Hạn chế đường trong 1.000 ngày đầu đời mang lại lợi ích sức khỏe suốt đời
Một nghiên cứu mới đăng trên tạp chí y khoa uy tín The BMJ đã tiết lộ những lợi ích đáng kinh ngạc của việc hạn chế đường ngay từ giai đoạn sớm của cuộc đời. 1.000 ngày đầu đời, tính từ khi thụ thai đến khi trẻ tròn 2 tuổi, được xem là giai đoạn vàng có thể định hình sức khỏe suốt đời, và nghiên cứu này củng cố thêm tầm quan trọng của dinh dưỡng lành mạnh trong thời kỳ then chốt này.
Nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ hơn 63.000 người tại Anh
Nghiên cứu do Jiazhen Zheng, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Trường Khoa học Sự sống và Kỹ thuật Y sinh, Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong, thực hiện cùng các cộng sự, với sự tham gia của giáo sư tim mạch nổi tiếng Gregory Y.H. Lip từ Đại học Liverpool. Nhóm đã phân tích dữ liệu của hơn 63.000 người từ cơ sở dữ liệu quốc gia Anh UK Biobank, những người có tuổi trung bình 55 và chưa từng mắc bệnh tim mạch trước đó.
Điểm đặc biệt của nghiên cứu nằm ở thiết kế độc đáo, tận dụng sự kiện lịch sử khi chính sách phân phối đường theo tem phiếu tại Anh chấm dứt vào tháng 9-1953. Trong thời kỳ còn áp dụng chính sách này, lượng đường được phân bổ cho toàn dân, bao gồm phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, bị giới hạn dưới 40 gram mỗi ngày, với trẻ dưới 2 tuổi không được bổ sung đường vào khẩu phần. Sau khi chính sách kết thúc, mức tiêu thụ đường trong dân cư tăng lên đáng kể, tạo ra một "thí nghiệm tự nhiên" để so sánh giữa những người sinh ra trong thời kỳ hạn chế và những người sinh sau đó.
Giảm đáng kể nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ
Nhóm nghiên cứu đã chọn 63.433 người sinh từ tháng 10-1951 đến tháng 3-1956, trong đó hơn 40.000 người từng tiếp xúc với giai đoạn hạn chế đường từ khi còn trong bụng mẹ và trong 1-2 năm đầu đời. Kết quả phân tích cho thấy nhóm này có:
- Nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn 20% so với nhóm không trải qua giai đoạn hạn chế.
- Nguy cơ nhồi máu cơ tim giảm 25%.
- Nguy cơ suy tim giảm 26%.
- Nguy cơ rung nhĩ giảm 24%.
- Nguy cơ đột quỵ giảm 31%.
- Nguy cơ tử vong do tim mạch giảm 27%.
Ngoài ra, các biến cố tim mạch ở nhóm này còn xuất hiện muộn hơn, trung bình chậm hơn tới 2,5 năm. Các tác giả nhấn mạnh đây là nghiên cứu quan sát dựa trên dữ liệu lịch sử, cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa việc hạn chế đường sớm và sức khỏe tim mạch về sau, dù chưa thể khẳng định quan hệ nhân quả tuyệt đối.
Đường "ẩn" trong chế độ ăn của trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai
Một câu hỏi thường gặp là trẻ dưới 2 tuổi vốn chưa ăn nhiều kẹo bánh, vậy đường đến từ đâu? Theo các chuyên gia, ngay từ trong thai kỳ, thai nhi đã chịu ảnh hưởng từ chế độ ăn của người mẹ. Đường trong máu của thai phụ có thể đi qua nhau thai, và nếu mẹ thường xuyên tiêu thụ đồ uống có đường, trà sữa, nước ngọt hoặc thực phẩm siêu chế biến, tình trạng tăng đường huyết kéo dài có thể tác động đến quá trình lập trình chuyển hóa của thai nhi.
Sau khi sinh, khi trẻ bắt đầu ăn dặm, đường không chỉ đến từ bánh kẹo mà còn từ nhiều sản phẩm được quảng cáo dành cho trẻ nhỏ như sữa chua đóng hộp, ngũ cốc ăn dặm, bánh ăn dặm, nước ép trái cây đóng chai hay thực phẩm xay sẵn. Đây là những nguồn đường "ẩn" mà phụ huynh đôi khi khó nhận ra nếu không đọc kỹ thành phần dinh dưỡng.
Khuyến cáo dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ
Các chuyên gia dinh dưỡng hiện nay khuyến cáo:
- Không bổ sung đường cho trẻ dưới 2 tuổi và hạn chế tối đa đồ uống có đường trong thai kỳ.
- Với phụ nữ mang thai, việc kiểm soát đường huyết, hạn chế nước ngọt, trà sữa và thực phẩm nhiều đường sẽ giúp phòng ngừa đái tháo đường thai kỳ, đồng thời góp phần tạo môi trường chuyển hóa lành mạnh cho thai nhi.
- Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, phụ huynh nên ưu tiên thực phẩm tươi, tự chế biến, hạn chế sản phẩm đóng gói sẵn. Nên đọc kỹ nhãn thành phần, đặc biệt các phần như "đường", "sirô", "glucose", "mật ong", "maltose", để nhận diện lượng đường bổ sung trong sản phẩm.
Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh ngay từ những ngày đầu đời, có thể mang lại lợi ích sức khỏe kéo dài hàng thập kỷ về sau.
