Phòng khám ITAS tại TP.HCM: Giải mã 'bệnh bí ẩn' từ nhiễm độc môi trường
Phòng khám sàng lọc và truy tìm độc chất cho cá nhân (ITAS) - một đơn vị trực thuộc Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tại Thành phố Hồ Chí Minh - đang triển khai mô hình y học độc chất chuyên sâu nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các mối đe dọa từ môi trường sống hiện đại. Đây được xem là giải pháp tiên phong trong việc tìm kiếm căn nguyên của những căn "bệnh bí ẩn" mà y học thông thường khó phát hiện.
"Bệnh bí ẩn": Sát thủ thầm lặng trong cuộc sống hiện đại
Tiến sĩ - bác sĩ Phạm Quốc Dũng, giảng viên Bộ môn Cấp cứu - hồi sức - chống độc tại Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, chia sẻ rằng trong bối cảnh xã hội phát triển, con người đang phải đối mặt với vô số "sát thủ thầm lặng" như ô nhiễm không khí, nguồn nước, thực phẩm không đảm bảo an toàn và các sản phẩm công nghiệp hóa đa dạng. Những tác nhân này bao gồm hóa chất cơ bản, phân bón nông nghiệp, hóa chất công nghiệp, sản phẩm tiêu dùng hàng ngày và nhiều phụ phẩm công nghiệp khác.
Hệ quả tất yếu là các bệnh lý nhiễm độc ngày càng trở nên âm thầm, khó nhận diện và có thể dẫn đến tàn phế hoặc thậm chí tử vong nếu không được phát hiện kịp thời. Theo bác sĩ Dũng, nhiều người đang mắc bệnh mà không hề biết nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ đâu.
Thực tế cho thấy, không ít trường hợp rơi vào tình trạng suy nhược kéo dài với những triệu chứng "kỳ lạ" nhưng khi đi khám tại nhiều cơ sở y tế vẫn không tìm ra được căn nguyên. Có những bệnh nhân chỉ xuất hiện một triệu chứng duy nhất nhưng kéo dài hàng tháng trời, việc điều trị thông thường không mang lại hiệu quả, làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống và gia tăng gánh nặng chi phí y tế. Đáng lo ngại hơn, bệnh có thể bùng phát đột ngột ở những người không có tiền sử bệnh tật, đáp ứng thuốc kém, gây áp lực tâm lý nặng nề cho cả bệnh nhân lẫn người thân trong gia đình.
Khi "bệnh bí ẩn" cuối cùng được giải mã là do nhiễm độc, thường thì bệnh nhân đã ở trong giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn nhiều. Chính vì vậy, phát hiện sớm và phòng ngừa chủ động đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe. Phòng khám ITAS ra đời trong bối cảnh này để đồng hành cùng người dân TP.HCM và các khu vực lân cận, với kỳ vọng mang lại chất lượng sống tốt hơn cho cộng đồng thông qua việc tầm soát và phòng ngừa nhiễm độc.
Những đối tượng nào cần tầm soát độc chất?
Tiến sĩ - bác sĩ Quốc Dũng nhấn mạnh rằng Phòng khám ITAS không chỉ dành riêng cho những người đang có biểu hiện bệnh lý, mà còn mở rộng cho bất kỳ ai muốn chủ động kiểm soát "độ sạch" của cơ thể, đánh giá nguy cơ tiếp xúc với các chất gây ung thư và hóa chất độc hại trong đời sống hằng ngày. Ông đã chỉ ra năm nhóm đối tượng chính cần quan tâm đến việc tầm soát độc chất:
- Người có triệu chứng kéo dài không rõ nguyên nhân: Những người xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng bất thường kéo dài nhưng điều trị thông thường không hiệu quả, chưa xác định được nguyên nhân. Nguyên nhân có thể đến từ sự tích tụ độc tố trong mô và tế bào do tiếp xúc lâu dài với vật dụng, máy móc, môi trường sống ô nhiễm, và cả tác dụng phụ hay có hại của thuốc khi sử dụng trong thời gian dài.
