Anh Trần, 32 tuổi, sống tại Ninh Ba, Chiết Giang, Trung Quốc, vừa được đưa vào Đơn vị Chăm sóc Đặc biệt Cấp cứu (EICU) của Bệnh viện Nhân dân số 2 thành phố Ninh Ba trong tình trạng nguy kịch. Nguyên nhân xuất phát từ chuỗi ngày ăn uống thả ga, liên tiếp các bữa tiệc với thịt nướng, lẩu và bia rượu.
Diễn biến bệnh tình
Trước khi nhập viện, anh Trần tham gia các buổi tiệc tùng liên miên. Ngày đầu tiên, anh ăn lẩu cùng người thân. Sang ngày thứ hai, anh tiếp tục hẹn bạn bè ăn thịt nướng từ chiều đến khuya, kèm theo 2 chai bia. Đáng chú ý, anh Trần vốn rất mê thịt, đặc biệt là thịt mỡ, nhưng lại không thích ăn rau. Trong các bữa ăn, anh ăn hết món thịt này đến hải sản khác, còn rau củ và trái cây thì gần như không động đến.
Đến tối ngày thứ hai, anh Trần đột nhiên đau bụng dữ dội, cơn đau lan nhanh ra toàn bộ vùng bụng và lưng dưới. Gia đình đã nhanh chóng đưa anh đến bệnh viện cấp cứu ngay trong đêm.
Chỉ số máu kinh hoàng
Tại bệnh viện, kết quả xét nghiệm khiến các bác sĩ bàng hoàng. Chỉ số triglyceride trong máu của anh Trần lên tới 82,46 mmol/L, vượt quá mức bình thường tới 48 lần. Máu rút từ cơ thể người bệnh không còn màu đỏ tươi mà có màu trắng đục đặc như sữa hay mỡ lợn, hay còn gọi là "máu dưỡng chấp".
Bác sĩ Du Liwen, Phó trưởng Khoa Cấp cứu Bệnh viện Nhân dân số 2 thành phố Ninh Ba, cho biết bệnh nhân bị viêm tụy cấp do tăng lipid máu cực kỳ nghiêm trọng. Tuyến tụy bị viêm nặng kèm dịch tiết tràn ra các mô xung quanh. Bác sĩ Du nhấn mạnh: "Nếu chỉ nhập viện chậm thêm một chút, tính mạng của bệnh nhân có lẽ không giữ được".
Hiện tại, anh Trần đã thoát khỏi nguy kịch nhưng vẫn trong tình trạng hôn mê và cần điều trị thêm. Các bác sĩ cho biết, những trường hợp như anh Trần không phải hiếm gặp. Bệnh viện này vừa tiếp nhận liên tiếp 4 bệnh nhân trẻ tuổi, khoảng 30 tuổi, mắc viêm tụy cấp sau các đợt ăn uống thả ga.
Bệnh viêm tụy cấp đang trẻ hóa
Bác sĩ Du chỉ ra rằng, những năm gần đây, viêm tụy cấp không còn là bệnh của người trung niên - cao tuổi mà đang trẻ hóa rất nhanh. Những bệnh nhân trẻ mắc bệnh lý này thường có các đặc điểm chung:
- Nghiện đồ ăn nhiều mỡ và đường, thường xuyên tiêu thụ các món quá giàu protein như thịt nướng, lẩu cay, gà rán, bánh mì kẹp thịt.
- Lười uống nước lọc: chủ yếu dùng nước ngọt có gas, trà sữa, thậm chí là bia rượu để giải khát.
- Lười vận động: thường xuyên ngồi một chỗ thời gian dài dẫn đến thừa cân, béo phì.
Bác sĩ Du giải thích thêm, chế độ ăn nhiều dầu mỡ và protein kéo dài sẽ làm rối loạn chuyển hóa. Khi gan bị quá tải, không thể chuyển hóa hết chất béo, lượng "chất béo tự do" trong máu sẽ tăng vọt, gây tắc nghẽn các ống dẫn nhỏ của tuyến tụy và dẫn đến viêm tụy cấp.
Hậu quả nghiêm trọng của viêm tụy cấp
Viêm tụy cấp ở mức độ nhẹ chỉ gây phù nề, nhưng nếu tiến triển nặng có thể dẫn đến hoại tử tụy, chảy máu nội tạng, nhiễm trùng máu, sốc và tử vong. Cơn đau do viêm tụy cấp thường dai dẳng, tập trung ở vùng bụng trên rồi lan sang sau lưng, kèm theo nôn mửa và sốt cao.
Phân tích thêm về hiện tượng "máu đục như sữa", bác sĩ Lee Cheuk-kwong, Giám đốc Y tế Dịch vụ Truyền máu Chữ thập đỏ Hồng Kông (Trung Quốc), cho biết việc tiêu thụ quá nhiều thịt mỡ như thịt bò mỡ, thịt lợn nướng khiến huyết tương bị bao phủ bởi chất béo. Tình trạng này không chỉ gây viêm tụy cấp mà về lâu dài còn làm xơ vữa, tắc nghẽn mạch máu, gia tăng nguy cơ biến chứng tim mạch và đột quỵ.
Khuyến cáo từ các chuyên gia
Các bác sĩ khuyến cáo, phần lớn trường hợp viêm tụy cấp do tăng triglycerid hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt rối loạn lipid máu. Người mắc tăng triglycerid cần:
- Duy trì chế độ ăn ít chất béo bão hòa, hạn chế thực phẩm nhiều đường.
- Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Tập luyện thể lực đều đặn.
- Hạn chế hoặc tuyệt đối không sử dụng rượu, bia.
- Tuân thủ điều trị bằng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu đã được chẩn đoán rối loạn mỡ máu.
Đặc biệt, những người mắc đái tháo đường, béo phì hoặc hội chứng chuyển hóa cần kiểm soát tốt đường huyết và mỡ máu để giảm nguy cơ biến chứng.
Ngoài ra, nên khám sức khỏe định kỳ và xét nghiệm mỡ máu thường xuyên để phát hiện sớm tình trạng tăng triglycerid, từ đó điều trị kịp thời.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau dữ dội vùng thượng vị lan ra sau lưng, buồn nôn, nôn nhiều hoặc đau bụng kéo dài, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị. Việc phát hiện sớm, xử trí đúng thời điểm không chỉ giúp hạn chế tổn thương tuyến tụy mà còn giảm nguy cơ suy đa cơ quan và tử vong.
