Theo số liệu từ Our World in Data, muỗi giết chết khoảng 760.000 người mỗi năm, đứng đầu danh sách động vật gây chết người nhiều nhất, trong khi con người đứng thứ hai với khoảng cách khá xa. Muỗi chiếm 17% tổng số các bệnh truyền nhiễm, bao gồm sốt rét, sốt xuất huyết, sốt vàng, chikungunya và Zika.
Trong số khoảng 3.500 loài muỗi, chỉ có khoảng 100 loài hút máu người, và trong đó có 5 loài chịu trách nhiệm cho khoảng 95% các ca bệnh ở người. Biến đổi khí hậu khiến muỗi di chuyển đến những khu vực mới, làm dấy lên lo ngại về các cuộc khủng hoảng sức khỏe trong tương lai.
Không cần phải diệt hết muỗi
Chúng ta không cần phải tiêu diệt tất cả muỗi. Chỉ có 5 loài muỗi chịu trách nhiệm cho hầu hết các ca bệnh. Bà Hilary Ranson, nhà sinh học tại Trường Y học Nhiệt đới Liverpool, cho rằng việc mất đi 5 loài này "có thể chấp nhận được" xét đến sự tàn phá mà chúng gây ra. Ông Dan Peach, nhà côn trùng học tại Đại học Georgia, đồng ý nhưng nhấn mạnh cần thêm thông tin để so sánh với các phương án thay thế.
Tác động đến môi trường
Bà Ranson giải thích rằng 5 loài muỗi truyền bệnh đã tiến hóa để gắn bó chặt chẽ với con người, nên việc tiêu diệt chúng sẽ không tác động lớn đến hệ sinh thái. Các loài muỗi khác có thể lấp đầy vị trí sinh thái đó. Ông Peach cho rằng chúng ta chưa biết đủ về hệ sinh thái của hầu hết các loài muỗi, nhưng đồng ý rằng muỗi vận chuyển chất dinh dưỡng và là thức ăn cho nhiều loài, cũng như thụ phấn cho thực vật.
Phương pháp tiêu diệt muỗi
Công nghệ gene-drive cho phép biến đổi gen muỗi để chúng truyền đặc điểm vô sinh cho con cái. Dự án Target Malaria đã xóa sổ quần thể muỗi Anopheles gambiae trong phòng thí nghiệm sau vài thế hệ và có kế hoạch thử nghiệm tại châu Phi vào năm 2030. Tuy nhiên, dự án gặp trở ngại tại Burkina Faso do chính quyền quân sự chấm dứt thử nghiệm.
Một chiến lược khác là lây nhiễm vi khuẩn Wolbachia vào muỗi Aedes aegypti, giúp giảm quần thể hoặc khả năng truyền bệnh sốt xuất huyết. Tại Niteroi, Brazil, số ca mắc sốt xuất huyết giảm 89% sau khi thả muỗi vô sinh nhiễm Wolbachia. Hơn 16 triệu người ở 15 quốc gia đã được bảo vệ mà không có hậu quả tiêu cực.
Dự án Transmission Zero sử dụng gene-drive để khiến muỗi Anopheles gambiae không lây lan sốt rét. Nghiên cứu trên tạp chí Nature cho thấy các nhà khoa học đang tiến gần mục tiêu, với kế hoạch thử nghiệm quốc gia vào năm 2030.
Giải pháp toàn diện
Bà Ranson kêu gọi một giải pháp toàn diện hơn, bao gồm cải thiện khả năng tiếp cận điều trị, chẩn đoán, nhà ở và vắc xin cho người dân ở các quốc gia bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, các tổ chức nhân đạo cảnh báo việc cắt giảm viện trợ nước ngoài của các nước phương Tây đã đe dọa tiến trình chống lại các bệnh do muỗi lây truyền.
