Các nhà khoa học Việt Nam vừa phát hiện 3 hợp chất hoàn toàn mới từ lá cây sơn trà (Camellia sasanqua) thu hái tại Cao Bằng, có khả năng ức chế enzyme liên quan đến tăng đường huyết, mở ra triển vọng phát triển sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh đái tháo đường.
Phân lập 13 hợp chất từ lá sơn trà
Nghiên cứu do TS. Nguyễn Thị Cúc cùng nhóm nghiên cứu tại Viện Hóa sinh biển thực hiện từ năm 2018, mang tên “Nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng hạ đường huyết của loài Camellia sasanqua”. Nhóm đã thu thập mẫu lá sơn trà tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, và sử dụng các phương pháp sắc ký kết hợp kỹ thuật phân tích phổ hiện đại để tách chiết và xác định thành phần hóa học.
Kết quả, các nhà khoa học đã phân lập được 13 hợp chất, trong đó 3 hợp chất hoàn toàn mới chưa từng được công bố trước đây, được đặt tên lần lượt là Sasastilboside A, Sasastilboside B và Sasastilboside C. Ngoài ra, còn có 10 hợp chất đã biết như rutin, catechin, quercitrin, kaempferol glucoside – những hợp chất tự nhiên từng được ghi nhận có nhiều hoạt tính sinh học trong các nghiên cứu trước.
Tiềm năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Đáng chú ý, một số hợp chất trong số này cho thấy khả năng ức chế các enzyme quan trọng liên quan đến quá trình chuyển hóa đường, cụ thể là enzyme α-glucosidase và α-amylase. Đây là lần đầu tiên các hợp chất từ Camellia sasanqua được đánh giá một cách hệ thống về tác dụng hạ đường huyết. Theo nhóm nghiên cứu, kết quả này góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu về những hợp chất tự nhiên có triển vọng trong hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Loài Camellia sasanqua, còn gọi là sơn trà, thuộc chi Trà (Camellia) – một chi thực vật có hoa trong họ Chè (Theaceae). Trên thế giới có khoảng 280 loài thuộc chi này, trong đó Việt Nam ghi nhận 68 loài, với 15 loài đặc hữu. Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng các loài trong chi Trà chứa nhiều hợp chất sinh học quý có hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm, gây độc tế bào và hạ đường huyết. Tuy nhiên, riêng loài Camellia sasanquam tại Việt Nam vẫn còn rất ít được nghiên cứu.
Hướng phát triển trong tương lai
Dù kết quả ban đầu rất khả quan, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng đây mới chỉ là nghiên cứu ở giai đoạn phân lập và đánh giá hoạt tính sinh học trong phòng thí nghiệm. Để có thể phát triển thành thuốc hoặc sản phẩm hỗ trợ điều trị, các hợp chất này cần trải qua nhiều bước tiếp theo như thử nghiệm trên động vật, thử nghiệm lâm sàng, xác định độ an toàn và hiệu quả trên người.
Tuy nhiên, việc phát hiện 3 hợp chất mới cùng những tín hiệu tích cực về khả năng ức chế enzyme liên quan đến bệnh đái tháo đường cho thấy nguồn dược liệu tự nhiên của Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai phá. Nghiên cứu này hứa hẹn mở ra thêm những hướng đi mới trong lĩnh vực dược học và chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là trong bối cảnh bệnh tiểu đường đang ngày càng gia tăng.
