Theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Quốc tế về Ung thư (IARC) thuộc WHO, năm 2022 Việt Nam ghi nhận hơn 24.500 ca mắc mới ung thư gan, chiếm 13,6% tổng số ung thư và đứng thứ hai sau ung thư vú. Mỗi năm, hơn 23.000 người tử vong vì căn bệnh này, cao nhất trong tất cả các loại ung thư tại Việt Nam.
Nguyên nhân phát hiện muộn
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết nhiều người còn chủ quan với các dấu hiệu bất thường hoặc chưa khám sức khỏe định kỳ. Đặc biệt, người thuộc nhóm nguy cơ cao như mắc viêm gan B, viêm gan C hoặc bệnh gan mạn tính thường không theo dõi sức khỏe thường xuyên. Nhiều bệnh nhân chỉ đến viện khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt như đau tức vùng gan, sụt cân nhanh, vàng da hoặc mệt mỏi kéo dài, khi bệnh đã tiến triển và khó điều trị.
Nhóm nguy cơ cao mắc ung thư gan
Ung thư gan có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng nguy cơ tăng cao ở các nhóm sau:
- Người mắc viêm gan B hoặc C mạn tính (nguyên nhân của 80-85% ca ung thư gan tại Việt Nam).
- Người bị xơ gan do virus, rượu bia hoặc gan nhiễm mỡ.
- Người thường xuyên uống rượu bia kéo dài.
- Người mắc gan nhiễm mỡ, béo phì hoặc đái tháo đường.
- Người có người thân trong gia đình từng mắc ung thư gan.
- Người thường xuyên ăn thực phẩm nhiễm độc tố aflatoxin từ ngũ cốc, lạc, ngô mốc.
Dấu hiệu nhận biết sớm
Bệnh thường diễn tiến âm thầm, nhưng người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Đau hoặc tức nặng vùng hạ sườn phải.
- Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng lao động.
- Chán ăn, đầy bụng, khó tiêu.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Vàng da, vàng mắt.
- Nước tiểu sẫm màu.
- Bụng to bất thường do cổ trướng.
- Sờ thấy khối bất thường hoặc cảm giác gan cứng hơn bình thường.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương khuyến cáo người thuộc nhóm nguy cơ cao nên siêu âm gan định kỳ mỗi 6 tháng, xét nghiệm AFP theo chỉ định bác sĩ và khám chuyên khoa ung bướu định kỳ.
Điều trị ung thư gan: thách thức và hy vọng
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Trường Giang, Phó giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Gan mật - Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết không có phác đồ thống nhất tuyệt đối vì ung thư gan rất không đồng nhất. Mức độ ác tính, khả năng di căn và đặc điểm khối u khác nhau ở từng bệnh nhân. Phẫu thuật cắt gan là kỹ thuật khó, nút mạch hay xạ trị trong gan đòi hỏi trình độ cao và phụ thuộc vào kinh nghiệm bác sĩ. Chi phí điều trị vẫn là gánh nặng: liệu pháp miễn dịch chi phí cao, thuốc nhắm trúng đích từ 15-20 triệu đồng mỗi tháng. Do đó, tầm soát và phát hiện sớm là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả điều trị và kéo dài thời gian sống.
