Những bữa ăn nướng hấp dẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng mà ít người để ý. Khi thực phẩm được nướng ở nhiệt độ cao, quá trình này giải phóng một lượng lớn bụi mịn, chất gây viêm và kim loại nặng vào không khí. Đặc biệt, trong không gian kín, nồng độ các chất ô nhiễm này tăng vọt, gây ảnh hưởng đến phổi, mạch máu và thận.
Cảnh báo từ chuyên gia
Theo bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường, chỉ cần nướng 100 gram thịt trong khoảng 9 phút trong phòng kín, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thể tăng lên tới 4.500 μg/m³, cao gấp khoảng 300 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới. Mức ô nhiễm này không chỉ gây tổn thương phổi mà còn ảnh hưởng đến mạch máu và chức năng thận.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường chia sẻ trên trang cá nhân rằng nhiều người yêu thích các buổi tụ tập tại quán nướng mà không nhận ra rằng mùi thơm lan tỏa thực chất là hỗn hợp khí chứa nồng độ chất ô nhiễm cao. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng trong các phương pháp chế biến thực phẩm, nướng và áp chảo là những cách dễ phát sinh bụi mịn PM2.5 nhất.
Cơ chế gây hại cho cơ thể
Bụi mịn PM2.5 là loại hạt siêu nhỏ có khả năng xuyên qua phế nang, đi vào máu và gây phản ứng viêm toàn cơ thể. Khi tiếp xúc lặp đi lặp lại, các phản ứng viêm và stress oxy hóa khiến lớp nội mô mạch máu dần bị tổn thương. Đây là lớp tế bào lót bên trong lòng mạch, giữ vai trò điều hòa sự co giãn của mạch máu, kiểm soát quá trình đông máu và bảo vệ thành mạch. Khi nội mô suy yếu, tính thấm của thành mạch tăng lên, dòng máu lưu thông kém ổn định và các yếu tố gây hại dễ tích tụ trong lòng mạch.
Thận là cơ quan có hệ thống vi mạch dày đặc để thực hiện chức năng lọc máu, nên đặc biệt nhạy cảm với các tổn thương từ máu. Khi bụi mịn và các chất trung gian gây viêm đến thận, chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cầu thận, làm giảm hiệu quả lọc và loại bỏ chất thải. Nếu tình trạng này kéo dài, chức năng thận có thể suy giảm dần.
Bằng chứng từ nghiên cứu
Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn công bố năm 2024 cho thấy việc tiếp xúc lâu dài với môi trường có nồng độ PM2.5 cao có liên quan đến tốc độ suy giảm chức năng thận nhanh hơn. Điều này đặt ra mối lo ngại không chỉ cho người có bệnh nền mà cả người khỏe mạnh nếu thường xuyên tiếp xúc.
Ngoài bụi mịn, khói từ các món nướng còn chứa các hợp chất như hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs), có khả năng gây stress oxy hóa và kích hoạt phản ứng viêm mạnh. Đáng chú ý, trong làn khói này còn có sự hiện diện của các kim loại nặng như chì, niken hay crom. Những chất này khi tích tụ lâu dài có thể tạo ra gánh nặng độc tính cho thận, làm tăng nguy cơ tổn thương mạn tính.
Khuyến nghị từ chuyên gia
Các chuyên gia nhận định việc ăn uống trong môi trường nướng kín đồng nghĩa với việc tiếp xúc đồng thời với nồng độ bụi mịn cao, phản ứng viêm và kim loại nặng. Để giảm thiểu rủi ro, bác sĩ khuyến nghị những người có bệnh thận nên hạn chế ăn tại các quán nướng. Trong trường hợp vẫn muốn thưởng thức đồ nướng, nên ưu tiên chọn nơi có hệ thống thông gió tốt, tránh ngồi lâu trong khu vực nhiều khói và không nên ăn quá thường xuyên.
