Anh P.V.Đ. (37 tuổi) được đưa vào viện trong tình trạng nguy kịch sau khi giẫm phải rắn chàm quạp giữa vườn điều. Màu sắc ngụy trang khiến con vật gần như biến mất, cho đến khi nó bất ngờ tung cú đớp. Khi nhập viện, chân phải của bệnh nhân sưng nề nhanh, đau dữ dội, kèm rối loạn đông máu.
Nguy cơ gia tăng trong mùa sinh sản
Một trường hợp khác là bệnh nhân T.V.N. (Phú Thọ), chủ trang trại nuôi hàng nghìn con rắn. Trong lúc cho ăn, ông bị cắn vào mu bàn chân. Ban đầu chỉ đau và sưng tại chỗ, nhưng tình trạng nhanh chóng lan rộng lên cẳng chân, xuất hiện hoại tử. Bệnh nhân được xử trí khẩn cấp với 30 lọ huyết thanh kháng nọc rắn, tiêm phòng uốn ván và dùng kháng sinh.
Theo TS.BS Hà Thị Bích Vân, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, mùa sinh sản là thời điểm rắn trở nên nhạy cảm và dễ phản ứng hơn. Khi bước vào mùa sinh sản, nhịp sinh học của rắn thay đổi rõ rệt. Hormone testosterone ở rắn đực tăng mạnh, kích hoạt bản năng tìm bạn tình và bảo vệ lãnh thổ. Rắn cái trong giai đoạn mang trứng hoặc mang thai cũng có bản năng bảo vệ cao hơn, ít né tránh và dễ phản ứng khi bị đe dọa.
Rắn di chuyển nhiều hơn, dễ chạm trán con người
Vào mùa sinh sản, rắn mở rộng phạm vi di chuyển để tìm bạn tình. Rắn đực thường xuyên tuần tra, đánh dấu lãnh thổ và lần theo mùi hương. Việc di chuyển nhiều hơn khiến chúng dễ xuất hiện ở gần khu dân cư, vườn tược hoặc lối đi, làm tăng nguy cơ chạm trán. Sự cạnh tranh giữa các cá thể cũng trở nên rõ rệt hơn, với những cuộc đối đầu trực diện.
Những loài như rắn chuông hay rắn hổ mang chúa đặc biệt nhạy cảm trong giai đoạn này. Một chuyển động bất ngờ hay bước chân vô tình đều có thể khiến rắn phản ứng theo bản năng phòng vệ. Không phải vì chúng chủ động tấn công mà vì cơ thể đang ở trạng thái ưu tiên sinh tồn và sinh sản.
Những loài rắn nguy hiểm thường gặp
Trên thế giới có khoảng 3.900 loài rắn, trong đó hơn 650 loài mang nọc độc. Ở Việt Nam, các loài nguy hiểm có thể xuất hiện ngay trong vườn nhà, bờ ruộng. Rắn hổ mang là cái tên thường được nhắc đến đầu tiên với nọc độc tác động lên hệ thần kinh, gây sụp mi, nói khó, liệt cơ hô hấp. Rắn chàm quạp thường nằm im dưới lớp lá khô, nọc độc phá vỡ thành mạch, gây rối loạn đông máu và hoại tử mô. Rắn lục đuôi đỏ tuy nhỏ nhưng nọc độc chứa nhiều thành phần phức tạp, gây xuất huyết, rối loạn đông máu, ảnh hưởng đến tim và thận.
Cách sơ cứu đúng khi bị rắn cắn
Khi xảy ra tai nạn rắn cắn, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và xử trí đúng cách. Không nên garô, rạch vết thương hay hút nọc vì có thể làm tình trạng nặng hơn. Thay vào đó, cần băng ép nhẹ, rửa sạch vết thương và nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
- Không băng bó quá chặt để tránh hoại tử chi bị cắn.
- Không trích, rạch, châm hoặc chọc vào vết thương.
- Không dùng lá cây, đá lạnh hoặc bài thuốc dân gian.
- Không cố bắt hoặc giết rắn; nếu rắn bị giết, cần mang xác đến bệnh viện nhưng cẩn thận vì đầu rắn đã chết vẫn có thể cắn.