- Người có nguy cơ nhiễm độc mạn tính từ thực phẩm và môi trường: Đối tượng thường xuyên tiếp xúc với kim loại nặng trong sơn, mỹ phẩm, hải sản, đông y, thực phẩm chức năng; vi nhựa trong thực phẩm; hóa chất tạo hương thơm nhân tạo. Việc hít thở trong không gian kín có mùi thơm hóa chất, trong phòng máy lạnh kín lâu ngày chính là môi trường nhân tạo có thể gây ảnh hưởng có hại cho sức khỏe một cách thầm lặng. Những biểu hiện có thể giống bệnh nội khoa thông thường nhưng tái phát nhiều lần hoặc không điều trị dứt điểm.
- Người có thói quen ăn uống không lành mạnh: Những người có thói quen ăn uống theo xu hướng sai cách, thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn chứa chất bảo quản, chất tạo màu, tạo mùi; tích trữ thực phẩm lâu ngày. Một số hóa chất nguy hiểm như benzene, nitrosamines, PFAS, kim loại nặng có thể gây ung thư và rối loạn nội tiết nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể.
- Người làm việc trong môi trường nguy cơ cao: Nhân viên làm việc trong các ngành nghề như in ấn, xăng dầu, phun sơn, sản xuất linh kiện điện tử, cơ khí, kim hoàn, làm nail, đồ gỗ, nông nghiệp thường xuyên tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật… Nhóm này cần kiểm tra định kỳ để đánh giá mức độ tích tụ hóa chất và được hướng dẫn về các biện pháp hạn chế phơi nhiễm.
- Người từng sử dụng chất kích thích: Những người có tiền sử sử dụng rượu bia, ma túy tổng hợp, thuốc lắc, Ketamine, "cỏ Mỹ", bóng cười, thuốc lá điện tử… Những tác nhân này không chỉ gây ảo giác nhất thời mà còn để lại di chứng nặng nề như gây yếu liệt tứ chi do tổn thương thần kinh, suy tim, suy giảm chức năng não bộ, bệnh răng miệng và viêm mũi mãn tính.
Ngoài ra, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Phòng khám ITAS là nhận diện các chất độc hại có khả năng gây ung thư cho cả người bệnh và người khỏe mạnh chưa có biểu hiện bệnh lý. Việc phát hiện sớm các tác nhân gây ung thư từ môi trường và thói quen sinh hoạt, thói quen ăn uống giúp người dân có kế hoạch phòng ngừa chủ động, thay vì chờ đợi đến khi bệnh ung thư khởi phát thì đã quá muộn.
Quy trình thăm khám và lời khuyên từ chuyên gia
Tiến sĩ - bác sĩ Quốc Dũng khẳng định quy trình thăm khám tại Phòng khám ITAS được thiết kế khoa học và toàn diện, bao gồm: khai thác bệnh sử chuyên sâu về nhiễm độc, khám lâm sàng tỉ mỉ, đánh giá chi tiết môi trường sống và làm việc, chỉ định các xét nghiệm độc chất đích danh theo từng trường hợp cụ thể. Từ những kết quả thu thập được, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, thực hiện giải độc (nếu có thuốc đặc hiệu), đồng thời đưa ra các khuyến nghị điều chỉnh dinh dưỡng và lối sống phù hợp với từng cá thể.
"Đừng để những triệu chứng mơ hồ trở thành gánh nặng nan y cho bản thân và gia đình. Chủ động tầm soát và truy tìm độc chất chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ cơ thể trước những tác nhân gây bệnh âm thầm trong môi trường sống hiện đại ngày nay", Tiến sĩ - bác sĩ Phạm Quốc Dũng nhấn mạnh.
Với sứ mệnh bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các mối đe dọa từ ô nhiễm môi trường và thực phẩm không an toàn, Phòng khám ITAS tại Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đang trở thành điểm đến tin cậy cho những ai quan tâm đến việc chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm các bệnh lý do nhiễm độc gây ra.
