Cảnh báo: Ăn uống quá độ dịp Tết dễ gây rối loạn nội tiết và bệnh mạn tính
Chế độ ăn uống chứa nhiều đường, chất béo và rượu bia – đặc biệt phổ biến trong những ngày Tết – có thể dễ dàng phá vỡ sự cân bằng nội tiết tố và gây tổn hại nghiêm trọng đến quá trình chuyển hóa của cơ thể. Về lâu dài, những thói quen ăn uống thiếu kiểm soát này trở thành yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ các tình trạng nguy hiểm như kháng insulin, gan nhiễm mỡ, tiểu đường loại 2, tăng huyết áp và các bệnh lý tim mạch.
Đừng bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm
Theo thạc sĩ – bác sĩ Hoàng Thị Bích Ngọc, công tác tại Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Gia An 115 (Thành phố Hồ Chí Minh), biểu hiện dễ nhận thấy nhất của rối loạn nội tiết tạm thời do ăn uống quá độ là cảm giác mệt mỏi, uể oải, đặc biệt xuất hiện sau những bữa ăn lớn và thịnh soạn. Sự dao động nhanh chóng của đường huyết khiến cơ thể dễ rơi vào trạng thái buồn ngủ và thiếu tập trung. Nhiều người còn trải qua cảm giác thèm đồ ngọt một cách bất thường, nguyên nhân chính là do các hormone điều hòa cảm giác đói – no đã bị ảnh hưởng đáng kể.
Trên da, rối loạn nội tiết có thể biểu hiện qua việc nổi mụn nhiều hơn, da trở nên nhờn hơn hoặc bùng phát các đợt viêm da cơ địa ở những người vốn có cơ địa nhạy cảm. Một số trường hợp còn quan sát thấy hiện tượng da sạm đen ở các vùng như cổ, nách, bẹn – được gọi là sạm da vùng nếp gấp – đây là dấu hiệu cho thấy insulin đang hoạt động quá tải. Ở hệ tiêu hóa, có thể xuất hiện các triệu chứng khó chịu như đầy bụng, nặng bụng, khó tiêu, tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa sau một thời gian dài ăn uống quá mức.
Đối với phụ nữ, rối loạn nội tiết cấp tính đôi khi thể hiện qua chu kỳ kinh nguyệt đến trễ, không đều, đau bụng kinh nặng hơn hoặc tình trạng rụng tóc gia tăng. Nam giới có thể cảm nhận rõ sự suy giảm năng lượng hoặc chất lượng giấc ngủ kém đi, một số nam giới lớn tuổi còn gặp phải tình trạng giảm ham muốn tình dục tạm thời.
“Mọi người nên chú ý đi khám sớm nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Đây có thể là phản ứng của cơ thể trước chế độ ăn uống chưa phù hợp và là cảnh báo nguy cơ tiền đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa. Kiểm tra sớm giúp điều chỉnh kịp thời và ngăn bệnh tiến triển thành mạn tính”, bác sĩ Bích Ngọc nhấn mạnh.
Mẹo duy trì cân bằng nội tiết ngay trong những bữa tiệc Tết
Theo bác sĩ Bích Ngọc, người dân hoàn toàn có thể giữ được sự cân bằng nội tiết ngay cả trong những ngày Tết với nhiều bữa tiệc liên hoan, thông qua các biện pháp cụ thể sau:
- Ưu tiên thứ tự ăn uống hợp lý: Nên ăn theo trình tự rau – đạm – tinh bột. Ví dụ: Bắt đầu với salad, gỏi, canh rau; sau đó đến các món thịt cá; và cuối cùng mới thưởng thức cơm, bánh chưng, bánh tét. Cách tiếp cận này giúp đường huyết tăng lên một cách từ từ và ổn định.
- Giữ khẩu phần ăn vừa phải: Không cần thiết phải kiêng khem quá mức, nhưng nên gắp lượng nhỏ, ăn chậm rãi và dừng lại ngay khi cảm thấy vừa đủ no.
- Chọn thời điểm ăn hợp lý: Tránh ăn muộn sau 21 giờ, vì thói quen này dễ làm rối loạn giấc ngủ và khiến các hormone mất cân bằng.
- Uống rượu bia có kiểm soát: Xen kẽ uống nước lọc giữa các lần uống rượu bia để giảm bớt gánh nặng cho gan và hạn chế sự dao động mạnh của đường huyết.
- Không bỏ bữa: Nhiều người có suy nghĩ nhịn ăn sáng để dành bụng cho bữa tiệc tối, nhưng điều này chỉ làm đường huyết lên xuống thất thường và khiến bạn ăn nhiều hơn mức cần thiết.
Bác sĩ Bích Ngọc nói thêm, điều quan trọng ở đây không phải là bạn “ăn gì” mà là “cách ăn” như thế nào. Việc hiểu rõ các nguy cơ tiềm ẩn có thể xảy đến với tình trạng nội tiết, nhất là trong dịp Tết này, sẽ giúp người dân chủ động kiểm soát và phòng ngừa các bệnh lý liên quan tốt hơn, từ đó bảo vệ sức khỏe một cách hiệu quả trước, trong và sau kỳ nghỉ.
Nhóm người dễ bị ảnh hưởng khi ăn uống “xả láng” dịp Tết
Thạc sĩ – bác sĩ Hoàng Thị Bích Ngọc cho biết, những người có sẵn các rối loạn chuyển hóa như thừa cân – béo phì, tiền tiểu đường, người có vòng eo lớn hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh nội tiết thường dễ bị xáo trộn hormone hơn khi ăn uống quá mức.
Ngoài ra, phụ nữ sau 30 tuổi – đặc biệt là những người có kinh nguyệt không đều, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc stress kéo dài – cũng nhạy cảm hơn với biến động về đường huyết và nội tiết khi chế độ ăn thay đổi đột ngột.
Ở các nhóm người vừa nêu, chỉ cần vài ngày ăn nhiều đường, chất béo và thức khuya cũng có thể làm đường huyết dao động mạnh, tăng tình trạng mụn, rối loạn giấc ngủ hoặc cảm thấy mệt mỏi bất thường. Do đó, việc nhận thức và điều chỉnh kịp thời là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
