Khảo sát toàn cầu: Người mắc bệnh mạn tính lo ngại biến chứng nhưng chưa chủ động phòng ngừa
Một khảo sát toàn cầu mới đây do công ty dược phẩm sinh học GSK công bố đã tiết lộ một thực tế đáng suy ngẫm: phần lớn người trưởng thành đang sống chung với bệnh mạn tính tỏ ra lo lắng về những biến chứng sức khỏe có thể làm gián đoạn cuộc sống, tuy nhiên họ lại chưa thực sự chủ động tìm hiểu hoặc thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết.
Nghịch lý trong nhận thức và hành động
Cụ thể, kết quả khảo sát cho thấy 78% người tham gia bày tỏ lo ngại rằng một số biến chứng liên quan có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt thường ngày của họ, trong khi 72% quan ngại về nguy cơ phải nhập viện kéo dài. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ hơn một nửa (54%) số người được hỏi cho biết họ chưa từng chủ động trao đổi với nhân viên y tế về vấn đề này.
Khảo sát được thực hiện trên hơn 6.000 người từ 50 tuổi trở lên tại 10 quốc gia, tập trung vào nhóm đang sống chung với các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh hô hấp. Đây vốn là nhóm có hệ miễn dịch suy giảm theo thời gian, đồng thời dễ bị tác động bởi các yếu tố nguy cơ khác.
Bệnh zona thần kinh: Mối đe dọa tiềm ẩn ở người lớn tuổi mắc bệnh mạn tính
Một trong những biến chứng thường được nhắc đến ở nhóm người lớn tuổi là bệnh zona thần kinh. Bệnh này do virus varicella-zoster, cũng là tác nhân gây bệnh thủy đậu, gây ra. Sau khi khỏi thủy đậu, virus không biến mất mà "ẩn náu" trong hệ thần kinh nhiều năm. Khi hệ miễn dịch suy yếu, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, virus có thể tái hoạt và gây bệnh.
Trên toàn cầu, cứ 3 người trưởng thành thì có 1 người có nguy cơ mắc zona trong đời. Nguy cơ này tăng đáng kể ở những người mắc bệnh tim mạch (tăng 34%), bệnh thận mạn (29%) hoặc đái tháo đường (38%).
Triệu chứng điển hình của zona là phát ban kèm mụn nước, thường xuất hiện ở ngực, bụng hoặc mặt, đi kèm cảm giác đau rát, đau như điện giật hoặc dao đâm. Ngay cả khi tổn thương da đã lành, người bệnh vẫn có thể phải đối mặt với biến chứng đau dây thần kinh sau zona kéo dài hàng tháng, thậm chí nhiều năm.
Không chỉ gây đau đớn, bệnh còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như ảnh hưởng thị lực, thậm chí liên quan đến nguy cơ đột quỵ hoặc biến cố tim mạch trong một số trường hợp hiếm.
Ảnh hưởng thực tế và khoảng trống nhận thức
Dữ liệu từ khảo sát cũng cho thấy những ảnh hưởng không hề nhỏ trong thực tế. Trong số những người từng gặp phải biến chứng liên quan, 42% cho biết họ phải chịu những cơn đau nghiêm trọng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, và 33% thừa nhận từng phải nghỉ việc hoặc hạn chế tham gia các hoạt động xã hội.
Dù vậy, nhận thức về mối liên hệ giữa bệnh mạn tính và hệ miễn dịch vẫn còn nhiều hạn chế. Cứ 4 người thì có 1 người tin rằng bệnh nền không ảnh hưởng đến hệ miễn dịch hay nguy cơ phát sinh biến chứng. Đồng thời, gần một nửa số người được hỏi không nhận ra rằng các bệnh lý mạn tính có thể làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của các vấn đề sức khỏe khác.
Tiến sĩ Elena DeAngelis, Giám đốc Y khoa tại GSK Việt Nam, chia sẻ: "Dù nhiều người đã quen với việc quản lý bệnh mạn tính, họ vẫn chưa đánh giá đầy đủ tác động 'dây chuyền' của các bệnh lý này lên hệ miễn dịch. Cùng với sự suy giảm miễn dịch tự nhiên theo tuổi tác, các bệnh như đái tháo đường hay bệnh thận mạn có thể khiến cơ thể dễ tổn thương hơn trước các tác nhân gây bệnh. Không chỉ vậy, những tình trạng như bệnh tim mạch hay bệnh phổi mạn tính cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ phát sinh các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn."
Bà nhấn mạnh: "Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ này là cần thiết để đưa phòng ngừa trở thành một phần trong chăm sóc sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở người lớn tuổi."
Chủ động phòng ngừa: Chìa khóa cho chất lượng sống
Kết quả khảo sát một lần nữa cho thấy, chăm sóc sức khỏe trong bối cảnh hiện nay không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát bệnh mạn tính, mà cần mở rộng sang việc nhận diện và phòng ngừa các nguy cơ đi kèm.
Đối với người trên 50 tuổi, đặc biệt là những người đang sống chung với bệnh nền, việc chủ động trao đổi với nhân viên y tế, cập nhật thông tin và xây dựng kế hoạch chăm sóc toàn diện đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng sống.
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, những "khoảng trống nhận thức" như vậy không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn là vấn đề của sức khỏe cộng đồng nơi mỗi lựa chọn chủ động hôm nay có thể quyết định chất lượng cuộc sống trong tương lai.
Dinh dưỡng hỗ trợ hồi phục cho người cao tuổi bị zona
Bên cạnh điều trị y tế, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hồi phục cho người cao tuổi bị zona thần kinh. Dưới đây là một số khuyến nghị:
- Những thực phẩm nên bổ sung:
- Thực phẩm giàu lysine như sữa, cá, thịt gà, các loại đậu giúp ức chế sự phát triển của virus.
- Nhóm giàu vitamin C và kẽm như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thịt đỏ giúp tăng cường miễn dịch.
- Tỏi và cam thảo được xem là có đặc tính kháng viêm, hỗ trợ kiểm soát nhiễm trùng.
- Những thực phẩm nên hạn chế:
- Nhóm giàu arginine như lúa mì, yến mạch, bánh mì có thể thúc đẩy virus phát triển.
- Đồ ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ hoặc đường tinh luyện khiến tình trạng viêm dễ nặng hơn.
- Rượu bia và đồ uống có cồn có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, kéo dài thời gian hồi phục.
Zona thường khởi phát với các biểu hiện như sốt nhẹ, đau rát da và nổi mụn nước. Đáng chú ý, sau khi tổn thương ngoài da lành lại, người bệnh vẫn có thể phải đối mặt với cơn đau thần kinh kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
