Mô hình bệnh tật tại Việt Nam đang có sự dịch chuyển hết sức phức tạp, theo nhận định của các chuyên gia y tế tại Hội nghị khoa học về sức khỏe cộng đồng vừa diễn ra tại Hà Nội.
Sự thay đổi trong cơ cấu bệnh tật
Theo Bộ Y tế, trong những năm gần đây, Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng của các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh hô hấp mãn tính. Các bệnh này hiện chiếm tới 70% tổng số ca tử vong tại Việt Nam. Trong khi đó, các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, lao, HIV/AIDS vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt là sự xuất hiện của các bệnh mới nổi.
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Long, Bộ trưởng Bộ Y tế, cho biết: "Mô hình bệnh tật tại Việt Nam đang có sự dịch chuyển từ các bệnh truyền nhiễm sang các bệnh không lây nhiễm, nhưng điều đáng lo ngại là gánh nặng bệnh tật kép khi cả hai nhóm bệnh này đều gia tăng."
Nguyên nhân của sự dịch chuyển
Các chuyên gia chỉ ra rằng nguyên nhân chính của sự dịch chuyển này là do già hóa dân số, lối sống ít vận động, chế độ ăn uống không lành mạnh và ô nhiễm môi trường. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tỷ lệ người cao tuổi (từ 60 tuổi trở lên) tại Việt Nam đã tăng từ 10,5% năm 2010 lên 12,5% năm 2020, dự kiến đạt 20% vào năm 2038.
Bên cạnh đó, tỷ lệ người thừa cân béo phì cũng gia tăng đáng kể, đặc biệt ở trẻ em và thanh niên. Theo điều tra của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ em từ 5-19 tuổi đã tăng từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020.
Thách thức đối với hệ thống y tế
Sự dịch chuyển mô hình bệnh tật đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống y tế Việt Nam. Các bệnh không lây nhiễm đòi hỏi chi phí điều trị cao và kéo dài, trong khi nguồn lực y tế còn hạn chế. Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long nhấn mạnh: "Chúng ta cần tăng cường đầu tư cho y tế dự phòng, nâng cao năng lực của hệ thống y tế cơ sở và đẩy mạnh truyền thông về lối sống lành mạnh."
Để ứng phó, Bộ Y tế đã triển khai nhiều chương trình như quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến y tế cơ sở, khám sức khỏe định kỳ và tăng cường tiêm chủng mở rộng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, cần có sự phối hợp liên ngành và sự tham gia của toàn xã hội để kiểm soát hiệu quả gánh nặng bệnh tật.
Giải pháp từ cộng đồng
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên thay đổi lối sống, tăng cường vận động thể lực, ăn uống lành mạnh và thường xuyên kiểm tra sức khỏe. Đồng thời, chính quyền địa phương cần tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động thể dục thể thao và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như thuốc lá, rượu bia và thực phẩm không lành mạnh.
"Mỗi người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe của mình và gia đình. Chỉ có như vậy, chúng ta mới có thể giảm thiểu tác động của sự dịch chuyển mô hình bệnh tật đang diễn ra hết sức phức tạp," Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long chia sẻ.
