Hội thảo “Phòng chống ung thư: Cần bước đột phá toàn diện” do Báo Tiền Phong phối hợp Bộ Y tế và Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng tổ chức sáng 31.7. Theo Globocan 2024, thế giới có hơn 20 triệu ca ung thư mới mỗi năm, gần một nửa trong số đó tử vong. Tại Việt Nam, số ca mắc mới đạt gần 180.000 trường hợp. So với năm 2008 - khi cả nước ghi nhận hơn 100.000 ca mắc - số ca ung thư sau 16 năm đã tăng khoảng 60%, còn số ca tử vong tăng 35%.
PGS-TS-BS Đỗ Anh Tú, Phó giám đốc Bệnh viện K, Chánh Văn phòng Hội Ung thư Việt Nam, cảnh báo nếu không có biện pháp can thiệp sớm, số ca mắc được dự báo có thể tăng 80% vào năm 2050.
Dự báo tăng 80% vào năm 2050
Phát biểu khai mạc, nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, nhấn mạnh: “Ung thư đang trở thành một trong những gánh nặng bệnh tật lớn nhất ở nước ta”. Ông kỳ vọng hội thảo sẽ đề xuất chính sách thiết thực, thúc đẩy hợp tác liên ngành, đẩy mạnh tầm soát sớm, xây dựng lối sống lành mạnh và tiếp cận công bằng với các tiến bộ y học.
Phân tích gánh nặng bệnh tật, PGS Đỗ Anh Tú cho biết ở nam giới, ung thư phổi đứng hàng đầu và thường được phát hiện muộn, khiến chi phí điều trị cao, mục tiêu chủ yếu là kéo dài thời gian sống. Ở nữ giới, ung thư vú đứng hàng đầu nhưng đã có nhiều tiến bộ trong điều trị. Ngay cả ở giai đoạn di căn, nhiều người bệnh vẫn sống trên 5 năm hoặc được chữa khỏi.
Chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng bệnh
Theo PGS-TS-BS Đỗ Anh Tú, khoảng 40% số ca ung thư trên thế giới có thể phòng ngừa bằng cách kiểm soát rượu bia, thuốc lá, béo phì và tình trạng ít vận động. Tại Việt Nam, gần 50% số ca ung thư liên quan đến nhiễm trùng. Do đó, cần chú trọng phòng ngừa HPV, HCV, HBV và duy trì lối sống lành mạnh.
- Kiểm soát rượu bia, thuốc lá, béo phì và lối sống ít vận động – nhóm yếu tố chiếm khoảng 40% số ca ung thư toàn cầu.
- Phòng ngừa nhiễm trùng HPV, HCV, HBV – yếu tố liên quan đến gần 50% số ca ung thư tại Việt Nam.
- Tăng cường tầm soát sớm và phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu thay vì chờ đến giai đoạn muộn.
PGS Đỗ Anh Tú cũng lưu ý chi phí điều trị ung thư hiện vẫn là gánh nặng lớn với bệnh nhân. Một số thuốc tiên tiến chưa được bảo hiểm y tế chi trả. Việc mở rộng danh mục bảo hiểm và sử dụng thuốc tương tự sinh học được kỳ vọng giúp giảm chi phí, tăng cơ hội điều trị.
Luật Phòng bệnh và Nghị quyết 72 tạo hành lang pháp lý
Phát biểu chỉ đạo hội thảo, PGS-TS-BS Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế, nhấn mạnh Đảng, Nhà nước và Bộ Y tế luôn quan tâm đến công tác phòng, chống ung thư qua nhiều chiến lược, chương trình lớn. Theo ông, Luật Phòng bệnh và Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị là hai chính sách quan trọng, hướng tới “chuyển mạnh từ điều trị sang chủ động phòng bệnh”.
Thay vì chờ bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn, ngành y tế cần tăng cường truyền thông, dự phòng và phát hiện sớm. Đây được xem là bước đột phá để giảm tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư trong dài hạn.
Năng lực điều trị tiến bộ nhưng còn chênh lệch vùng miền
Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức đánh giá năng lực điều trị ung thư chuyên sâu của Việt Nam đã tiếp cận nhiều kỹ thuật tiên tiến trên thế giới. Đội ngũ bác sĩ làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại, hệ thống trang thiết bị y tế ngày càng được đầu tư đồng bộ.
Tuy nhiên, mức độ bao phủ các dịch vụ điều trị ung thư chuyên sâu còn chênh lệch giữa các vùng, miền. Nhiều người dân ở địa phương chưa được tiếp cận đầy đủ các kỹ thuật hiện đại. Ông cũng đề nghị tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong phòng, chống ung thư để tạo ra sức mạnh tổng thể, hướng tới mục tiêu giảm gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam.
