Nghệ sĩ Chí Trung mới đây đã chia sẻ câu chuyện của mình về quãng thời gian dài sống trong cảnh ngứa ngáy, nổi mẩn toàn thân và gương mặt sưng phù không rõ nguyên nhân. Sau nửa năm thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt mà không thuyên giảm, ông mới phát hiện mình nhiễm ấu trùng giun đũa chó Toxocara khi làm xét nghiệm ký sinh trùng tại một phòng khám ở Hà Nội.
Bệnh giun đũa chó mèo gia tăng đáng báo động
Câu chuyện của nghệ sĩ Chí Trung phản ánh thực trạng đáng lo ngại về các bệnh ký sinh trùng lây từ chó mèo đang gia tăng trong cộng đồng. Theo TS.BS Hoàng Đình Cảnh, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi cho bệnh ký sinh trùng phát triển như khí hậu nóng ẩm, tập quán ăn uống và chăn nuôi. Nhiều bệnh trong số này vẫn chưa được cộng đồng quan tâm đúng mức, dù Tổ chức Y tế Thế giới xếp chúng vào nhóm bệnh nhiệt đới bị lãng quên.
Thống kê từ Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương cho thấy số ca mắc bệnh giun đũa chó mèo tăng mạnh trong vài năm gần đây. Riêng tại Bệnh viện Đặng Văn Ngữ, năm 2023 có 15.527 người đến khám và điều trị; năm 2024, con số này gần gấp đôi, lên gần 30.000 trường hợp.
Nguyên nhân và triệu chứng của bệnh
PGS.TS Đỗ Trung Dũng, Trưởng khoa Ký sinh Trùng, cho biết bệnh do ký sinh trùng thường bắt nguồn từ thói quen ăn uống như ăn gỏi sống, rau sống, thịt tái, hoặc ôm ấp thú cưng. Có thời điểm, 70% người đến khám nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo; hơn 20% bị sán lá gan, sán dây lợn, bò. Khi vào cơ thể, ấu trùng có thể di chuyển đến gan, não, lách, thận và gây dị ứng kéo dài với biểu hiện ngứa, nổi mẩn.
Bác sĩ Thanh Hương, khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ, giải thích thêm: Toxocariasis do ấu trùng giun tròn Toxocara canis từ chó và Toxocara cati từ mèo gây ra. Trứng giun tồn tại trong đất, nước nhiễm phân chó mèo. Con người nuốt phải trứng khi ăn rau sống, thực phẩm tiếp xúc đất ô nhiễm hoặc thịt chưa nấu chín. Sau khi vào ruột, ấu trùng xuyên qua thành ruột và di chuyển đến các cơ quan như gan, phổi, não, mắt và hệ thần kinh trung ương.
Phần lớn người nhiễm Toxocara không có triệu chứng rõ ràng, dễ bị bỏ qua. Một số chỉ ngứa da, nổi mẩn kéo dài, thường nhầm với bệnh da liễu hoặc dị ứng thông thường.
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bệnh cần kết hợp yếu tố dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm chuyên sâu. Người bệnh thường tăng bạch cầu ái toan trong máu. Xét nghiệm ELISA giúp xác định nhiễm giun đũa chó mèo, cùng với CT hoặc MRI để phát hiện tổn thương ở gan, phổi, não.
Với trường hợp nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định thuốc đặc hiệu. Trường hợp nặng cần kết hợp thuốc diệt ký sinh trùng như albendazole hoặc mebendazole cùng thuốc kháng histamine, corticoid để kiểm soát viêm và dị ứng. TS.BS Hoàng Đình Cảnh khuyến cáo người bệnh cần theo dõi và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ để đạt hiệu quả triệt để.
Phòng bệnh như thế nào?
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên ăn chín, không ăn đồ tái sống. Người nuôi thú cưng cần tẩy giun định kỳ 3-6 tháng/lần cho chó mèo, xử lý phân đúng cách và hạn chế tiếp xúc với đất cát ô nhiễm. Ngoài ra, cần tiêm phòng vaccine dại cho chó mèo, không thả rông và rọ mõm khi ra nơi công cộng.
Bệnh giun đũa chó mèo có thể gây tổn thương gan, mắt và thậm chí mất thị lực nếu không được điều trị kịp thời. Việc nhận biết sớm và phòng ngừa là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
