Tại Vũ Hán, Trung Quốc, một nam bệnh nhân 32 tuổi đã phải nhập viện sau 3 ngày sử dụng điều hòa không được vệ sinh trong 6 tháng. Ban đầu, bệnh nhân xuất hiện sốt cao, đau nhức cơ, ho khan và tự cho rằng mình bị cảm lạnh thông thường. Sau khi tự dùng thuốc nhưng không cải thiện, anh tiếp tục bị tức ngực, khó thở và buộc phải đến bệnh viện kiểm tra.
Khi được đưa vào bệnh viện, anh vẫn nghĩ mình cảm lạnh do bật điều hòa lạnh cả đêm. Tuy nhiên, bác sĩ Bao Min, Phó trưởng Khoa Hô hấp và Chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Vũ Hán số 3, sau khi nghe bệnh nhân kể và so sánh với triệu chứng đã nhanh chóng nhận ra "điểm mấu chốt". Ngay lập tức, người đàn ông được đưa đi chụp CT. Kết quả cho thấy phổi trái của anh đã xuất hiện vùng nhiễm trùng lớn và anh được chuyển vào khoa hồi sức tích cực với chẩn đoán mắc bệnh Legionnaires, tức viêm phổi do vi khuẩn Legionella.
Nguyên nhân từ thói quen sai lầm phổ biến
Điều đáng nói là nguyên nhân nhiễm Legionella của người đàn ông này lại đến từ một sai lầm rất phổ biến trong nhiều gia đình: bật điều hòa sau nhiều tháng không dùng nhưng không vệ sinh kỹ. Theo bác sĩ Bao Min, nhiều người thường chủ quan cho rằng điều hòa chỉ cần bật lại sau thời gian dài không dùng. Trên thực tế, bụi, tế bào da, hơi ẩm và cặn bẩn có thể tích tụ trong bộ lọc, dàn bay hơi, cánh quạt và khay hứng nước. Đây là môi trường thuận lợi để vi khuẩn Legionella, nấm mốc và tụ cầu vàng phát triển.
Khi điều hòa hoạt động, luồng khí lạnh có thể cuốn theo các tác nhân gây bệnh vào phòng. Trong không gian đóng kín, người sử dụng dễ hít phải các hạt bụi và giọt nước li ti chứa vi khuẩn.
Bệnh Legionnaires là gì?
Bệnh viêm phổi do nhiễm vi khuẩn Legionella thể nặng được gọi là bệnh Legionnaires. Bệnh xảy ra khi hít phải mầm bệnh trong hơi nước và bụi từ môi trường bị ô nhiễm. Triệu chứng thường gặp bao gồm sốt, ớn lạnh, ho, thở hụt hơi hay khó thở. Một số trường hợp có thể bị đau nhức bắp thịt, nhức đầu, mệt mỏi, ăn không ngon và tiêu chảy. Bệnh có thể diễn biến nặng do viêm phổi, phần lớn hồi phục sau điều trị, nhưng đôi khi dẫn đến tử vong.
Trên thực tế, có nhiều loại vi khuẩn Legionella khác nhau, nhưng hai loại thường gây bệnh được ghi nhận ở tiểu bang New South Wales (Úc) là Legionella pneumophila và Legionella longbeachae. Legionella pneumophila xâm nhập vào tháp làm lạnh của hệ thống điều hòa không khí, hồ nước, bồn nước phun sục, vòi tắm hoa sen và các ao hồ, sông suối. Legionella longbeachae xâm nhập vào đất hoặc đất trộn phân bón trồng cây trong chậu.
Con người có thể tiếp xúc với vi khuẩn này ở nhà, nơi làm việc hoặc nơi công cộng. Bệnh Legionnaires không lây từ người sang người. Thời gian ủ bệnh từ 2 đến 10 ngày sau khi tiếp xúc.
Điều hòa bẩn: Ổ chứa nhiều mầm bệnh nguy hiểm
Không chỉ vi khuẩn Legionella, điều hòa lâu ngày không vệ sinh còn có thể trở thành "ổ chứa" của nhiều loại nấm mốc, vi khuẩn và bụi mịn nguy hiểm. Môi trường ẩm tối bên trong dàn lạnh, khay nước hay màng lọc là điều kiện lý tưởng cho nấm Aspergillus, Staphylococcus aureus và nhiều tác nhân gây bệnh đường hô hấp phát triển mạnh. Khi bật máy, các hạt bụi và vi sinh vật này theo luồng khí phát tán khắp phòng, đi thẳng vào phổi.
Người khỏe mạnh có thể bị viêm mũi, ho kéo dài, dị ứng, viêm xoang hoặc kích ứng phế quản. Trong khi đó, trẻ nhỏ, người già và người có bệnh nền hô hấp dễ đối mặt nguy cơ viêm phổi, hen suyễn bùng phát, thậm chí suy hô hấp nếu tiếp xúc kéo dài trong không gian kín.
Khuyến cáo vệ sinh điều hòa định kỳ
Các chuyên gia khuyến cáo điều hòa nên được vệ sinh định kỳ khoảng 3 đến 6 tháng/lần, đặc biệt trước khi bước vào mùa hè sau thời gian dài không sử dụng. Nếu gia đình dùng điều hòa gần như mỗi ngày, nhà có trẻ nhỏ hoặc người dị ứng, thời gian vệ sinh nên ngắn hơn.
Đáng chú ý, chỉ vệ sinh bên ngoài là chưa đủ. Các bộ phận sâu như dàn lạnh, quạt gió và khay nước ngưng nên được kỹ thuật viên chuyên nghiệp làm sạch bằng dung dịch chuyên dụng ít nhất mỗi năm 1 đến 2 lần. Ngoài ra, sau thời gian dài không sử dụng, nên bật chế độ quạt trước khoảng 20 đến 30 phút rồi mới dùng chế độ làm lạnh để đẩy bớt bụi và khí tù đọng ra ngoài.
Trong quá trình dùng điều hòa lâu dài, người dân nên mở cửa sổ thông gió khoảng 15 phút sau mỗi 2-3 giờ. Nhiệt độ nên duy trì quanh mức 26 độ C, tránh để luồng khí lạnh thổi trực tiếp vào cơ thể.
