Nắng nóng kéo dài: Mối đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe tim mạch và thận
Theo tiến sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Xuân Thy, Điều hành Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, trong các đợt nắng nóng kéo dài, nhiều cơ sở y tế đã ghi nhận xu hướng gia tăng đáng kể các trường hợp mất nước, rối loạn điện giải, ngất xỉu, tụt huyết áp, cùng với các đợt cấp của bệnh tim mạch và thận. Điều này phản ánh tác động rộng rãi và sâu sắc của nhiệt độ môi trường lên nhiều hệ cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là hệ tuần hoàn và bài tiết.
Nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng và các dấu hiệu cảnh báo
Bác sĩ Xuân Thy cho biết, mất nước kéo dài không chỉ làm tăng độ cô đặc của máu mà còn gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch và có thể làm mất ổn định tình trạng bệnh ở những người đã có sẵn các yếu tố nguy cơ từ trước.
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất do khả năng điều hòa thân nhiệt kém hoặc dự trữ sinh lý hạn chế. Ở những người mắc các bệnh như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, rung nhĩ hoặc tiểu đường, môi trường nắng nóng có thể góp phần làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu não một cách đáng kể.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ngay cả người trẻ khỏe cũng có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc tập luyện với cường độ cao trong điều kiện nắng gắt, đặc biệt là khi không bổ sung nước đầy đủ. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp sốc nhiệt nặng xảy ra ở nhóm này do đánh giá thấp nguy cơ và thiếu các biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Các giai đoạn và triệu chứng của bệnh lý do nhiệt
Giai đoạn đầu, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi nhanh chóng, khát nước dữ dội, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm khả năng tập trung. Những biểu hiện này rất dễ bị bỏ qua vì chúng tương tự như tình trạng mệt mỏi thông thường trong cuộc sống hàng ngày.
Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên rõ rệt hơn, cơ thể sẽ bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Lúc này, có thể xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng hơn như vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút cơ bắp, choáng váng và tiểu ít.
Biện pháp xử lý và phòng ngừa hiệu quả
Theo bác sĩ Xuân Thy, khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc nghi ngờ mắc bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa họ ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và tiến hành làm mát bằng khăn ướt hoặc nước mát, tập trung vào các vùng như cổ, nách và bẹn.
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ một cách chậm rãi. Trong trường hợp có dấu hiệu nặng như lơ mơ, mất ý thức, co giật hoặc không thể uống nước, cần chuyển ngay đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời.
Một số sai lầm thường gặp cần tránh bao gồm cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn hoặc giảm ý thức, hoặc trì hoãn xử trí vì cho rằng chỉ là mệt mỏi thông thường. Những yếu tố này có thể làm tình trạng bệnh chuyển biến nặng nhanh hơn, dẫn đến hậu quả khó lường.
Bác sĩ Xuân Thy khuyến cáo: "Mọi người nên uống nước đều đặn trong suốt cả ngày, không nên đợi đến khi cảm thấy khát mới uống; khi ra nhiều mồ hôi có thể bổ sung thêm các dung dịch điện giải phù hợp. Nên ăn các thực phẩm dễ tiêu hóa, tăng cường rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất dinh dưỡng; đồng thời hạn chế sử dụng rượu bia và các chất kích thích vì chúng dễ làm cơ thể mất nước."
Nguy cơ từ việc tắm nước lạnh đột ngột sau khi đi nắng
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Đình Nghĩa, Trưởng khoa Lọc thận tại Bệnh viện đa khoa An Sinh, khi trời nóng, không nên tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng hoặc vận động mạnh. Việc tiếp xúc với nước lạnh đột ngột có thể gây co mạch ngoại vi, làm thay đổi nhịp tim và huyết áp, tạo ra một cú sốc lên hệ tuần hoàn.
Ở người khỏe mạnh, phản ứng này thường chỉ thoáng qua, nhưng ở người lớn tuổi, người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đang trong tình trạng mất nước hoặc vừa trải qua gắng sức nhiều, sự thay đổi tuần hoàn đột ngột có thể khiến cơ thể khó thích nghi kịp thời.
Đối với thận, điều đáng lo ngại hơn là bối cảnh đi kèm: Cơ thể đang trong tình trạng mất nước, huyết động chưa ổn định mà lại bị thay đổi nhiệt độ quá nhanh. Do đó, mọi người nên nghỉ ngơi, lau khô mồ hôi, hạ nhiệt từ từ rồi mới tắm bằng nước mát vừa phải. Đây là cách an toàn hơn cho hệ tuần hoàn nói chung và cho thận nói riêng, giúp phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.
