Một người đàn ông 69 tuổi ở Trung Quốc suýt mất thị lực vì một nốt ruồi nhỏ trên mí mắt hóa ra là ung thư da. Câu chuyện của ông Trần, sống tại Kinh Châu, tỉnh Hồ Bắc, đang thu hút sự chú ý như một lời cảnh báo về sức khỏe.
Nốt ruồi nhỏ trên mí mắt hóa ung thư
Theo truyền thông Trung Quốc, ông Trần từng có một nốt ruồi màu đen nhỏ ở mí mắt trái. Vì không gây đau, ngứa hay khó chịu, ông cho rằng đó chỉ là tàn nhang hoặc dấu hiệu lão hóa da nên không để tâm. Tuy nhiên, khoảng hai năm sau, nốt ruồi bắt đầu thay đổi bất thường: phát triển nhanh, kích thước tăng lên gần bằng một hạt đậu, vùng da xung quanh sưng đỏ, liên tục tiết dịch, chảy máu và đóng vảy.
Nhận thấy dấu hiệu bất thường, ông Trần đến bệnh viện mắt tại Hồ Bắc để kiểm tra. Qua thăm khám, bác sĩ phát hiện tổn thương ở mí dưới mắt trái đã lan đến bờ mi và kết mạc, kích thước khoảng 2 x 1,5 cm. Các bác sĩ tiến hành phẫu thuật loại bỏ khối u, tái tạo mí mắt bằng phương pháp ghép da, đồng thời lấy mẫu xét nghiệm sinh thiết. Kết quả khiến ông bất ngờ: tổn thương là ung thư biểu mô tế bào đáy (basal cell carcinoma) – một dạng ung thư da thường gặp.
Phát hiện kịp thời nhờ đi khám
May mắn, kết quả kiểm tra cho thấy phần rìa tổn thương chưa xuất hiện tế bào ung thư. Sau phẫu thuật và điều trị theo phác đồ, ông Trần đã hồi phục và được xuất viện. Theo bác sĩ Triệu Mẫn, Phó khoa Mắt tại bệnh viện điều trị cho ông Trần, nhiều người thường xem nhẹ các nốt ruồi trên cơ thể, đặc biệt khi chúng tồn tại trong thời gian dài mà không gây triệu chứng. Không ít người chỉ chú ý khi nốt ruồi đã thay đổi rõ rệt như đổi màu, biến dạng, lớn nhanh hoặc chảy máu. Một số khác thậm chí tránh đi khám vì lo ngại việc tác động vào nốt ruồi có thể ảnh hưởng đến 'vận may'. Tuy nhiên, những quan niệm này có thể khiến bệnh bị phát hiện muộn.
Nguy cơ từ nốt ruồi thay đổi
Nốt ruồi phần lớn là tổn thương da lành tính, hình thành do sự tập trung bất thường của tế bào hắc tố ở lớp biểu bì hoặc trung bì. Tuy nhiên, dưới tác động kéo dài của tia cực tím, ma sát thường xuyên, viêm nhiễm hoặc việc xử lý sai cách, một số tổn thương sắc tố vẫn có nguy cơ biến đổi thành ung thư da. Ung thư biểu mô tế bào đáy là loại ung thư da phổ biến, thường xuất hiện ở những vùng tiếp xúc nhiều với ánh nắng như mặt, đầu và cổ. Bệnh thường tiến triển chậm, tỉ lệ di căn thấp, nhưng nếu không điều trị kịp thời, khối u có thể xâm lấn sâu, gây loét kéo dài, phá hủy mô xung quanh và ảnh hưởng đến cấu trúc khuôn mặt.
Dấu hiệu nốt ruồi cần đi khám sớm
Các chuyên gia khuyến cáo, một nốt ruồi thông thường thường có màu sắc đồng nhất (nâu hoặc đen), hình tròn hoặc bầu dục, đối xứng hai bên, bờ viền rõ ràng và gần như không thay đổi theo thời gian. Cần đặc biệt lưu ý nếu nốt ruồi xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Thay đổi hình dạng: trở nên méo mó, mất đối xứng, bờ viền nham nhở hoặc không rõ ràng.
- Thay đổi màu sắc: xuất hiện nhiều màu khác nhau trong cùng một nốt ruồi như đen, nâu, đỏ, trắng hoặc xanh.
- Tăng kích thước nhanh: nốt ruồi lớn hơn 6 mm hoặc thay đổi rõ rệt trong thời gian ngắn.
- Xuất hiện triệu chứng bất thường: ngứa, đau, chảy máu, rỉ dịch, đóng vảy hoặc loét.
Về đặc điểm, nốt ruồi thường được chia thành ba dạng phổ biến. Nốt ruồi trong da thường hơi nổi lên, đôi khi mọc lông và ít có nguy cơ ác tính. Nốt ruồi tiếp giáp thường phẳng, màu đậm hơn và dễ bị tác động bởi môi trường. Nốt ruồi hỗn hợp có đặc điểm kết hợp của hai dạng trên, thường sẫm màu và hơi nhô trên bề mặt da.
Vị trí nốt ruồi cần quan tâm
Một số vị trí trên cơ thể có nguy cơ bị kích thích hoặc tổn thương nhiều hơn, do đó cần theo dõi kỹ, bao gồm: vùng thường xuyên tiếp xúc ánh nắng như mặt, cổ; khu vực dễ ma sát như bàn tay, bàn chân, lưng hoặc vùng cổ áo; các vị trí đặc biệt như đầu ngón tay, đầu ngón chân, dưới móng, trong miệng hoặc quanh mắt. Nếu phát hiện nốt ruồi ở những vị trí này có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra thay vì tự xử lý.
Bảo vệ da giảm nguy cơ ung thư
Để hạn chế nguy cơ tổn thương da do ánh nắng và các yếu tố bên ngoài, bác sĩ khuyến cáo: hạn chế tiếp xúc với ánh nắng gay gắt trong khoảng 10-16 giờ; sử dụng kem chống nắng, đội mũ rộng vành, đeo kính râm khi ra ngoài; tránh cọ xát hoặc làm tổn thương vùng có nốt ruồi; không tự ý đốt, chích hoặc tẩy nốt ruồi tại các cơ sở không có chuyên môn; duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung chất chống oxy hóa; khám da định kỳ, đặc biệt với người từng mắc ung thư da hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.
Một nốt ruồi bình thường có thể không đáng lo, nhưng bất kỳ thay đổi nào về kích thước, màu sắc, hình dạng hoặc triệu chứng đi kèm cũng là tín hiệu cần được kiểm tra sớm. Phát hiện càng sớm, cơ hội điều trị hiệu quả càng cao.
