Nhật Bản đối mặt khủng hoảng thiếu vật tư y tế do khan hiếm naphtha
Tại Nhật Bản, tình trạng thiếu hụt naphtha, một nguyên liệu chiết xuất từ dầu thô dùng để sản xuất nhựa, đang gây ra mối lo ngại sâu sắc trong các bệnh viện và cộng đồng bệnh nhân. Nguồn dự trữ vật tư y tế quan trọng có nguy cơ cạn kiệt, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của hàng trăm nghìn người, đặc biệt là những bệnh nhân đang điều trị chạy thận.
Nguy cơ từ sự phụ thuộc vào naphtha
Nhựa được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực y tế, từ các sản phẩm như găng tay phẫu thuật, ống tiêm, túi truyền máu, ống thông cho đến máy lọc máu. Theo số liệu từ Hiệp hội Y học Lọc máu Nhật Bản, được Thông tấn xã Tân Hoa Xã dẫn lại vào ngày 12/4, quốc gia này đang phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nghiêm trọng các bộ dây dẫn máu và túi đựng dịch thải chuyên dụng. Tính đến cuối năm 2024, Nhật Bản có khoảng 340.000 bệnh nhân đang điều trị chạy thận, và nhiều cơ sở y tế lo ngại rằng việc thiếu hụt vật tư tiêu hao có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của nhóm bệnh nhân dễ tổn thương này.
Ngành công nghiệp y tế Nhật Bản phụ thuộc rất lớn vào các sản phẩm phái sinh từ dầu mỏ Trung Đông, với nhiều vật tư y tế như ống lọc máu, găng tay y tế và túi đựng rác thải đều được sản xuất từ naphtha. Khi nguồn cung naphtha từ khu vực này trở nên khan hiếm, một số vật tư y tế có thể bị thiếu hụt từ giữa tháng 4 đến khoảng tháng 8, tùy thuộc vào từng sản phẩm cụ thể. Một số công ty Nhật Bản sản xuất ống lọc máu đã cảnh báo rằng, do nguồn cung không đủ, các nhà máy của họ ở Thái Lan và Việt Nam có thể không thể vận chuyển hàng đến Nhật Bản vào khoảng tháng 8.
Tiếng nói từ bệnh nhân và chuyên gia y tế
Đầu tháng 4/2026, các nhóm bệnh nhân ung thư và chạy thận, cùng với hai nhóm bác sĩ chuyên khoa ung thư, đã cùng nhau đệ trình một kiến nghị lên Thứ trưởng Bộ Y tế Hirobumi Niki. Họ kêu gọi các bộ ngành chính phủ nhanh chóng xác định những chuỗi cung ứng thiết bị y tế nào sẽ bị gián đoạn do sản lượng naphtha và ethylene giảm. Ethylene là một sản phẩm hóa dầu quan trọng được sản xuất từ naphtha và được sử dụng để sản xuất nhựa. Các bệnh nhân cũng yêu cầu chính phủ ban hành hướng dẫn cho các bệnh viện về cách cắt giảm sự kém hiệu quả và đảm bảo tiếp cận công bằng với các mặt hàng thiết yếu.
Ông Shinsuke Amano, người đứng đầu Liên đoàn các Nhóm Bệnh nhân Ung thư Nhật Bản, nhấn mạnh: “Những bài học từ đại dịch Covid-19 và các đợt gián đoạn nguồn cung thuốc trong quá khứ cho thấy rằng, nếu các biện pháp đối phó chỉ được thực hiện sau khi nguồn cung y tế cạn kiệt ở tuyến đầu, thì có thể đã quá muộn để duy trì hệ thống chăm sóc sức khỏe cần thiết để bảo vệ tính mạng của người dân.” Ông Amano đồng thời kêu gọi chính phủ ưu tiên hàng đầu cho vật tư y tế và thực hiện những biện pháp mạnh mẽ hơn để đảm bảo nguồn cung ổn định.
