Trung Quốc đảo ngược suy gan cấp bằng gan lợn chỉnh sửa gien ngoài cơ thể
Lần đầu tiên trong lịch sử y học, các nhà khoa học Trung Quốc đã thành công trong việc đảo ngược tình trạng suy gan cấp tính cho một bệnh nhân bằng cách sử dụng gan lợn đã được chỉnh sửa gien, vận hành bên ngoài cơ thể người bệnh. Kỹ thuật đột phá này không chỉ mở ra khả năng "mua thời gian" quý giá cho những bệnh nhân nguy kịch mà còn hứa hẹn cách mạng hóa phương pháp điều trị trong tương lai.
Phương pháp mới khác biệt với ghép tạng truyền thống
Theo thông tin từ Bệnh viện Xijing, trực thuộc Đại học Y khoa Không quân tại thành phố Tây An, Tây Bắc Trung Quốc, ca can thiệp này được thực hiện trong khuôn khổ một thử nghiệm lâm sàng và được xem là dấu mốc quan trọng trong lĩnh vực hỗ trợ gan ngoài cơ thể. Khác với các nghiên cứu trước đây tập trung vào việc cấy ghép trực tiếp nội tạng động vật sang người, phương pháp mới này giữ gan lợn ở bên ngoài cơ thể, kết nối với hệ tuần hoàn của bệnh nhân thông qua một thiết bị tuần hoàn đặc biệt.
Ưu điểm vượt trội của kỹ thuật này nằm ở việc giảm thiểu đáng kể nguy cơ thải ghép miễn dịch, vốn là thách thức lớn trong cấy ghép nội tạng xuyên loài. Dù công nghệ chỉnh sửa gien đã giúp giảm bớt một số phản ứng đào thải, hệ miễn dịch con người vẫn có thể phản ứng mạnh với nội tạng động vật. Bằng cách đặt gan lợn bên ngoài, cơ quan này vẫn có thể tạm thời đảm nhiệm các chức năng quan trọng như giải độc, tổng hợp và chuyển hóa, đồng thời hạn chế rủi ro.
Chi tiết về công nghệ và hiệu quả bước đầu
Gan lợn được sử dụng trong ca điều trị đã trải qua chỉnh sửa sáu gien nhằm tăng cường mức độ tương thích với mô người. Cơ quan này do công ty công nghệ sinh học ClonOrgan của Trung Quốc nuôi cấy, trong khi hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể được phát triển bởi nhóm nghiên cứu thuộc Bệnh viện trực thuộc số 1 của Đại học Tôn Trung Sơn tại tỉnh Quảng Đông.
Hiệu quả bước đầu đầy triển vọng: Hệ thống có thể duy trì hoạt động của gan lợn ngoài cơ thể trong tối đa hai tuần. Trong ca thử nghiệm, gan lợn tạo ra khoảng một phần ba lượng mật so với gan người bình thường. Chỉ sau gần ba ngày can thiệp, các chỉ số chức năng gan then chốt của bệnh nhân đã cải thiện rõ rệt. Đến nay, dấu hiệu sinh tồn của bệnh nhân ổn định, với nhiều chỉ số sinh lý và sinh hóa tiến gần mức bình thường.
Ý nghĩa và tác động đến y học tương lai
Người sáng lập ClonOrgan nhấn mạnh rằng kỹ thuật này có thể giúp bệnh nhân có thêm thời gian quý giá để chờ ghép gan người hoặc chờ gan tự hồi phục. Giáo sư phẫu thuật He Xiaoshun tại Bệnh viện trực thuộc số 1 của Đại học Tôn Trung Sơn cho biết, hỗ trợ gan ngoài cơ thể không chỉ giúp ổn định tình trạng bệnh nhân mà còn cải thiện điều kiện cho các ca ghép gan sau đó. Đối với những trường hợp có khả năng hồi phục, như suy gan do thuốc, phương pháp này thậm chí có thể giúp gan tự sửa chữa mà không cần đến ghép tạng.
Áp lực thiếu tạng và hướng đi mới: Ghép tạng vẫn là "phao cứu sinh" cho bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối, nhưng tình trạng thiếu hụt nguồn hiến vẫn rất nghiêm trọng, đặc biệt là gan. Năm 2024, Trung Quốc có hơn 25.000 bệnh nhân chờ ghép gan, trong khi chỉ khoảng 7.200 ca ghép được thực hiện. Trước áp lực đó, Trung Quốc đang đẩy mạnh nghiên cứu cấy ghép nội tạng từ động vật, nhất là lợn.
Từ năm 2022, các nhóm khoa học trong nước đã công bố nhiều tiến bộ về chỉnh sửa gien, bảo quản cơ quan và kiểm soát miễn dịch, cho phép thực hiện các ca ghép thử nghiệm tim, thận và gan lợn vào cơ thể người. Ca hỗ trợ gan ngoài cơ thể lần này được kỳ vọng sẽ trở thành một mắt xích quan trọng, giúp thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu và khả năng điều trị trong tương lai gần, mở ra hy vọng mới cho hàng nghìn bệnh nhân trên toàn thế giới.
