử dụng sau bữa ăn để giảm kích ứng dạ dày. Đặc biệt, một số thuốc có thể bị tương tác với rượu bia, nước chè hoặc một số thực phẩm, do đó người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ khi sử dụng.
Tương tác thuốc và thực phẩm: Nguy cơ tiềm ẩn
Một sai lầm khác là người bệnh dùng đồng thời nhiều loại thuốc nhưng không thông báo đầy đủ với bác sĩ. Nhiều thuốc tim mạch có nguy cơ tương tác đáng kể, chẳng hạn như một số thuốc statin có thể bị ảnh hưởng khi dùng cùng nước bưởi do ức chế chuyển hóa thuốc, làm tăng nồng độ thuốc trong máu và nguy cơ tác dụng phụ.
Các thuốc như ức chế men chuyển (ACEI), chẹn thụ thể angiotensin (ARB) hoặc lợi tiểu giữ kali dễ làm tăng kali máu, đặc biệt ở người suy thận hoặc dùng liều cao. Khi sử dụng các thuốc này, người bệnh cần thận trọng với thực phẩm rất giàu kali như nước dừa, chuối, cam và các thực phẩm bổ sung kali, đồng thời nên theo dõi xét nghiệm máu định kỳ.
Ngoài thực phẩm, một số thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs) hoặc một số kháng sinh nhất định cũng có thể làm tăng nguy cơ suy thận và giảm hiệu quả kiểm soát huyết áp. Thuốc có thể tăng nguy cơ chảy máu khi dùng chung với thuốc chống đông hoặc thuốc kháng kết tập tiểu cầu. Do đó, người bệnh cần tuân thủ đơn thuốc, không tự ý thay đổi liều hoặc ngưng thuốc khi chưa có chỉ định.
Dừng thuốc sớm hoặc tự thay đổi liều: Hành động nguy hiểm
Không ít người bệnh khi thấy triệu chứng giảm đã tự ý ngưng thuốc hoặc giảm liều mà không trao đổi với bác sĩ. Một số khác lại nghe theo kinh nghiệm truyền miệng, tự tăng liều hoặc đổi thuốc dẫn đến nhiều rủi ro. Phần lớn người mắc các bệnh tim mạch như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim hay rối loạn nhịp cần được điều trị lâu dài và liên tục. Việc ngưng thuốc đột ngột hoặc thay đổi liều không đúng chỉ định có thể khiến huyết áp tăng trở lại, rối loạn nhịp tái phát hoặc suy tim diễn biến xấu hơn.
Không tái khám định kỳ: Bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm biến chứng
Phần lớn thuốc tim mạch cần được theo dõi định kỳ thông qua đo huyết áp, kiểm tra nhịp tim và xét nghiệm máu. Những thông số này giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện sớm tác dụng phụ và điều chỉnh liều phù hợp. Khi người bệnh bỏ tái khám hoặc tự ý kéo dài đơn thuốc cũ, bác sĩ không có đủ dữ liệu cập nhật về tình trạng tim mạch, điều này có thể dẫn đến bỏ sót biến chứng hoặc không phát hiện kịp thời các thay đổi cần can thiệp.
Để hạn chế các sai lầm trên, người bệnh cần ghi lại đầy đủ các loại thuốc đang sử dụng và cung cấp cho bác sĩ trong mỗi lần khám. Sử dụng hộp chia thuốc theo ngày hoặc ứng dụng nhắc giờ trên điện thoại có thể giúp giảm thiểu tình trạng quên liều. Đồng thời, người bệnh nên hỏi bác sĩ rõ về tương tác giữa thuốc với thực phẩm và đồ uống để đảm bảo an toàn trong quá trình điều trị.
