Cảnh báo sau Tết: Mỡ máu tăng cao, nhiều người trẻ cấp cứu vì viêm tụy cấp
Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn từ Khoa Nội tiết - Đái tháo đường tại Bệnh viện Bạch Mai ở Hà Nội, những ngày sau Tết Nguyên đán, các bác sĩ thường xuyên chứng kiến tình trạng mẫu máu của bệnh nhân trở nên "đục trắng như sữa" do nồng độ triglyceride tăng vọt đến mức báo động. Một trường hợp điển hình là bệnh nhân N.Q.D, 36 tuổi, hiện đang được điều trị tích cực trong phòng cấp cứu của bệnh viện.
Diễn biến nhanh chóng từ chủ quan đến nguy kịch
Trước đây, anh D. hoàn toàn khỏe mạnh, có công việc ổn định và không mắc bệnh lý nghiêm trọng nào, ngoại trừ việc từng được phát hiện mỡ máu cao trong một lần khám sức khỏe định kỳ vài năm trước. Lúc đó, bác sĩ đã khuyên anh nên theo dõi và điều trị, nhưng vì không có triệu chứng rõ ràng, anh đã bỏ qua lời khuyên này.
Trong vòng một tháng gần đây, chế độ ăn uống của anh thay đổi đáng kể với hàng loạt bữa tiệc liên tiếp, tiêu thụ nhiều thịt, đồ béo, bánh kẹo và rượu bia gần như mỗi ngày. Sau Tết, anh đột ngột xuất hiện cơn đau dữ dội ở vùng thượng vị, cơn đau lan ra sau lưng kèm theo buồn nôn liên tục, buộc phải nhập viện cấp cứu ngay lập tức.
Kết quả xét nghiệm cho thấy triglyceride trong máu tăng ở mức cực cao, men tụy tăng mạnh, và huyết tương có màu đục trắng như sữa. Hình ảnh chụp chiếu còn tiết lộ tụy của bệnh nhân bị viêm hoại tử nghiêm trọng.
Chỉ trong vòng một ngày, tình trạng bệnh diễn biến nhanh chóng và phức tạp. Phản ứng viêm lan rộng khắp cơ thể khiến bệnh nhân rơi vào tình trạng suy hô hấp, tụt huyết áp và phải được điều trị hồi sức tích cực để duy trì sự sống.
Không phải trường hợp cá biệt
Bác sĩ Tuấn nhấn mạnh rằng đây không phải là trường hợp cá biệt. Sau mỗi kỳ nghỉ lễ, bệnh viện lại tiếp nhận nhiều bệnh nhân với mức triglyceride máu tăng rất cao, trong đó không ít người còn trẻ, dưới 40 tuổi. Điểm chung của các bệnh nhân này là từng được phát hiện mỡ máu cao nhưng lại chủ quan vì không có biểu hiện rõ ràng, dẫn đến việc không theo dõi hoặc điều trị kịp thời.
Thủ phạm âm thầm tàn phá sức khỏe
Bác sĩ Tuấn giải thích rằng tăng triglyceride máu thường diễn tiến một cách "im lặng" trong nhiều năm. Người bệnh hầu như không có triệu chứng đặc hiệu như đau hay sốt, nên dễ dàng bỏ qua. Tuy nhiên, khi triglyceride tăng quá cao, cơ thể có thể phải đối mặt với biến chứng nguy hiểm là viêm tụy cấp, một bệnh lý cấp tính đe dọa tính mạng.
Nguy hiểm hơn, viêm tụy cấp không chỉ dừng lại ở tụy. Khi phản ứng viêm lan rộng, các chất trung gian viêm tràn vào máu, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, khiến người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng tụt huyết áp, suy hô hấp, suy thận và thậm chí suy đa cơ quan.
Theo các nghiên cứu y khoa, nguy cơ viêm tụy cấp bắt đầu tăng rõ rệt khi triglyceride trong máu vượt quá 11 mmol/L (khoảng 1000 mg/dL). Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng, nhiều bệnh nhân nhập viện với mức triglyceride cao gấp nhiều lần con số này.
Vai trò của rượu bia trong biến chứng
Một yếu tố thường đóng vai trò "châm ngòi" cho biến chứng này là rượu bia. Rượu không chỉ gây hại trực tiếp cho tụy mà còn làm tăng triglyceride trong máu rất nhanh. Khi uống rượu, gan sẽ ưu tiên chuyển hóa cồn và giảm khả năng xử lý chất béo, khiến triglyceride tích tụ trong máu, đồng thời kích thích cơ thể sản xuất thêm triglyceride.
Ở những người vốn đã có rối loạn mỡ máu, việc ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo kèm theo uống rượu bia trong nhiều ngày có thể khiến triglyceride tăng vọt trong thời gian ngắn, từ đó kích hoạt viêm tụy cấp một cách đột ngột.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Các bác sĩ khuyến cáo mạnh mẽ rằng nếu từng được phát hiện mỡ máu cao, người dân không nên chủ quan. Việc khám sức khỏe định kỳ, điều chỉnh chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế rượu bia, và kiểm soát cân nặng sẽ giúp ngăn ngừa nguy cơ phải cấp cứu khẩn cấp. Đặc biệt, sau các kỳ nghỉ lễ với nhiều bữa tiệc, việc theo dõi sức khỏe càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
