Hơn 50.000 ca bệnh chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về dịch sốt xuất huyết Dengue đang gia tăng nhanh chóng tại Việt Nam. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, bệnh có thể diễn tiến nặng, dẫn đến suy đa tạng chỉ trong vài ngày nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Diễn biến khó lường của sốt xuất huyết Dengue
Ngày 10/6, nhân ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết Dengue (15/06), Báo Sức khỏe & Đời sống phối hợp cùng Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam tổ chức tọa đàm “Sốt xuất huyết Dengue: Những diễn biến khó lường tại Việt Nam”. Tại đây, các chuyên gia chỉ ra rằng, dưới tác động của biến đổi khí hậu và đô thị hóa, dịch bệnh đang phá vỡ mọi quy luật cũ.
Theo ThS.BS. Võ Hải Sơn - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, chu kỳ bùng phát dịch có xu hướng ngắn lại. Đỉnh điểm năm 2022 ghi nhận 371.000 ca trên toàn quốc, và trung bình các năm qua vẫn ghi nhận khoảng 150.000 ca/năm. Đặc biệt, năm 2025, số ca tăng trở lại nhưng không giảm vào cuối năm, khiến tháng 11, 12 vẫn ở mức cao. Hệ quả là 5 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận hơn 50.000 ca, gấp 2,5 lần cùng kỳ năm ngoái.
TS. Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, cho biết ba yếu tố chính dẫn đến sự thay đổi này là: biến đổi khí hậu tạo điều kiện cho muỗi vằn Aedes aegypti sinh sôi; đô thị hóa nhanh với hạ tầng chưa đồng bộ; và dịch bệnh ngày càng khó dự báo.
Sốt xuất huyết không còn là bệnh của riêng trẻ em
PGS.TS.BS. Nguyễn Thanh Hùng - Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1, nhấn mạnh rằng sốt xuất huyết Dengue không còn là bệnh của riêng trẻ em. Nếu hơn 10 năm trước, 60-70% ca bệnh ở phía Nam là trẻ dưới 15 tuổi, thì nay tỷ lệ mắc giữa trẻ em và người trên 15 tuổi gần như ngang nhau. Bất kỳ ai trong gia đình cũng có thể mắc bệnh.
Rào cản lớn nhất là tâm lý chủ quan của người dân. Nhiều người cho rằng sốt xuất huyết là chuyện của người khác, tự mua thuốc khi sốt cao, và tin rằng bệnh không nghiêm trọng. Tuy nhiên, bệnh diễn tiến trái ngược: ngày thứ 3 đến thứ 5, khi cơn sốt giảm, mới là giai đoạn nguy hiểm nhất, có thể gây sốc, xuất huyết nặng, suy đa tạng. Sự chủ quan đã khiến nhiều ca phát hiện quá muộn, làm tăng nguy cơ tử vong.
PGS. Hùng chia sẻ: “Có những gia đình mất cùng lúc hai người con chỉ trong một mùa dịch vì phát hiện quá muộn. Dù ngành y tế đã nỗ lực hết sức, vẫn có những trường hợp chúng tôi không cứu được các cháu.”
Gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị
Ngay cả những ca nặng được cứu sống cũng có thể để lại di chứng kéo dài như suy giảm trí nhớ, mất tập trung, mất ngủ, trầm cảm, rụng tóc và rối loạn thị lực. Chi phí điều trị cho ca nặng có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, cá biệt 500-600 triệu đồng, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế và gia đình người bệnh.
Giải pháp phòng ngừa: Vắc-xin và công nghệ mới
Bên cạnh các biện pháp truyền thống như diệt muỗi, diệt lăng quăng, các công cụ mới đang được triển khai. TS. Angela Pratt cho biết, hệ thống cảnh báo sớm nhờ công nghệ và AI đang cải thiện khả năng dự báo. Vắc-xin sốt xuất huyết đã được cấp phép tại Việt Nam và sắp tới sẽ triển khai thí điểm để đánh giá tính khả thi đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng.
ThS.BS. Võ Hải Sơn cho biết thêm, ngành y tế đang nghiên cứu triển khai thí điểm tiêm chủng vắc-xin tại một số địa bàn, đồng thời đẩy mạnh kiểm soát muỗi, truyền thông, nâng cao năng lực điều trị và ứng dụng dữ liệu môi trường, thời tiết để cảnh báo dịch sớm. Các công cụ mới không thay thế mà bổ sung cho các biện pháp hiện có.
WHO đặt mục tiêu không còn ca tử vong do sốt xuất huyết Dengue vào năm 2030. Theo TS. Angela Pratt, chìa khóa là thu hẹp khoảng cách giữa thông tin, nhận thức và hành động, với thông điệp rõ ràng, dễ hiểu và hệ thống y tế đủ năng lực.
