Từ ngày 15/5, Nghị định 90/2026 chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định 117/2020, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Theo đó, hành vi hành hung y bác sĩ có thể bị phạt tới 40 triệu đồng.
Mức phạt cao nhất áp dụng cho hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe
Mức phạt 40 triệu đồng được áp dụng đối với các hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người hành nghề và người làm việc tại cơ sở khám chữa bệnh. Ngoài ra, hành vi phá hoại, hủy hoại tài sản của cơ sở khám chữa bệnh cũng bị xử phạt ở mức này. Đặc biệt, việc đăng tải thông tin quy kết trách nhiệm cho người hành nghề hoặc cơ sở khám chữa bệnh khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền cũng bị xử phạt.
Áp lực ngày càng lớn đối với nhân viên y tế
Những năm gần đây, áp lực đối với nhân viên y tế, đặc biệt tại khối cấp cứu và khám bệnh, ngày càng gia tăng. Nhiều vụ bác sĩ, điều dưỡng bị đe dọa, tấn công ngay tại nơi làm việc, gây lo ngại về an toàn nghề nghiệp. Một vụ việc điển hình là nam điều dưỡng tại Thanh Ba (Phú Thọ) bị người nhà bệnh nhân đạp vào bụng khi đang cấp cứu bệnh nhi bị ngừng tuần hoàn.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhận định các vụ hành hung thầy thuốc làm mất trật tự, an ninh, an toàn bệnh viện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác khám chữa bệnh. Những hành vi này còn ảnh hưởng đến tinh thần, sức khỏe, đe dọa tính mạng, giảm động lực và sự tận tụy của đội ngũ thầy thuốc.
Thống kê các vụ hành hung trong năm 2025
Chỉ trong hơn một tháng (từ 31/3 đến 1/5/2025), cả nước ghi nhận 3 vụ hành hung thầy thuốc. Trong đó có vụ điều dưỡng tại Trung tâm Y tế Thanh Ba (Phú Thọ) bị người nhà bệnh nhi đạp vào bụng khi đang cấp cứu em bé bị sốc phản vệ. Nghiêm trọng nhất là vụ tại Bệnh viện Sản nhi Nghệ An vào tháng 10/2025, một nữ điều dưỡng bị đâm 11 nhát dao, với 4 vết thấu ngực làm đứt hai nhánh động mạch dưới đòn, cùng 3 điều dưỡng khác bị thương. Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan gọi đây là “hồi chuông cảnh tỉnh, là giọt nước tràn ly” và nhấn mạnh cần có giải pháp mạnh hơn để ngăn chặn bạo hành.
Nhân viên y tế từ chối cấp cứu cũng bị phạt tới 40 triệu đồng
Nghị định 90/2026 cũng quy định từ ngày 15/5, nhân viên y tế từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh sẽ bị phạt từ 30 đến 40 triệu đồng, trừ trường hợp được pháp luật cho phép từ chối. Ngoài ra, họ còn bị tước quyền sử dụng giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề từ 22 đến 24 tháng.
Các trường hợp được quyền từ chối khám chữa bệnh
Theo quy định, nhân viên y tế có quyền từ chối khám chữa bệnh nếu tình trạng bệnh vượt quá khả năng hoặc không thuộc phạm vi hành nghề, nhưng phải giới thiệu người bệnh đến người hành nghề hoặc cơ sở khác phù hợp. Trong trường hợp này, thầy thuốc phải thực hiện sơ cứu, cấp cứu, theo dõi, chăm sóc cho đến khi người bệnh được chuyển đi. Bác sĩ cũng được từ chối nếu việc khám chữa bệnh trái với quy định pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp, hoặc khi người bệnh có hành vi xâm phạm thân thể, sức khỏe, tính mạng của người hành nghề (trừ trường hợp người đó mắc bệnh tâm thần hoặc không nhận thức được hành vi). Ngoài ra, nếu người bệnh yêu cầu phương pháp khám chữa bệnh không phù hợp với chuyên môn kỹ thuật, nhân viên y tế cũng có quyền từ chối.
Đề xuất 6 mức phụ cấp ưu đãi nghề cho y bác sĩ
Bộ Y tế cũng đề xuất 6 mức phụ cấp ưu đãi nghề đối với viên chức y tế tại các cơ sở công lập, với mức cao nhất là 100% và thấp nhất là 30%, nhằm cải thiện đời sống và động lực làm việc cho đội ngũ y tế.
