Một ca bệnh tim bẩm sinh hiếm gặp, chỉ được ghi nhận với số lượng ít ỏi trong y văn, vừa được các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội điều trị thành công bằng phẫu thuật phức tạp. Bệnh nhân là anh Hoàng (tên đã thay đổi), 49 tuổi, mắc chứng bất thường hồi lưu tĩnh mạch phổi không hoàn toàn thể trên tim.
Dị tật hiếm và diễn tiến âm thầm
Kết quả siêu âm tim cản âm cho thấy người bệnh có luồng shunt lớn từ nhĩ phải sang nhĩ trái. Lưu lượng máu qua van động mạch phổi cao gấp hai lần so với máu qua van động mạch chủ. Trong bốn tĩnh mạch phổi, hai tĩnh mạch đổ đúng vị trí, trong khi hai tĩnh mạch còn lại đổ bất thường.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bạch Yến, Trưởng khoa Nội tim mạch tại bệnh viện, giải thích tình trạng này làm giảm lượng oxy cung cấp cho cơ thể và gây quá tải cho buồng tim bên phải cùng động mạch phổi. Tuy nhiên, bệnh diễn tiến âm thầm trong nhiều thập kỷ.
"Đây là dị tật tim bẩm sinh, y văn chỉ ghi nhận một số ít trường hợp", PGS Yến nhấn mạnh.
Lý do là vẫn còn khoảng 50% tĩnh mạch phổi hồi lưu bình thường ở mỗi bên, đưa máu giàu oxy về nhĩ trái để duy trì tuần hoàn. Phần máu đổ bất thường về tim phải cũng không bị ứ trệ hoàn toàn, mà một phần từ nhĩ phải sang nhĩ trái thông qua khe thông giữa hai buồng nhĩ (lỗ bầu dục còn tồn tại). Do đó, lượng máu và oxy cung cấp cho cơ thể vẫn được đảm bảo trong thời gian dài, và bệnh chỉ bộc lộ triệu chứng rõ ràng khi anh Hoàng đã 49 tuổi.
Thách thức phẫu thuật và giải pháp tinh tế
PGS.TS.BS.CKII Nguyễn Hữu Ước, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim, Mạch máu và Lồng ngực, người cùng tham gia điều trị, đánh giá thách thức lớn nhất là lựa chọn phương án phẫu thuật an toàn vì người bệnh có tổn thương tim và phổi phức tạp.
Thay vì sử dụng mạch nhân tạo, êkíp phẫu thuật đã quyết định sử dụng hoàn toàn vật liệu tự thân của người bệnh để tái tạo đường đi cho máu, nhằm tái lập dòng hồi lưu sinh lý. Phương pháp này đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng và kỹ thuật tinh xảo.
Kỹ thuật phẫu thuật chi tiết
Quy trình được thực hiện với hai bước chính:
- Đối với tĩnh mạch phổi trên bên trái: Bác sĩ tiến hành tạo hình và nối trực tiếp về tiểu nhĩ trái theo một đường đi mới. Đường đi này được tính toán kỹ lưỡng về chiều dài, độ cong và hướng dòng chảy để hạn chế tối đa tình trạng gấp góc, đảm bảo lưu thông máu trơn tru.
- Đối với tĩnh mạch phổi trên bên phải: Êkíp đã sử dụng chính đoạn cuối của tĩnh mạch chủ trên để dẫn máu về nhĩ trái thông qua một "đường hầm" được tạo ra trong tim. Giải pháp sáng tạo này tận dụng mô tự thân, giảm nguy cơ đào thải và biến chứng.
Kết quả khả quan và quá trình hồi phục
Sau ca mổ, anh Hoàng đã phục hồi tốt với nhiều dấu hiệu tích cực:
- Tuần hoàn máu được cải thiện đáng kể.
- Các triệu chứng như đau ngực, mệt mỏi và khó thở đã chấm dứt.
Tuy nhiên, PGS Ước lưu ý rằng do dị tật đã tồn tại trong nhiều năm, tim và phổi của người bệnh cần thời gian để hồi phục hoàn toàn. Trước mắt, anh Hoàng tiếp tục được điều trị nội khoa nhằm kiểm soát tình trạng suy tim và rối loạn nhịp tim, đồng thời tái khám định kỳ để theo dõi tiến triển.
Ca phẫu thuật này không chỉ cứu sống bệnh nhân mà còn mở ra hy vọng cho những trường hợp dị tật tim phức tạp hiếm gặp khác, khẳng định trình độ chuyên môn cao của đội ngũ y bác sĩ Việt Nam trong lĩnh vực tim mạch.
