Năm đầu đời là giai đoạn nền tảng cho sự phát triển lâu dài của trẻ, nhưng cũng là thời điểm trẻ dễ bị virus hợp bào hô hấp (RSV) tấn công, để lại những hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng. RSV là loại virus hô hấp hàng đầu gây viêm phổi và viêm tiểu phế quản, có thể khiến bất kỳ trẻ nào cũng phải nhập viện.
Gánh nặng kép khi trẻ nhiễm RSV trong năm đầu đời
Trẻ nhiễm RSV thường khởi phát với các triệu chứng giống cảm lạnh thông thường như sổ mũi, ho nhẹ. Tuy nhiên, chỉ sau 2-3 ngày, virus có thể nhanh chóng tấn công sâu xuống phổi, gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi, tăng tiết đàm nhớt dẫn đến tắc nghẽn đường thở và suy hô hấp. Nhiều trường hợp trẻ phải thở máy do nhiễm trùng đường hô hấp nặng.
Theo thống kê, cứ 3 trẻ nhũ nhi thì có 2 trẻ bị nhiễm RSV trước khi tròn 1 tuổi. Nghiên cứu tại Mỹ cho thấy RSV là nguyên nhân hàng đầu gây nhập viện ở trẻ nhũ nhi, không phân biệt tháng tuổi. Mặc dù trẻ dưới 6 tháng tuổi có nguy cơ nhập viện cao nhất, nhưng trẻ từ 6-12 tháng vẫn phải chịu gánh nặng đáng kể. Đáng chú ý, phần lớn (70-90%) trẻ nhập viện vì RSV là trẻ sinh đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước đó.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho RSV, việc điều trị chủ yếu tập trung giảm nhẹ triệu chứng như hạ sốt, hút đàm, hỗ trợ hô hấp. Trẻ mắc bệnh nặng có thể phải thở oxy, thở máy và nằm viện kéo dài. Không chỉ gây biến chứng cấp tính, trẻ nhiễm RSV còn phải đối mặt với các biến chứng lâu dài như khò khè tái phát, hen suyễn, suy giảm chức năng phổi, và tăng nguy cơ cần chăm sóc y tế nhiều hơn trong những năm sau đó. Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ mắc viêm tiểu phế quản do RSV trong 6 tháng đầu đời có nguy cơ phải sử dụng kháng sinh tăng hơn 24% trong 6 tháng tiếp theo so với trẻ không mắc bệnh.
Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ dưới 6 tháng, trẻ nhũ nhi lớn hơn cũng có nguy cơ cao. Trẻ dưới 1 tuổi từng nhập viện do RSV cần chăm sóc y tế nhiều hơn trong các năm tiếp theo, với số lượt khám bác sĩ tăng 34%, lượt khám cấp cứu tăng 53% và lượt nhập viện tăng 167%. Cha mẹ và người chăm sóc cũng phải đối mặt với gánh nặng hữu hình và vô hình như chi phí điều trị, chi phí sinh hoạt, mất ngày công lao động, cùng với sự lo lắng, mệt mỏi và căng thẳng kéo dài.
Tất cả trẻ nhũ nhi, kể cả trẻ khỏe mạnh, đều có nguy cơ mắc RSV và biến chứng nặng. Thống kê tại Mỹ cho thấy nhóm trẻ 6-11 tháng tuổi chiếm tới 53,3% ca nhiễm RSV được chăm sóc y tế ngoại trú và 43,3% ca nhiễm RSV dẫn đến khám cấp cứu.
Tiêm phòng – Giải pháp bảo vệ trẻ khỏi RSV
Trước mức độ phổ biến và gánh nặng kép của bệnh do RSV gây ra, các chuyên gia khuyến cáo giải pháp chủ động bảo vệ trẻ thông qua tiêm chủng. Bên cạnh vaccine tiêm cho phụ nữ mang thai giúp bảo vệ gián tiếp, hiện nay có giải pháp mới là kháng thể đơn dòng, giúp bảo vệ trực tiếp cho trẻ khỏi RSV. Kháng thể đơn dòng có thể sử dụng cho trẻ nhũ nhi ở bất kỳ thời điểm nào, kể cả ngay sau sinh, mang lại sự bảo vệ nhanh chóng và trực tiếp trong năm đầu đời.
Cơ chế hoạt động của vaccine và kháng thể đơn dòng khác nhau. Vaccine giống như “người huấn luyện”, giúp cơ thể trẻ học cách chống lại nhiễm trùng theo thời gian, thường cần vài tuần để phát huy hiệu quả và phụ thuộc vào hệ miễn dịch. Kháng thể đơn dòng giống như “người bảo vệ có sẵn”, bắt đầu bảo vệ ngay sau tiêm mà không cần thời gian huấn luyện hệ miễn dịch.
Trẻ được bảo vệ sớm sẽ hạn chế nguy cơ nhập viện, giảm đáng kể chi phí khám chữa bệnh, thuốc men và thời gian điều trị. Cha mẹ cũng giảm thời gian nghỉ làm để chăm con, hạn chế gián đoạn công việc và thu nhập, đồng thời giảm áp lực tâm lý. Ở góc độ xã hội, việc chủ động bảo vệ trẻ khỏi RSV bằng tiêm chủng góp phần giảm tải cho cơ sở y tế trong mùa cao điểm bệnh hô hấp, giúp nguồn lực được phân bổ hiệu quả hơn và nâng cao chất lượng chăm sóc cho các trường hợp cần thiết.
Để bảo vệ trực tiếp bé yêu khỏi RSV, phụ huynh nên trao đổi với bác sĩ về giải pháp tiêm phòng với kháng thể đơn dòng.
