Cảnh báo ngộ độc Botulinum ở trẻ sơ sinh: Mật ong có thể thành 'liều thuốc độc'
Một vụ việc thương tâm tại Hà Nam, Trung Quốc đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho các gia đình, đặc biệt là những người có con nhỏ. Một bé gái chỉ mới 52 ngày tuổi đã phải nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng Hà Nam trong tình trạng bụng phình to và khó thở nghiêm trọng. Kết quả chẩn đoán cho thấy em bé bị ngộ độc Botulinum ở mức độ nguy kịch, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Nguyên nhân từ thói quen dân gian nguy hiểm
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng "lành ít, dữ nhiều" này xuất phát từ một thói quen dân gian phổ biến. Bà ngoại của bé đã cho cháu uống nước mật ong với mục đích giảm ho và bổ phổi, không ngờ rằng loại thực phẩm tự nhiên này lại trở thành "liều thuốc độc" đối với trẻ sơ sinh. Em bé nhập viện với các triệu chứng suy hô hấp và bụng phình to, một dấu hiệu điển hình của ngộ độc Botulinum.
Những trường hợp đau lòng trên thế giới
Ông Ruan Guangfeng, Phó giám đốc Trung tâm Trao đổi Thông tin Thực phẩm và Sức khỏe Kexin tại Trung Quốc, cho biết các trường hợp trẻ em gặp nguy hiểm khi dùng mật ong không phải là hiếm, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Ví dụ, vào năm 2020, một bé 6 tháng tuổi ở Tokyo, Nhật Bản đã tử vong vì ngộ độc Botulinum sau khi ăn thực phẩm có chứa mật ong. Trước đó, vào những năm 1970, Mỹ từng ghi nhận ca tử vong đầu tiên của trẻ sơ sinh do nhiễm khuẩn Clostridium botulinum sau khi tiêu thụ mật ong.
Những vụ việc đau lòng này đã thúc đẩy Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng nhiều tổ chức y tế khác đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ: không cho trẻ dưới 1 tuổi sử dụng mật ong dưới bất kỳ hình thức nào.
Tại sao mật ong gây ngộ độc Botulinum?
Mật ong từ lâu được coi là thực phẩm giàu dinh dưỡng, có nhiều công dụng cho sức khỏe và làm đẹp, bao gồm làm dịu cổ họng, giảm ho và tăng cường miễn dịch. Tuy nhiên, ít ai biết rằng trong mật ong có thể chứa bào tử vi khuẩn Clostridium botulinum - nguyên nhân chính gây ra ngộ độc Botulinum.
Theo ông Ruan Guangfeng, bào tử vi khuẩn này có khả năng chịu nhiệt cao và không bị tiêu diệt hoàn toàn khi đun sôi thông thường. Khi vào cơ thể, trong điều kiện thuận lợi, chúng có thể phát triển và sản sinh độc tố Botulinum, một trong những chất độc thần kinh nguy hiểm nhất thế giới. Độc tố này ngăn chặn sự dẫn truyền thần kinh, khiến cơ bắp tê liệt, gây khó thở và có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Trẻ sơ sinh đặc biệt dễ bị tổn thương
Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi chưa phát triển hoàn chỉnh, thiếu đủ lợi khuẩn để ức chế sự sinh sôi của Clostridium botulinum. Điều này khiến trẻ nhỏ dễ bị nhiễm độc khi tiêu thụ mật ong, trong khi người lớn và trẻ lớn hơn thường không gặp nguy hiểm vì hệ vi khuẩn đường ruột đã đủ mạnh để chống lại loại vi khuẩn này.
Khi nhiễm độc, người bệnh thường có các triệu chứng ban đầu như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, sau đó là mờ mắt, sụp mí, khó nuốt và khàn giọng. Nếu tình trạng tiến triển nặng hơn, bệnh nhân có thể bị suy hô hấp do cơ hô hấp bị liệt, dẫn đến nguy cơ tử vong cao. Ngộ độc Botulinum có tỷ lệ tử vong từ 20% đến 40%, và việc điều trị đòi hỏi phải sử dụng huyết thanh kháng độc tố đặc hiệu, nhưng không phải lúc nào cũng có sẵn và hiệu quả phụ thuộc vào thời gian phát hiện bệnh.
Làm thế nào để bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ ngộ độc Botulinum?
Để ngăn ngừa tình trạng ngộ độc botulinum, đặc biệt ở trẻ nhỏ, cha mẹ và người chăm sóc cần lưu ý những điều sau:
- Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, dù dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là khuyến cáo chung của WHO và nhiều tổ chức y tế trên thế giới.
- Cẩn trọng với thực phẩm lên men hoặc chế biến tại nhà, đặc biệt là thực phẩm tự làm từ đậu nành, thịt, trứng, cá muối, xúc xích, vì đây là những môi trường có thể chứa bào tử vi khuẩn Clostridium botulinum.
- Luôn nấu chín kỹ thực phẩm trước khi ăn, bởi độc tố Botulinum có thể bị phân hủy khi đun ở 100 độ C trong 10 phút.
- Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, tránh mua các sản phẩm đóng gói chân không hoặc thực phẩm không có nguồn gốc rõ ràng.
Qua sự việc đau lòng này, ông Ruan Guangfeng một lần nữa nhắc nhở các bậc phụ huynh rằng không phải thực phẩm nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ, ngay cả khi đó là thực phẩm có lợi cho sức khỏe của người lớn. Việc trang bị kiến thức khoa học là cách tốt nhất để bảo vệ con trẻ khỏi những nguy cơ tiềm ẩn trong cuộc sống hàng ngày.
Đặc biệt, khi bé có biểu hiện khác thường, đừng chủ quan hay tự xử lý. Tốt nhất, hãy nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện gần nhất. Nếu bất thường liên quan tới thực phẩm, hãy mang theo thực phẩm thừa hoặc đi cùng người cho trẻ ăn để hỗ trợ bác sĩ trong việc tổng hợp thông tin để chữa trị hiệu quả.