Takeshi Shukunobe, CEO của nhóm vận động quyền lợi bệnh nhân Ppecc và cũng là một bệnh nhân mắc bệnh thận, chia sẻ nỗi sợ hãi của mình: “Chạy thận nhân tạo là cứu cánh của chúng tôi. Chúng tôi rất sốc trước một số báo cáo dự đoán về vấn đề thiếu hụt nguồn cung cấp thiết bị chạy thận nhân tạo sắp xảy ra, vì điều đó tương đương với việc tuyên bố cái chết. Nếu một ống dẫn bị mất, hoặc một máy chạy thận nhân tạo không còn hoạt động, cuộc sống của tôi, vốn đã được kéo dài trong 40 năm, có thể kết thúc trong vài ngày.” Ông cũng cho biết mạng xã hội đang tràn ngập tin đồn về tình trạng thiếu hụt thiết bị lọc máu sắp xảy ra, làm gia tăng lo lắng trong cộng đồng.
Tác động đến hệ thống y tế và phản ứng của chính phủ
Bác sĩ Tomonari Watanabe, Giám đốc Phòng khám Nội khoa Shibuya và là chuyên gia nội khoa tổng quát tại Nhật Bản, mô tả tình hình hiện tại: “Đầu tiên là tình trạng thiếu hụt ống tiêm, kim tiêm và găng tay cao su. Hơn nữa, các loại vật tư tiêu hao dùng trong xét nghiệm cũng trở nên khó thu mua, dẫn đến tình trạng mua sắm hoảng loạn. Giá của một số loại thậm chí đã tăng khoảng 50%.” Ông Watanabe cũng chỉ ra rằng xung đột kéo dài đang ảnh hưởng đến tốc độ hậu cần cho vật tư y tế. Nhật Bản hiện có hơn 100.000 cơ sở y tế cơ sở, và nếu áp lực lên sản xuất và hậu cần không được giảm bớt, nó sẽ gây tác động nghiêm trọng đến môi trường y tế tổng thể và chất lượng chăm sóc.
Ông Watanabe chia sẻ thêm: “Những mặt hàng trước đây chỉ mất một ngày để giao sau khi đặt hàng thì nay phải mất 1-2 tuần. Những vật tư từng được đặt không giới hạn thì giờ bị định mức chỉ còn một hoặc hai bộ mỗi tháng. Việc phân phối cũng được kiểm soát chặt chẽ hơn. Ngoài ra, một số loại thuốc như kháng sinh đã không còn tại các hiệu thuốc. Nếu giá cả tiếp tục leo thang, những sinh mạng lẽ ra có thể cứu sống được đứng có thể sẽ chết. Do đó, tôi rất lo ngại chất lượng dịch vụ y tế sẽ sụt giảm.”
Trước những lo ngại này, Thủ tướng Sanae Takaichi đã tìm cách xoa dịu công chúng bằng cách viết trên mạng xã hội X rằng chính phủ đang nỗ lực đảm bảo việc phân phối ổn định naphtha và ethylene. Bộ Công nghiệp Nhật Bản cho biết đã tăng gấp đôi lượng mua naphtha từ các quốc gia ngoài khu vực Trung Đông trong tháng Tư. Cùng với các nguồn nhập khẩu và lọc dầu khác, Nhật Bản hiện có đủ lượng naphtha để đáp ứng nhu cầu trong nước trong bốn tháng. Chính phủ cũng đã bổ nhiệm Bộ trưởng Công nghiệp Ryosei Akazawa làm người đứng đầu phụ trách vật tư thiết yếu của Nhật Bản, với nhiệm vụ đảm bảo nguồn cung ổn định các mặt hàng y tế và các vật tư thiết yếu khác.
Theo thông tin từ Tân Hoa Xã và The Japan Times, cuộc khủng hoảng này nhấn mạnh sự phụ thuộc nguy hiểm của ngành y tế vào nguồn cung nguyên liệu từ nước ngoài và nhu cầu cấp thiết phải có các chiến lược dự phòng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
