Trạm y tế TP.HCM: 'Người gác cổng' y tế cơ sở chỉ chiếm 5% lượt khám chữa bệnh
Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 168 trạm y tế (TYT) phường, xã, đặc khu trực thuộc UBND cấp xã, với gần 7.000 nhân sự đang làm việc tại tuyến y tế cơ sở. Mặc dù được xác định vai trò là 'người gác cổng' trong chăm sóc sức khỏe cho người dân, nhưng trên thực tế, các TYT nhiều năm qua rơi vào tình trạng trầm lắng, ít được người bệnh tìm đến.
Số liệu thống kê phản ánh nghịch lý
Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy các TYT trên địa bàn TP.HCM chỉ chiếm khoảng 5% tổng lượt khám chữa bệnh (KCB), tương đương 2,5 triệu lượt trong tổng số lượt người dân tiếp cận dịch vụ y tế. Con số này phản ánh một nghịch lý đáng suy nghĩ: tuyến y tế gần dân nhất lại không được đại đa số người dân đặt niềm tin để chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Theo nhận định của Sở Y tế TP.HCM, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến TYT ít thu hút là do mô hình hoạt động còn mang tính thụ động. Phần lớn các trạm vẫn chủ yếu chờ bệnh nhân đến khám, trong khi chưa chủ động tiếp cận, theo dõi và quản lý sức khỏe người dân ngay từ cộng đồng. Hoạt động chăm sóc sức khỏe còn thiên về xử lý từng trường hợp riêng lẻ, chưa hình thành cơ chế theo dõi liên tục, lâu dài.
Bài toán chất lượng và yếu tố con người
Nhiều bạn đọc chia sẻ câu chuyện cá nhân, như bạn đọc HaiVanTran: 'Nhà tôi cách TYT phường chỉ hơn chục bước chân nhưng cả chục năm nay, từ ngày TYT thành hình, tôi chưa từng đặt chân vào. Thú thật vì tôi không biết họ khám bệnh có cho toa thuốc hay không. Nên bệnh nhỏ thì gia đình ra tiệm thuốc, ghé phòng khám tư; bệnh lớn thì đi bệnh viện luôn.'
Bạn đọc Võ Trọng nhận xét: 'TYT theo mọi người vẫn hiểu xưa nay là nơi tạm thời cấp cứu những bệnh thông thường thôi. Còn chuyện điều trị phải có đầy đủ trang bị, y bác sĩ, máy móc, thuốc men…, tức là đến bệnh viện. Mọi người ít quan tâm đến TYT phường, xã là vậy.'
Đánh giá 'đang có lãng phí' khi hệ thống TYT mặc dù được đầu tư lớn về cơ sở vật chất nhưng vẫn chưa thực sự trở thành địa chỉ tin cậy của người dân, bạn đọc Minh Nghĩa phân tích thêm: 'Bộ Y tế đã từng đặt vấn đề xây dựng mô hình TYT thực hiện được sơ cứu, cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, thực hiện các phẫu thuật như một bệnh viện. Nhưng nhân lực đáp ứng được không? Bài toán chất lượng ai cũng thấy, giải mới khó.'
Đổi mới mô hình và chính sách nhân sự
Theo TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã xác định yêu cầu chuyển trọng tâm hệ thống y tế từ 'chữa bệnh' sang 'phòng bệnh' với y tế dự phòng và y tế cơ sở là trụ cột. Trên cơ sở đó, mô hình TYT sẽ đổi mới hoạt động theo hướng chủ động, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Năm 2026, bác sĩ và nhân viên y tế tại TYT sẽ được hưởng nhiều chính sách nhằm yên tâm công tác lâu dài. Điều này nhằm giải quyết vấn đề thiếu bác sĩ giỏi, như bạn đọc Van Dong Nguyen nêu: 'Bệnh nhân nào cũng nghĩ bác sĩ giỏi đều làm ở các bệnh viện lớn. Thuốc men ở bệnh viện lớn cũng nhiều và đầy đủ hơn. Trước đây, khám ở bệnh viện quận huyện nhiều khi còn hết thuốc chứ đừng nói chi đến TYT. Nên TYT hiện nay phải thay đổi rất nhiều mới mong có người đến thăm khám.'
Bạn đọc này đề nghị: 'Nếu mô hình TYT không hiệu quả, nên chăng nâng thành các trung tâm y tế, phụ trách vài phường, có bác sĩ trực, có đường dây nóng. Hiện nay tôi thấy TYT phường chỉ làm việc trong giờ hành chính.'
Đa số bạn đọc đồng tình với ý kiến mô hình TYT cần có cơ chế hoạt động mới thì mới thu hút nhiều nguồn lực hơn trong mục tiêu nâng cao chất lượng. Bạn đọc Toàn Phạm nhận xét: 'Nguồn nhân lực mới là bài toán nan giải nhất, còn quan trọng hơn cả câu chuyện cơ chế và quản lý. Tuy nhiên, nếu không mở được cơ chế để thu hút bác sĩ giỏi thì TYT lại rơi vào vòng luẩn quẩn.'
Một số đề xuất cụ thể được đưa ra, như bạn đọc thao vo: 'Nếu TYT chẩn đoán bệnh đủ tốt thì dân không đi tuyến trên chi cho mệt. Nên có chính sách điều động bác sĩ tuyến trên về TYT có thời hạn 1 - 2 năm, kèm trợ cấp, để TYT điều trị tốt hơn; đồng thời phải đầu tư cơ sở hạ tầng cơ bản như: máy siêu âm, chụp X-quang, xét nghiệm...'
Bạn đọc Le Thuy bổ sung: 'Hãy thay đổi trong cách quản lý, tuyển dụng với các TYT thì sẽ có nguồn bác sĩ chất lượng cao về phục vụ người dân.' Những ý kiến này phản ánh kỳ vọng của cộng đồng vào sự cải thiện trong tương lai của hệ thống y tế cơ sở tại TP.HCM.
