Ăn hạt ngày Tết: Tiềm ẩn nguy cơ ho và rối loạn tiêu hóa
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Mai Mạnh Tam, Phó trưởng khoa Hô hấp tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, các loại hạt truyền thống trong dịp Tết thường được chế biến bằng cách rang khô, tẩm muối hoặc gia vị. Việc tiêu thụ một lượng lớn những thực phẩm này liên tục có thể kích hoạt phản xạ ho một cách đáng kể.
Nguyên nhân gây ho từ hạt rang
Bác sĩ Tam giải thích rằng muối trong hạt làm tăng áp lực thẩm thấu trên bề mặt niêm mạc họng, dẫn đến tình trạng mất nước, gây khô rát và nhạy cảm. Khi lớp chất nhầy bảo vệ suy giảm, cổ họng trở nên dễ bị kích thích hơn. Ngoài ra, các loại hạt được phủ đường hoặc tẩm ngọt trong ngày Tết có thể làm đờm trở nên đặc và dính, tăng cảm giác vướng víu và kích thích ho.
Hơn nữa, những thực phẩm này thường chứa nhiều chất béo có giá trị năng lượng cao. Khi tiêu thụ quá mức, đặc biệt vào buổi tối hoặc trong bối cảnh sinh hoạt thất thường ngày Tết, hệ tiêu hóa dễ bị quá tải. Đối với người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản, ăn nhiều hạt có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, gây đầy bụng, khó tiêu và làm tăng nguy cơ acid dạ dày trào ngược lên thực quản. Acid trào ngược này kích thích niêm mạc đường hô hấp trên, từ đó dẫn đến ho.
Rủi ro từ thói quen ăn uống và bảo quản
Việc ăn hạt trong lúc trò chuyện, cười nói liên tục làm tăng nguy cơ hít phải các mảnh vụn nhỏ hoặc màng lụa của hạt vào đường thở. Những dị vật nhỏ này bám lại ở vùng họng hoặc thanh quản, gây cảm giác vướng, ngứa cổ và kích thích phản xạ ho. Bên cạnh đó, các loại hạt không được bảo quản đúng cách có nguy cơ bị nhiễm nấm mốc, sinh ra độc tố aflatoxin gây hại gan khi phơi nhiễm lâu dài. Do đó, người tiêu dùng cần đặc biệt chú ý đến nguồn gốc và điều kiện bảo quản thực phẩm.
Thời điểm Tết ở miền Bắc thường có thời tiết lạnh, kèm theo độ ẩm không khí thấp. Không khí khô làm niêm mạc đường hô hấp dễ mất nước, khiến cổ họng trở nên khô rát. Khi kết hợp với việc tiêu thụ nhiều thực phẩm như các loại hạt rang, bánh kẹo, rượu bia, tình trạng khô và kích ứng họng càng dễ xảy ra.
Khuyến cáo từ chuyên gia để phòng tránh
Bác sĩ Tam nhấn mạnh rằng ho sau khi ăn các loại hạt thường là ho do kích thích và không nguy hiểm, nhưng cần có biện pháp phòng ngừa. Để hạn chế tình trạng này, mỗi người nên:
- Ăn với lượng vừa phải, tránh tiêu thụ liên tục trong thời gian dài.
- Ưu tiên các loại hạt ít muối, không quá mặn hoặc quá cay.
- Nhai kỹ, ăn chậm và tránh vừa ăn vừa cười nói để giảm nguy cơ hít phải mảnh vụn.
- Dùng tay bóc vỏ thay vì cắn trực tiếp, giúp hạn chế nuốt phải phần vỏ cứng hoặc màng lụa gây kích thích họng.
- Uống đủ nước trong ngày để giữ ẩm niêm mạc họng và hỗ trợ làm sạch các tác nhân kích thích.
Trong dịp Tết, cần cân đối chế độ ăn bằng cách tăng cường rau xanh và trái cây tươi giàu vitamin C, chất xơ nhằm hỗ trợ tiêu hóa và giảm nguy cơ trào ngược. Hạn chế rượu bia, cà phê và các chất kích thích khác. Khi đang bị ho, nên tạm thời ngừng ăn các loại hạt trong ngày Tết. Trường hợp ho kéo dài trên hai tuần hoặc kèm theo triệu chứng như sốt, đau họng nhiều, khàn tiếng, khó thở, ho ra đờm đặc hoặc đờm có màu bất thường, người bệnh nên đi khám để loại trừ các bệnh lý đường hô hấp.
