PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan: Từ 'bà mẹ nghìn con' đến đại diện Việt Nam trong hướng dẫn hiếm muộn toàn cầu
Hình ảnh gia đình hạnh phúc của PGS.TS.BS Vương Thị Ngọc Lan cùng chồng là BS Hồ Mạnh Tường và con gái BS Hồ Ngọc Lan Nhi luôn là nguồn động lực trong sự nghiệp của bà. Với danh hiệu "bà mẹ nghìn con", mỗi em bé chào đời không chỉ là thành công y khoa, mà còn mang niềm vui trọn vẹn đến cho các gia đình, trở thành phần thưởng lớn nhất của người làm nghề y. Trong cuộc trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan đã mở lòng về hành trình đầy tâm huyết của mình.
"Nếu đã chọn nghề y thì phải chấp nhận dấn thân, học hỏi suốt đời và làm nghề bằng cả trí tuệ lẫn trái tim", bà khẳng định, nhấn mạnh sự cống hiến không ngừng nghỉ.
Bước vào hàng ngũ chuyên gia quốc tế của WHO
Bà Vương Thị Ngọc Lan đã chính thức bước vào hàng ngũ chuyên gia quốc tế khi trở thành một trong những đại diện châu Á được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mời tham gia nhóm tác giả chủ chốt xây dựng Hướng dẫn dự phòng, chẩn đoán và điều trị hiếm muộn năm 2025. Điều này không chỉ là vinh dự cá nhân, mà còn là sự ghi nhận cho nỗ lực bền bỉ của tập thể các nhà khoa học và bác sĩ Việt Nam trong lĩnh vực sức khỏe sinh sản suốt nhiều năm qua.
"Khi nhận được lời mời từ WHO, tôi cảm thấy vinh dự và bất ngờ, nhưng đi kèm với đó là ý thức rất rõ về trách nhiệm nghề nghiệp", PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan chia sẻ. Bộ hướng dẫn này có ý nghĩa quan trọng, bởi đây là lần đầu tiên WHO ban hành một tài liệu toàn diện, chính thức công nhận hiếm muộn như một vấn đề sức khỏe cộng đồng toàn cầu. Sự hiện diện của chuyên gia Việt Nam giúp đưa vào những bằng chứng khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và góc nhìn từ các quốc gia đang phát triển, nơi điều kiện kinh tế, văn hóa và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế còn nhiều khác biệt.
Kinh nghiệm Việt Nam trong bộ hướng dẫn toàn cầu
Với vai trò phó trưởng nhóm phụ trách kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan đã tham gia phản biện và đóng góp cho toàn bộ nội dung từ dự phòng, chẩn đoán đến điều trị. Quy trình xây dựng của WHO diễn ra chặt chẽ, từ định hình câu hỏi theo cấu trúc PICO, rà soát bằng chứng, đến các phiên thảo luận nhiều vòng để đạt đồng thuận.
Bà mang vào bàn thảo luận cả bằng chứng quốc tế lẫn kinh nghiệm điều trị tại Việt Nam và các quốc gia có điều kiện tương đồng, nơi bài toán không chỉ là hiệu quả mà còn là chi phí và khả năng tiếp cận. "Thực tế cho thấy, nếu được điều chỉnh phù hợp, nhiều kỹ thuật tiên tiến hoàn toàn có thể triển khai hiệu quả trong bối cảnh nguồn lực hạn chế", bà nhấn mạnh, đồng thời chỉ ra thách thức lớn nhất là sự khác biệt về kinh tế, hạ tầng và văn hóa y tế giữa các quốc gia.
Nâng cao vị thế y học Việt Nam trên bản đồ thế giới
Việc chuyên gia Việt Nam được mời tham gia xây dựng bộ hướng dẫn toàn cầu của WHO phản ánh sự ghi nhận của cộng đồng khoa học quốc tế đối với năng lực chuyên môn, chất lượng nghiên cứu và thực hành lâm sàng của lĩnh vực y học sinh sản Việt Nam. Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ tiếp nhận tiến bộ y học, mà còn đang đóng góp tri thức và kinh nghiệm thực tiễn cho các chuẩn mực toàn cầu.
PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan cho biết: "Sự tham gia này giúp đưa tiếng nói của các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam, vào quá trình xây dựng bộ hướng dẫn, bảo đảm các khuyến cáo mang tính thực tiễn, khả thi và công bằng hơn trong tiếp cận điều trị". Về lâu dài, đây là một dấu mốc tích cực góp phần nâng cao vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ thế giới, truyền cảm hứng cho thế hệ bác sĩ và nhà khoa học trẻ.
Thách thức và giải pháp cho Việt Nam
Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 1 triệu cặp vợ chồng mắc bệnh vô sinh, hiếm muộn. Để sớm chuyển hóa các khuyến cáo của WHO thành thực hành hiệu quả, trong khi bài toán chi phí vẫn là rào cản lớn, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Hướng dẫn năm 2025 của WHO nhấn mạnh vai trò của phòng ngừa, phát hiện sớm, tư vấn và các can thiệp phù hợp theo từng bối cảnh, đặc biệt có ý nghĩa với các quốc gia châu Á như Việt Nam.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là cập nhật một bộ hướng dẫn, mà là mở rộng cơ hội cho ngày càng nhiều cặp vợ chồng được tiếp cận dịch vụ điều trị hiếm muộn chất lượng, hiệu quả và phù hợp với điều kiện của mình, qua đó bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe sinh sản một cách toàn diện và bền vững.
Thông điệp gửi đến các bác sĩ trẻ
PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan chia sẻ: "Điều khiến tôi tự hào nhất trong hành trình làm nghề không nằm ở danh hiệu hay vị trí, mà ở việc mình được bệnh nhân tin tưởng, yêu mến, được đồng nghiệp trẻ xem như một người có thể chia sẻ và đồng hành". Bà nhắn gửi đến các bác sĩ trẻ: "Hãy xây dựng nền tảng chuyên môn thật vững, làm khoa học một cách nghiêm túc và trung thực, nhưng đồng thời đừng quên giữ cho mình lòng nhân ái và sự khiêm tốn. Hội nhập không có nghĩa là đánh mất bản sắc, mà là mang tiếng nói, kinh nghiệm, giá trị của y học Việt Nam ra thế giới bằng sự tự tin và trách nhiệm".
Đôi nét về nữ bác sĩ tài năng
PGS Vương Thị Ngọc Lan sinh năm 1971, tốt nghiệp bác sĩ đa khoa Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM, lấy bằng thạc sĩ y học chuyên ngành phôi học lâm sàng tại Đại học Quốc gia Singapore. Bà bảo vệ thành công luận án tiến sĩ y học chuyên ngành sản phụ khoa tại Trường Đại học Y Dược TP.HCM, được bổ nhiệm chức danh phó giáo sư năm 2019. Năm 2020, bà là một trong ba nhà khoa học nhận Giải thưởng Tạ Quang Bửu, và năm 2021, được tạp chí Asian Scientist (Singapore) bình chọn vào danh sách 100 nhà khoa học châu Á có thành tích nghiên cứu xuất sắc. Mẹ của bà là GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng - nguyên Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ TP.HCM.
TS.BS Bùi Chí Thương, Trưởng khối sản Bệnh viện Nhân dân Gia Định TP.HCM, nhận xét: "Người phụ nữ thông minh, quyết đoán nhưng vô cùng giản dị. Chị không chỉ ở tầm Việt Nam mà có vị thế quốc tế trong lĩnh vực sinh sản, làm việc và đối thoại ngang hàng với nhiều chuyên gia hàng đầu thế giới". Gần đây, bác sĩ Vương Thị Ngọc Lan đã được bổ nhiệm làm phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn của Trường Đại học Y Dược TP.HCM, tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của ngành y nước nhà.
