Một nam sinh ở thành phố Thai Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, vừa trải qua kỳ thi tuyển sinh đại học đã phải nhập viện vì mất khả năng đi lại. Nguyên nhân được xác định là do thói quen nằm trên giường chơi điện thoại hơn 5 tiếng mỗi ngày trong suốt kỳ nghỉ hè, dẫn đến huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới.
Thói quen tĩnh tại kéo dài gây huyết khối
Sau khi kết thúc kỳ thi đại học căng thẳng, nam sinh này quyết định dành toàn bộ thời gian nghỉ hè để nghỉ ngơi tại nhà. Lịch trình hàng ngày của cậu chủ yếu là nằm trên giường hoặc ghế sofa, duy trì một tư thế để sử dụng điện thoại thông minh và chơi game. Trung bình mỗi ngày, cậu nằm bất động hơn 5 tiếng đồng hồ.
Khoảng nửa tháng sau khi duy trì nhịp sinh hoạt thụ động này, cơ thể nam sinh bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Bắp chân phải sưng tấy, chu vi vòng chân tăng lên rõ rệt, kèm theo những cơn đau nhức âm ỉ kéo dài. Ban đầu, gia đình chủ quan cho rằng đây chỉ là triệu chứng căng mỏi cơ do ngồi sai tư thế, còn nam sinh cũng nghĩ đó là bệnh vặt.
Bệnh tiến triển nhanh, mất khả năng đi lại
Tuy nhiên, tình trạng bệnh lý diễn biến xấu đi nhanh chóng. Các cơn đau trở nên dữ dội hơn, đặc biệt khi đôi chân phải chịu trọng lực. Nam sinh mất hoàn toàn khả năng di chuyển bình thường, khiến gia đình hoảng sợ và đưa cậu đến bệnh viện thăm khám.
Kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy chàng trai mắc chứng huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Các bác sĩ lập tức chỉ định nhập viện để tiến hành phác đồ điều trị làm tan cục máu đông.
Hai yếu tố gây bệnh
Phân tích về cơ chế bệnh sinh, các bác sĩ chuyên khoa chỉ ra sự cộng hưởng của hai yếu tố. Về mặt cơ địa, bệnh nhân có khả năng mang hội chứng dễ tạo huyết khối - một yếu tố bẩm sinh khiến hệ thống đông máu hoạt động mạnh hơn bình thường. Yếu tố thứ hai mang tính quyết định và đóng vai trò kích hoạt trực tiếp là lối sống thiếu vận động.
Về mặt sinh lý học, sự co bóp của các cơ ở chân khi di chuyển đóng vai trò như chiếc bơm đẩy máu tĩnh mạch chảy ngược về tim. Khi nằm hoặc ngồi bất động liên tục trong nhiều giờ, chiếc bơm cơ học này ngừng hoạt động, khiến máu bị ứ đọng ở chi dưới.
Căn bệnh nguy hiểm thứ ba ở người trẻ
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, ngay cả khi không mang gene bệnh bẩm sinh, bất kỳ người trẻ nào duy trì thói quen tĩnh tại lâu ngày đều tự đặt mình vào nhóm nguy cơ cao hình thành cục máu đông. Trường hợp tại Thai Châu không phải là ca bệnh cá biệt.
Dữ liệu y khoa toàn cầu cho thấy, thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch hiện đã trở thành căn bệnh tim mạch phổ biến thứ ba, chỉ đứng sau nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Đáng chú ý, biểu đồ nhân khẩu học của căn bệnh này đang có sự dịch chuyển rõ rệt về nhóm tuổi thanh thiếu niên. Sự phổ biến của các thiết bị điện tử khiến giới trẻ dành quá nhiều thời gian nằm một chỗ lướt mạng, tạo ra một thế hệ đối mặt với rủi ro tắc nghẽn mạch máu ngay từ độ tuổi đôi mươi.
Dấu hiệu nhận biết và biến chứng nguy hiểm
Từ góc độ y tế dự phòng, giới chuyên môn đưa ra khuyến cáo nghiêm ngặt về việc nhận diện triệu chứng. Dấu hiệu cảnh báo sớm và đặc trưng nhất của huyết khối là tình trạng sưng tấy bất thường mang tính bất đối xứng, tức là chỉ xảy ra ở một bên đùi hoặc bắp chân. Người bệnh thường cảm thấy chi dưới nặng nề, đau nhức khi ấn nhẹ, vùng da tại chỗ có biểu hiện ửng đỏ và nhiệt độ cao hơn khu vực xung quanh.
Đặc biệt, các bác sĩ cảnh báo tình trạng này có thể nhanh chóng chuyển biến thành một ca cấp cứu đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu cục máu đông bong ra và di chuyển theo hệ tuần hoàn lên phổi. Khi bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng thứ phát như tức ngực, đau nhói ở ngực, khó thở đột ngột, đánh trống ngực hoặc ho ra máu, đó là dấu hiệu lâm sàng của biến chứng thuyên tắc phổi. Trong tình huống khẩn cấp này, việc can thiệp y tế ngay lập tức là ranh giới sống còn để bảo vệ tính mạng người bệnh.
