Gần 3 tháng nay, trời không có một giọt mưa, nắng như đổ lửa tại thôn 6, xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị. Ông Nguyễn Duy Huỳnh cho biết, cánh đồng thôn 6 với diện tích hàng chục héc-ta cạn kiệt nguồn nước, lúa bắt đầu héo dần. Nhà ông có 5 sào ruộng bị khô nước, mặt ruộng xuất hiện những vết nứt sâu làm khóm lúa bị tách ra nghiêng ngả. Theo ông Huỳnh, khoảng 10 ngày tới, nếu trời không mưa hay nước từ công trình thủy nông không dẫn về, rất nhiều khả năng lúa sẽ chết khô vì hạn.
Hàng trăm héc-ta lúa khô hạn nghiêm trọng
Từ ruộng lúa nhà ông Huỳnh, cách con mương nhỏ trơ đáy dưới ánh nắng chói chang là vùng ruộng khô hạn của bà Nguyễn Thị Lương ở thôn 5, xã Bắc Trạch. Bà Lương chia sẻ, nơi đây là vùng đất cao, nguồn nước tưới luôn khó khăn, nhưng đất chỉ thích hợp trồng lúa, không trồng được loại cây nào khác.
Trưởng phòng Kinh tế xã Bắc Trạch Lưu Bá Lâm cho biết, vụ hè thu toàn xã gieo trồng gần 700 ha, hiện có gần 100 ha lúa ở vùng Hạ Trạch đang bị khô hạn nghiêm trọng. Nếu tình trạng thiếu nước tưới kéo dài thêm khoảng 10 ngày nữa, diện tích bị hạn nặng sẽ tăng lên gấp đôi. Ông Lâm thông tin: “Chúng tôi đã kiểm tra thực tế trên đồng, họp với các thôn, Chi nhánh thủy nông để triển khai các biện pháp chống hạn, cứu lúa, trong đó tập trung sử dụng máy bơm dầu, bơm điện để bơm vét nước từ các hồ, vũng còn lại để tưới cho lúa. Ở những nơi có thể tưới được bằng nước từ công trình thủy nông có thể đặt máy công suất nhỏ bơm nước từ kênh thủy nông đến vùng ruộng xa.”
Hơn 1.100 ha lúa bị ảnh hưởng, hồ chứa chỉ còn dưới 30% dung tích
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị, đến đầu tháng 7, toàn tỉnh có hơn 1.100 ha lúa bị ảnh hưởng do hạn hán, tập trung chủ yếu ở phía bắc. Nguyên nhân chính là mực nước tại các hồ chứa, sông, kênh tưới giảm mạnh, nhiều trạm bơm thiếu nguồn nước phục vụ sản xuất. Các địa phương đang khẩn trương thực hiện các biện pháp chống hạn để bảo vệ sản xuất, giảm tối đa thiệt hại.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, hiện có 272 công trình đập, hồ chứa nước trên địa bàn tỉnh, trong đó 52 công trình do các công ty thủy lợi quản lý, 220 công trình do địa phương quản lý; nước trong các hồ chứa chỉ đạt hơn 40% dung tích thiết kế. Tại phía bắc, nhiều hồ chứa do Công ty TNHH Một thành viên công trình thủy lợi Quảng Bình quản lý chỉ còn dưới 30% dung tích. Phó Giám đốc công ty Nguyễn Hữu Sáng cho biết: “Qua các lần kiểm tra, hồ Vực Nồi có dung tích hơn 12 triệu m³ nước, nay chỉ còn khoảng 3 triệu m³; hồ Vực Sanh 3,8 triệu m³ còn lại 600 m³.”
Triển khai máy bơm dã chiến, tận dụng nước hồi quy cứu lúa
Trên cánh đồng Vạn Trạch, Trưởng Chi nhánh thủy nông Bố Trạch Nguyễn Viết Sỹ cho biết, đơn vị vừa lắp đặt 2 trạm bơm điện dã chiến để lấy nước hồi quy từ ao, đầm đưa lên tuyến kênh, dẫn nước về tưới cho cánh đồng đang hạn hán. Nơi có điện dùng bơm điện, nơi không có điện dùng máy bơm dầu để tận dụng nước hồi quy, bảo đảm cây lúa được tưới ẩm để tiếp tục sinh trưởng và vượt qua giai đoạn trổ đòng trong điều kiện khô hạn.
Ông Nguyễn Hữu Sáng cho hay, phần lớn các hồ, đập nhỏ do địa phương quản lý đã xuống mực “nước chết”, không đủ khả năng tưới. Công ty phối hợp các địa phương rà soát, lên phương án chống hạn. “Lãnh đạo Công ty chỉ đạo các đơn vị Chi nhánh thủy nông thiết lập khoảng 20 máy bơm dã chiến công suất nhỏ để sử dụng nước hồi quy từ các hồ, khe suối tự nhiên bổ sung vào các tuyến kênh đưa về ‘giải hạn’ cho diện tích lúa vùng đang khô hạn hoặc ở cuối nguồn. Qua đó tiết kiệm, hạn chế lấy nước từ các hồ đập lớn, coi đó là nguồn dự trữ lâu dài phục vụ nước sinh hoạt và sản xuất nếu thời tiết cực đoan kéo dài”, ông Sáng nói.
Hiện nay, trên các vùng hạn nặng ở phía bắc Quảng Trị, Công ty TNHH Một thành viên công trình thủy lợi Quảng Bình đã đồng loạt khởi động 8 trạm bơm điện và bơm dầu công suất lớn tại các vị trí đã định sẵn để tăng cường nước chống hạn. Các Chi nhánh thủy nông khu vực vận hành 20 trạm bơm dã chiến lưu động để đưa nước về các vùng xa cứu lúa.
Lãnh đạo tỉnh chỉ đạo ưu tiên nước cho lúa giai đoạn trổ đòng
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo nhận định, thời gian tới thời tiết dự báo còn diễn biến phức tạp, nguy cơ hạn hán kéo dài, trong khi cây lúa đang bước vào giai đoạn sinh trưởng quyết định năng suất. UBND tỉnh yêu cầu các địa phương, đơn vị có phương án điều tiết hợp lý, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; ưu tiên cấp nước cho các diện tích lúa ở giai đoạn làm đòng, trổ bông và những vùng có nguy cơ thiếu nước cao. Đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm, sử dụng nước hợp lý.
Đồng chí Lê Văn Bảo chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Công ty TNHH Một thành viên công trình thủy lợi Quảng Bình và các địa phương rà soát, đánh giá hiện trạng các hồ, đập thủy lợi để quản lý, vận hành phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm đủ nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.
