Mứt kẹo Tết: 'Án tử' thầm lặng cho gan thận nếu ăn vô tội vạ
Những món ăn vui miệng như mứt, kẹo trong ngày Tết tưởng chừng vô hại, nhưng nếu tiêu thụ thả ga có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng cho cân nặng, sức khỏe gan thận và sự phát triển của trẻ nhỏ. PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì thuộc Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nhấn mạnh rằng chỉ sau vài ngày nghỉ lễ, việc ăn quá nhiều đồ ngọt có thể khiến các cơ quan nội tạng "lao đao" một cách thầm lặng.
Nguy cơ từ việc tiêu thụ đường quá mức
Theo PGS Hưng, trẻ em thừa cân thường có xu hướng ăn nhiều đồ ngọt hơn, trong khi trẻ gầy lại ít hứng thú. Ông giải thích rằng tiêu thụ một lượng lớn đường trong thời gian ngắn buộc cơ thể phải tăng cường hoạt động của gan, tụy và thận để chuyển hóa, dẫn đến nguy cơ mệt mỏi và tổn thương các cơ quan này. Đối với trẻ em, việc ăn nhiều đồ ngọt còn gây ra tình trạng "ngang dạ", khiến trẻ chán ăn bữa chính, lâu dài ảnh hưởng tiêu cực đến hấp thu dinh dưỡng và sự phát triển toàn diện.
Ngoài ra, lượng đường dư thừa nhanh chóng được tích trữ dưới dạng mỡ, góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, thậm chí gây rối loạn chuyển hóa, tăng đường huyết hoặc mỡ máu. Nguy cơ này không chỉ giới hạn ở trẻ em mà còn ảnh hưởng đến người lớn và người cao tuổi, những người dễ gặp các vấn đề về tim mạch, gan nhiễm mỡ hoặc tiểu đường nếu không kiểm soát lượng đường trong dịp Tết.
Khuyến nghị từ chuyên gia dinh dưỡng
PGS.TS.BS Hưng khẳng định: "Ngày Tết, chúng ta không thể cấm tuyệt đối đồ ngọt, nhưng cần kiểm soát lượng và hình thức trình bày. Không nên để cả khay mứt kẹo bày sẵn để trẻ tự do ăn, mà nên mua lượng vừa phải và trình bày ít, đồng thời dặn trẻ trước để tránh ăn vô tội vạ". Ông cũng cảnh báo rằng không nên nghĩ rằng vài ngày Tết là để ăn thả ga, bởi điều này dễ dẫn đến rối loạn chuyển hóa và các vấn đề sức khỏe kéo dài sau Tết.
Để vừa tận hưởng không khí Tết vừa bảo vệ sức khỏe, chuyên gia này đưa ra một số "bí kíp" kiểm soát đồ ngọt hiệu quả:
- Mua ít, trình bày ít: Thay vì để cả khay mứt kẹo "vẫy gọi", hãy mua lượng vừa phải và bày ở mức vừa tầm, đặt xa tầm với của trẻ nhỏ để giảm nguy cơ ăn quá nhiều.
- Lựa chọn thông minh: Ưu tiên thực phẩm ít đường như sữa chua, thạch trái cây, hoặc trái cây tươi. Những món này vẫn giữ được hương vị ngọt ngào nhưng ít gây gánh nặng lên gan và tụy.
- Đặt quy tắc trước: Thông báo trước với trẻ về giới hạn lượng đồ ngọt mỗi ngày. Việc đồng bộ với gia đình và người thân khi đi chúc Tết sẽ giúp trẻ không ăn quá mức.
- Ăn chất lượng, đủ bữa: Đồ ngọt nên chỉ là phần bổ sung, không thay thế bữa chính. Ăn đủ protein, rau củ và trái cây giúp trẻ no hợp lý, từ đó giảm sự hấp dẫn của kẹo và mứt.
- Người lớn cũng phải kiểm soát: Không chỉ trẻ em, người cao tuổi và các bậc cha mẹ cũng nên hạn chế đồ ngọt để tránh tăng cân, mỡ máu hoặc rối loạn chuyển hóa sau Tết.
PGS Hưng kết luận rằng dịp Tết nên ưu tiên chất lượng hơn số lượng, ăn đủ bữa, kiểm soát đồ ngọt, và biến các ngày nghỉ thành cơ hội nghỉ dưỡng, đi chơi thay vì ăn uống vô độ. Bằng cách này, cả gia đình có thể tận hưởng trọn vẹn không khí xuân mà vẫn bảo vệ được sức khỏe lâu dài.
