Hiếu học từ dòng họ đến bản làng
Truyền thống hiếu học ở Sơn La không chỉ dừng lại ở việc động viên con em đến trường mà đã trở thành động lực để mỗi gia đình học hỏi, tiếp cận khoa học-kỹ thuật, đổi mới cách làm ăn, từng bước nâng cao đời sống, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Ông Tráng Lao Lử, Trưởng dòng họ Tráng, cho biết: Đến nay, 100% số hộ trong dòng họ đều đạt danh hiệu “Gia đình hiếu học”, nhiều thanh niên sau khi học xong đã trở về địa phương công tác hoặc mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật vào phát triển kinh tế. Học tập không chỉ để có thêm kiến thức mà còn giúp mỗi người thay đổi tư duy, biết làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.
Câu chuyện ở bản Lao Khô cũng là một trong nhiều câu chuyện thể hiện những chuyển biến trong quá trình xây dựng xã hội học tập ở Sơn La. Sau 5 năm triển khai Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021-2030”, việc học tập thường xuyên, học tập suốt đời đã dần trở thành nhu cầu của nhiều người dân, từ đội ngũ cán bộ, công chức đến nông dân, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa.
Triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở
Để phong trào đi vào thực chất, ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1373/QĐ-TTg phê duyệt Đề án, tỉnh Sơn La đã kiện toàn Ban Chỉ đạo, xây dựng kế hoạch triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Công tác tuyên truyền được thực hiện bằng nhiều hình thức, từ sinh hoạt chi bộ, các cuộc họp ở cơ sở đến hệ thống báo chí, phát thanh, truyền hình, góp phần đưa chủ trương về xây dựng xã hội học tập đến với người dân.
Đồng chí Nguyễn Văn Chiến, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết: Với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, hằng năm ngành giáo dục đều tham mưu xây dựng kế hoạch, bố trí kinh phí thực hiện, phối hợp các sở, ngành, địa phương và cơ quan báo chí tuyên truyền sâu rộng về học tập suốt đời. Những chuyên mục như: Khuyến học, Phổ biến kiến thức, Sách và cuộc sống được duy trì thường xuyên đã góp phần lan tỏa tinh thần học tập trong cộng đồng.
Kết quả 5 năm: nhiều mục tiêu hoàn thành
Kết quả sau 5 năm cho thấy, nhiều mục tiêu quan trọng đã hoàn thành. Sơn La tiếp tục duy trì vững chắc phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 2, phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 2 và xóa mù chữ mức độ 2. Tỷ lệ trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt gần như tuyệt đối; toàn bộ học sinh hoàn thành chương trình tiểu học đều tiếp tục học lên trung học cơ sở. Đến cuối năm 2025, cả 75 xã, phường của tỉnh Sơn La đều đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Cùng với ngành giáo dục, nhiều sở, ngành, đoàn thể đã tham gia tổ chức các lớp tập huấn về sản xuất nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe, chuyển giao khoa học-kỹ thuật, phổ biến pháp luật, kỹ năng sống... ngay tại cơ sở, giúp người dân vừa học, vừa áp dụng vào thực tiễn lao động, sản xuất.
Chuyển đổi số thúc đẩy học tập suốt đời
Một điểm nhấn trong quá trình xây dựng xã hội học tập ở Sơn La là việc thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục. Đến nay, toàn ngành đã xây dựng hơn 20.000 học liệu số, 100% số cơ sở giáo dục triển khai phần mềm quản lý, từng bước hình thành hệ sinh thái học tập trên môi trường số. Hàng nghìn giáo viên sử dụng chữ ký số; việc thanh toán học phí không dùng tiền mặt, quản lý hồ sơ điện tử và khai thác kho học liệu dùng chung đã trở thành hoạt động thường xuyên tại các cơ sở giáo dục.
Chuyển đổi số cũng mở ra cơ hội học tập bình đẳng hơn đối với người dân vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh các lớp học truyền thống, nhiều hình thức học trực tuyến, chia sẻ tri thức qua nền tảng số được triển khai, giúp người dân tiếp cận nhanh hơn với kiến thức mới, kỹ thuật sản xuất và các dịch vụ công.
Mô hình sáng tạo và sự chung tay của lực lượng biên phòng
Cùng với đó, những mô hình học tập sáng tạo như “Ngôi nhà trí tuệ”, “Thư viện nhân ái” đang từng bước khẳng định hiệu quả. Ngoài công năng là nơi đọc sách, các mô hình này đã trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi người dân trao đổi kinh nghiệm sản xuất, phổ biến kiến thức, gìn giữ bản sắc văn hóa và khơi dậy văn hóa đọc trong các bản làng. Chính từ những không gian học tập gần gũi ấy, tinh thần học tập suốt đời được nuôi dưỡng một cách tự nhiên và bền vững.
Thượng tá Vì Văn Chương, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La, cho biết: Thực hiện Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021-2030”, đơn vị đã phối hợp ngành giáo dục và chính quyền địa phương mở 17 lớp xóa mù chữ cho 576 lượt người dân tại các xã biên giới, góp phần giúp đồng bào biết đọc, biết viết, biết tính toán cơ bản, từng bước nâng cao nhận thức và chất lượng cuộc sống. Các đồn biên phòng đã nhận nuôi dưỡng 14 học sinh theo chương trình “Con nuôi Đồn Biên phòng”, đỡ đầu 119 học sinh thông qua chương trình “Nâng bước em tới trường”; huy động nguồn lực xã hội hóa xây dựng 6 phòng học, 5 bếp ăn bán trú, 3 công trình nhà vệ sinh, 4 khu vui chơi và nhiều hạng mục phục vụ học tập khác tại các điểm trường vùng biên giới với tổng kinh phí hơn 2,5 tỷ đồng.
