Hai ca cấp cứu thần kỳ tại Hà Nội: Kỹ năng hồi sức tim phổi cứu sống người trong gang tấc
Những ngày gần đây, cộng đồng dân cư tại Hà Nội chứng kiến hai sự việc cấp cứu ngoạn mục, nơi các nạn nhân suýt mất mạng đã được cứu sống trong tích tắc nhờ sự xuất hiện kịp thời của cán bộ y tế. Trong khi việc cứu người vốn là trách nhiệm thiêng liêng của ngành y, nhưng thực hiện nó tại cơ sở y tế với đầy đủ trang thiết bị khác xa so với bối cảnh ngoài cộng đồng, nơi mọi thứ diễn ra bất ngờ và thiếu thốn.
Sự việc thứ nhất: Nhân viên bảo vệ siêu thị được cứu sống nhờ ép tim ngoài lồng ngực
Sự việc xảy ra tại một siêu thị trên phố Phạm Ngọc Thạch, Hà Nội, khi một nhân viên bảo vệ đột ngột lên cơn co giật toàn thân, da dẻ tím tái và ngừng tuần hoàn. May mắn thay, chị Phạm Thị Thúy Hà, điều dưỡng tại Trung tâm Chống độc của Bệnh viện Bạch Mai, đang có mặt gần đó đã nhanh chóng tiếp cận, kiểm tra và xác định tình trạng nguy kịch của bệnh nhân. Không chần chừ, chị lập tức thực hiện kỹ thuật ép tim ngoài lồng ngực ngay tại chỗ, đồng thời nhờ người xung quanh gọi xe cấp cứu. Sau khoảng 2 phút cấp cứu liên tục, bệnh nhân đã có mạch trở lại, tình trạng tím tái được cải thiện, dần hồi phục ý thức và được đưa đến bệnh viện để tiếp tục theo dõi, điều trị.
Sự việc thứ hai: Bé trai 3 tuổi thoát chết sau khi rơi xuống bể bơi
Trong một khu nghỉ dưỡng ở Sóc Sơn, Hà Nội, một cháu bé 3 tuổi không may rơi xuống bể bơi, dẫn đến ngừng thở và ngừng tim. Thật may mắn, bác sĩ Quỳnh Hương từ Trung tâm Tiêu hóa-Gan mật của Bệnh viện Bạch Mai đang có mặt tại hiện trường đã kịp thời thực hiện hồi sức tim phổi. Chỉ sau khoảng 2 phút, cháu bé đã được giành lại sự sống, minh chứng cho hiệu quả của kỹ năng cấp cứu trong những tình huống sinh tử.
Thực tế, không phải ai gặp nạn cũng may mắn được cứu sống như vậy. Ngừng tuần hoàn là tình trạng khẩn cấp tối cao, nơi thời gian cấp cứu được tính bằng phút. Chỉ sau 3 đến 5 phút không được cung cấp oxy, tế bào não bắt đầu tổn thương không thể phục hồi; sau 10 phút, nguy cơ tử vong hoặc di chứng nặng là rất cao.
Lan tỏa kỹ năng hồi sức tim phổi: Từ Bệnh viện Bạch Mai ra cộng đồng
Qua chia sẻ của bác sĩ Quỳnh Hương và điều dưỡng Thúy Hà sau hai lần cứu người thành công, nhiều người bất ngờ khi biết rằng đây là kết quả của quá trình đào tạo bài bản và thực hành thường xuyên. Với điều dưỡng Thúy Hà, hành động đó như một phản xạ nghề nghiệp: "Chỉ biết nếu không làm ngay, người này có thể sẽ không còn cơ hội sống". Còn bác sĩ Quỳnh Hương chỉ nghĩ đơn giản: "Phải làm nhanh nhất có thể để cứu cháu bé".
Chính các khóa huấn luyện tại đơn vị công tác đã giúp hai chị hình thành phản xạ đó. Trong những năm qua, ban lãnh đạo Bệnh viện Bạch Mai đã đưa ra định hướng rõ ràng: Biến kỹ năng cấp cứu thành phản xạ nghề nghiệp thông qua việc chú trọng đào tạo hồi sức cấp cứu. Điều này được xác định là năng lực cốt lõi cho mọi cán bộ y tế trong toàn viện, thay vì chỉ giới hạn trong các chuyên ngành hồi sức hay cấp cứu.
Với quan điểm "cấp cứu là kỹ năng sống còn", bệnh viện đã triển khai chương trình đào tạo cấp cứu ngừng tuần hoàn cho toàn bộ nhân viên y tế. Vào nửa cuối năm 2025, khoảng 4.500 cán bộ, nhân viên đã được đào tạo kỹ năng này thông qua 30 lớp học được tổ chức liên tục. Học viên phải vượt qua bài kiểm tra lý thuyết trực tuyến và bài thực hành trên mô hình với 5 tiêu chí bắt buộc:
- Vị trí đặt tay chính xác
- Độ sâu ép tim đạt chuẩn
- Thả tay đúng kỹ thuật
- Tần suất ép phù hợp
- Kỹ thuật bóp bóng hiệu quả
Chỉ khi đạt cả 5 tiêu chí này, học viên mới được cấp chứng nhận. Việc phổ cập kỹ năng hồi sức tim phổi cho nhân viên y tế và mở rộng ra cộng đồng sẽ giúp hình thành "những cánh tay nối dài" trong cấp cứu ban đầu. Khi kỹ năng sơ cứu được lan tỏa rộng rãi, cơ hội sống của người gặp nạn trong những phút đầu tiên – thời điểm quyết định nhất – sẽ được nâng cao đáng kể.
Dự án đặt máy khử rung tim tự động: Bước tiến trong cấp cứu cộng đồng
Cuối năm 2025, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và Tập đoàn FPT đã triển khai dự án đặt máy khử rung tim tự động cho cộng đồng. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, bổ sung thiết bị cấp cứu ban đầu và tăng cơ hội sống cho những người bị ngừng tim đột ngột ngoài cơ sở y tế.
Dự án được triển khai thí điểm tại các trạm y tế trên địa bàn Đà Nẵng. Mỗi điểm đặt máy sẽ lập một nhóm nòng cốt gồm 1 đến 2 nhân viên y tế tình nguyện được đào tạo chuyên sâu, chịu trách nhiệm quản lý, hướng dẫn sử dụng thiết bị và phổ biến kiến thức sơ cứu cho người dân. Các lớp sơ cấp cứu cộng đồng cũng sẽ được tổ chức để nâng cao kỹ năng cơ bản cho công chúng.
Tỷ lệ tử vong cao và giải pháp cấp thiết
Một số nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân ngừng tim ngoại viện tại Việt Nam hiện lên tới 96,7%. Chỉ có 8,7% bệnh nhân được hồi sinh tim phổi tại chỗ, một con số thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực và trên thế giới.
Do đó, việc chú trọng đào tạo kỹ năng hồi sức cấp cứu hay trang bị máy khử rung tim tự động cho cộng đồng không chỉ nhằm tăng cơ hội sống cho bệnh nhân ngừng tim, mà còn hướng tới mục tiêu xây dựng văn hóa học kỹ năng cấp cứu cơ bản – một kỹ năng công dân cần có trong xã hội hiện đại. Cách làm này cần được nhân rộng ra nhiều cơ sở y tế và cộng đồng để giúp những người không may gặp nạn được cứu sống kịp thời.
